ID Муаллиф Муҳокамага чиқариш санаси Якунланиш санаси Таклифлар сони
7906 Министерство сельского хозяйства Республики Узбекистан 15/09/2019 30/09/2019 34

Муҳокама якунланди

Ўзбекистон Республикаси Президентининг Қарори
Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг 2020-2030 йилларга мўлжалланган стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида
ID-7906

Сўнгги йилларда мамлакатда озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари сифатини ва экспорт салоҳиятини ошириш борасида изчил ислоҳотлар амалга оширилмоқда.

Ўзбекистонда қишлоқ хўжалиги иқтисодиётнинг етакчи тармоғи бўлиб, унда 3,6 миллион киши (иқтисодиётда банд бўлганларнинг 27 фоизи) иш билан таъминланган. Тармоқнинг улуши мамлакат ялпи ички маҳсулотининг 32 фоизини ташкил этади.

Қишлоқ хўжалигида фойдаланиладиган ер майдонлари республика ҳудудининг 45 фоизини эгаллайди, аҳолининг қарийб 50 фоизи қишлоқ жойларда истиқомат қилади.

Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари экспорти Ўзбекистон Републикасига жами экспорт даромадининг қарийб 20-25 фозини келтиради. Ҳозирги вақтда 180 дан ортиқ турдаги қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари 80 дан ортиқ мамлакатга экспорт қилинмоқда.

Амалга оширилган ислоҳотлар натижасида қишлоқ хўжалигида ишлаб чиқаришнинг кластер усули йўлга қўйилди, улар билан қишлоқ хўжалиги ер майдонларининг ҳажми экин турлари бўйича пахта-тўқимачиликда - 62 фоизи, чорвачиликда - 8 фоизи, мева-сабзавотчиликда - 7,5 фоизи қамраб олинди.

Шу билан бирга соҳани янада ривожлантириш, фермерлар даромадини ошириш, озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш ҳамда табиий ресурслардан барқарор фойдаланиш борасида фойдаланилмаётган бир қатор имкониятлар мавжуд.

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқариш, қайта ишлаш ва экспорт қилиш ҳамда хизмат кўрсатишнинг самарали механизмларини жорий этиш, инновацион ва ахборот-коммуникация технологияларидан самарали фойдаланиш ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 8 январдаги “Иқтисодиётни янада ривожлантириш ва иқтисодий сиёсат самарадорлигини оширишнинг қўшимча чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-5614-сон Фармони ижросини таъминлаш мақсадида:

1. Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг 2020 - 2030 йилларга мўлжалланган стратегияси (кейинги ўринларда – Стратегия) 1-иловага мувофиқ;

Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг 2020 - 2030 йилларга мўлжалланган стратегиясини амалга ошириш бўйича “Йўл харитаси” (кейинги ўринларда – “Йўл харитаси”) 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

Белгилансинки, Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси, Вазирлар Маҳкамаси бўлинмалари раҳбарлари, вазирлик ва идоралар раҳбарлари “Йўл харитаси”да назарда тутилган чора-тадбирларнинг ўз вақтида, тўлиқ
ва сифатли амалга оширилиши бўйича шахсан масъулдирлар.

2. Қуйидагилар 2030 йилга қадар қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг асосий вазифалари ва йўналишлари этиб белгилансин:

озиқ-овқат маҳсулотлари хавфсизлигини таъминлаш ва истеъмол рационини яхшилаш, талаб этиладиган миқдорда ва харид қобилиятли озиқ-овқат маҳсулотлари ишлаб чиқаришини таъминлаш бўйича озиқ-овқат хавфсизлиги давлат сиёсатини ишлаб чиқиш ва жорий этишни назарда тутувчи аҳолининг озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш;

савдони янада эркинлаштириш, сифат назорати инфратузилмасини ривожлантириш, савдо операциялари харажатларини камайтириш ва экспортни рағбатлантириш, мақсадли халқаро бозорларда рақобатлаша оладиган, юқори қўшилган қийматли қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат товарларини ишлаб чиқариш ҳисобига агробизнеснинг рақобатбардошлиги оширишни назарда тутувчи қулай агробизнес муҳитини ва қўшилган қиймат занжирларини яратиш;

қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғини модернизациялаш, диверсификация қилиш ва барқарор ўсишни қўллаб-қувватлаш учун хусусий инвестиция капитали оқимини кўпайтиришни назарда тутувчи соҳада давлат иштирокини камайтириш ва инвестицион жозибадорликни ошириш;

ер ва сув ресурслари, ўрмон хўжалигидан оқилона фойдаланиш ҳамда атроф-муҳитни муҳофаза қилишни назарда тутувчи табиий ресурслардан оқилони фойдаланиш ва атроф муҳит муҳофазасини таъминлаш;

маъмурий бошқарувдан бозор иқтисодиётига ўтишни таъминлаш мақсадида давлат бошқаруви тузилмасини реструктуризация қилиш ва янада ривожлантиришни назарда тутувчи давлат бошқарувининг замонавий тизимларини ривожлантириш;

меҳнат унумдорлигини ошириш, маҳсулот сифатини яхшилаш, шунингдек, юқори қўшилган қийматни оширишга қаратилган давлат сиёсатининг янги устувор йўналишларига мувофиқ бюджет маблағларини босқичма-босқич тақсимлаш орқали қишлоқ хўжалигини  қўллаб-қувватлашга сарфланалиган давлат харажатлари самарадорлигини оширишни назарда тутувчи тармоқни қўллаб-қувватлашга йўналтирилган давлат харажатларини диверсификация қилиш;

илмий-тадқиқот, таълим ва маслаҳат хизматларини ишлаб чиқариш билан интеграциялашган қишлоқ хўжалиги билим ва маълумотларни тарқатишнинг самарали тизимини яратишни назарда тутувчи қишлоқ хўжалиги илм-фан, таълим, ахборот ва маслаҳат хизматлари тизимини ривожлантириш;

қишлоқ жойларини мувозанатли ва барқарор ривожлантиришга кўмаклашишни назарда тутувчи қишлоқ ҳудудларини ривожлантириш;

статистик маълумотларни тўплаш ва маълумотларни йиғиш, таҳлил қилиш
ва тарқатишнинг самарали тизимларини ишлаб чиқиш ва жорий этишни назарда тутувчи тармоқ статистикасининг шаффоф тизимини ишлаб чиқиш.

3. Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг 2020 - 2030 йилларга мўлжалланган стратегиясини амалга ошириш бўйича мувофиқлаштирувчи кенгаш (кейинги ўринларда – Мувофиқлаштирувчи кенгаш) 3-иловага мувофиқ таркибда тузилсин.

Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Мувофиқлаштирувчи кенгашнинг ишчи органи этиб белгилансин.

4. Мувофиқлаштирувчи кенгаш (Арипов) икки ой муддатда:

Стратегия ва “Йўл харитаси”ни амалга оширишга йўналтирилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини сифатли ишлаб чиқиб, белгиланган тартибда тасдиқлаш учун тақдим этсин;

Стратегияни амалга ошириш доирасида фуқаролик жамияти институтлари, оммавий ахборот воситалари, илмий доира вакиллари ва хорижий экспертларни кенг жалб этган ҳолда учрашувлар, семинарлар, давра суҳбатлари ва матбуот анжуманларини ташкил этсин;

Стратегия ва “Йўл харитаси”нинг тўлиқ, ўз вақтида ва сифатли амалга оширилиши устидан қатъий назорат ўрнатсин;

ҳар 6 ойда Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига Стратегияни амалга ошириш бўйича бажарилган ишлар ҳақида ахборот киритиб борсин.

5. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси икки ой муддатда Вазирлар Маҳкамаси аппарати таркибида қишлоқ хўжалиги экин ерлари ва сувдан самарали фойдаланишда рақамли технологияларни жорий этиш юзасидан таркибий тузилма ташкил этиш бўйича таклиф киритсин, бунда унинг асосий вазифалари этиб қуйидагилар белгилансин:

қишлоқ хўжалиги экин ерлари ва сувдан самарали фойдаланишда рақамли технологияларни жорий этиш;

интенсив боғлар ташкил этиш, боғларни автоматик тарзда бошқариш технологияларини жорий этиш, иссиқхона хўжаликларида автомаштирилган, компьютерлаштирилган интеллектуал технологияларни жорий этиш;

чорвачилик ва паррандачилик соҳасига роботлаштирилган, автоматлаштирилган ва компьютерлаштирилган технологияларни жорий этиш;

қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сақлаш ва қайта ишлаш жараёнларига, логистика ва сотиш марказларида рақамли технологияларни жорий этиш;

“ақлли қишлоқ хўжалиги”ни жорий этиш бўйича норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш.

6. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2020 йил ҳосили учун пахта хом ашёси ва бошоқли дон етиштиришни молиялаштиришнинг қуйидагиларни назарда тутувчи янги механизмини Навоий, Самарқанд ва Андижон вилоятларида тажриба тариқасида жорий этиш тўғрисидаги таклифларига розилик берилсин:

Марказий банкининг қайта молиялаш ставкасидан ошмаган ставкада тижорат банклари томонидан фермер хўжаликлари ва пахта-тўқимачилик кластерларига имтиёзли кредитларни ажратиш мақсадида пахта хом ашёсини етиштириш учун
18 ой, бошоқли дон етиштириш учун 12 ой муддатгачага Молия вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш жамғармаси томонидан тижорат банкларида йиллик 12 фоиз ставкада депозит маблағларини жойлаштириш;

пахта хом ашёси ва бошоқли дон етиштириш учун зарур бўлган моддий-техник ресурслар ва хизматларни харид қилишда фермер хўжаликлари ва пахта-тўқимачилик кластерларига кредит ресурсларидан эркин фойдаланиш ҳуқуқини бериш;

пахта хом ашёси ва бошоқли дон етиштириш учун фермер хўжаликлари
ва пахта-тўқимачилик кластерларига ажратилган кредитларни қоплашга Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш жамғармаси маблағлари ҳисобидан фоиз харажатлари ставкасининг 8 фоизли пункти миқдорида қоплаб бериш;

Бунда фермер хўжаликлари ва пахта-тўқимачилик кластерларига контрактация шартномасида кўрсатилган миқдордан ортиқча етиштирилган пахта хом ашёси ва бошоқли донни мустақил сотиш ҳуқуқи берилади.

7. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 2019 йил 1 декабрга қадар аҳолини дон маҳсулотлари билан узлуксиз таъминлаш ва нархнинг кескин ошиб кетишининг олдини олиш мақсадида бошоқли доннинг интервенцион харидларини амалга ошириш юзасидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг қарор лойиҳасини ишлаб чиқиб, Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

8. Ўзбекистон Республикаси Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри қўмитаси Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги билан биргаликда 2020 йил 1 февралга қадар ер участкаларини ажратишнинг шаффоф
ва тезкор тизимини жорий этиш бўйича қуйидагиларни назарда тутувчи Ҳукумат қарори лойиҳасини ишлаб чиқсин ва Вазирлар Маҳкамасига киритсин:

қишлоқ хўжалиги ер майдонларини ажратишда шаффофлик ва тезкорликни таъминлаш мақсадида замонавий ахборот-коммуникация технологияларини қўллаган ҳолда электрон шаклда тегишли материалларни йиғиш, кўриб чиқиш ҳамда ваколатли орган ва ташкилотлар билан келишиш механизмини жорий этиш;

фермер хўжаликлари ва қишлоқ хўжалиги корхоналарига қишлоқ хўжалиги
ер майдонларини аукцион асосида ажратиш бўйича “YER IJARA” автоматлаштирилган ахборот тизимини яратиш ва амалиётга жорий этиш.

9. Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги билан биргаликда 2020 йил 1 февралга қадар ҳудудларнинг тупроқ-иқлим шароитлари ва бозор коньюктурасидан келиб чиққан ҳолда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқариш учун қишлоқ туманларни босқичма-босқич ихтисослаштириш тўғрисидаги таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

10. Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги, Молия вазирлиги, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Марказий банк, Боғдорчилик ва иссиқхона хўжалигини ривожлантириш агентлиги, Узумчилик ва виночиликни ривожлантириш агентлиги билан биргаликда интенсив боғ ва токзорларни барпо этиш ва уларни аҳолига имтиёзли лизинг шартлари асосида бериш тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритсин.

Бунда интенсив боғ ва токзорларни тайёр ҳолатда барпо этиш ва уларни аҳолига 3 йилдан 7 йилгача бўлган муддатларда имтиёзли лизинг шартлари асосида бериш назарда тутилсин.

11. Ўзбекистон Республикаси Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси, Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Сув хўжалиги вазирлиги, Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитаси билан биргаликда 2020 йил 1 январга қадар қуйидагилар юзасидан таклифларни ишлаб чиқсин ва Вазирлар Маҳкамасига киритсин:

заҳира ва қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ер майдонлари, ўрмон фонди ҳудудида экотуризмни ривожлантириш учун қулай майдонларни аниқлаш;

виночилик соҳасида туризмни янада ривожлантириш мақсадида махсус жойларни ташкил этиш учун ҳудудларни аниқлаш;

сув хўжалиги соҳасида туризмни ривожлантириш мақсадида сув фонди ерлари, шу жумладан, сув омборларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш.

12. Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги бир ой муддатда:

а) Стратегияни амалга ошириш бўйича Мувофиқлаштирувчи Кенгаш ва доимий фаолият юритувчи ишчи гуруҳлар тўғрисидаги низомни ишлаб чиқсин ва Вазирлар Маҳкамасига киритсин;

б) Фармонда назарда тутилган вазифаларнинг тўлиқ ва ўз муддатларида бажарилишини таъминлаш мақсадида вазирлик тузилмасида қўшимча 6 та штат бирлигидан иборат масъул бошқарма ташкил этсин.

13. Мазкур Фармонда белгиланган вазифаларни молиялаштиришни тизимли мувофиқлаштириш лозимлигини инобатга олган ҳолда Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги тузилмасига қишлоқ хўжалигини молиялаштириш бўйича масъул бўлган Ўзбекистон Республикаси Молия вазири ўринбосари лавозими киритилсин.

14. Мувофиқлаштирувчи Кенгаш (Арипов):

ҳар йили 1 декабрга қадар ўтаётган йилнинг “Йўл харитаси” бажарилиши якунларини батафсил ўрганиш асосида кейинги йил учун “Йўл харитаси”ни ишлаб чиқсин;

“Йўл харитаси”нинг бажарилиши ва белгиланган индикаторларга эришиш устидан доимий мониторинг олиб борсин.

15. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги:

“Йўл харитаси” доирасида ишлаб чиқиладиган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ўз вақтида ва сифатли тайёрлаш, келишиш ва киритиш бўйича мониторинг юритилишини таъминласин;

ҳар ойда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига мониторинг натижалари бўйича ахборот киритиб борсин.

16. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳар йили Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети параметрларини шакллантиришда манфаатдор вазирлик ва идораларнинг асосланган ҳисоб-китоблари бўйича бюджет маблағларини 4-иловага мувофиқ ажратсин.

17. Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, Молия вазирлиги “Йўл харитаси”ни биргаликда амалга ошириш учун инвестициялар ҳамда халқаро молия институтлари ва хорижий давлатлар ташкилотларининг грант маблағларини жалб этилишини таъминласин.

18. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарига:

Стратегия ва уни амалга ошириш бўйича “Йўл харитаси”ни ўз вақтида ва самарали ижро этилиши устидан парламент ва жамоатчилик назоратини ўрнатиш;

амалга оширилган ишлар тўғрисида вазирлик ва идоралар ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ҳокимларининг ахборотларини ҳар чоракда Сенат, Қонунчилик палатаси ва тегишлича Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси ҳамда халқ депутатлари вилоят Кенгашларининг мажлисларида эшитиб борилишини таъминлаш тавсия этилсин.

19. Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Адлия вазирлиги, бошқа манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда уч ой муддатда қонун ҳужжатларига ушбу Фармондан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.

20. Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги, Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги билан биргаликда мазкур Фармоннинг мазмун-моҳияти ҳамда мақсад ва вазифаларини оммавий ахборот воситаларида кенг ёритилишини таъминласин.

21. Мазкур Фармоннинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов, Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси раҳбари З.Ш. Низомиддинов зиммасига юклансин.

 

 

            Ўзбекистон Республикаси

                       Президенти                                                              Ш. Мирзиёев

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 
2019 йил ____ ___________ ПФ-______-сон
Фармонига
1-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг
20
20-2030 йилларга мўлжалланган
Стратегияси

1-боб. Умумий қоидалар

Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғининг ҳозирги ҳолати давлат сиёсатининг шаклланишига янгича ёндошувларни талаб қилмоқда. Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг 2020-2030 йилларга мўлжалланган стратегияси (кейинги ўринларда “Стратегия” деб аталади) ушбу талабларни амалга оширишга хизмат қилади ҳамда Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғининг рақобатбардошлигини ошириш ва ривожлантиришга қаратилган асосий ислоҳотларни амалга оширишга йўналтирилган.

Амалдаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, шу жумладан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 8 январдаги ПФ-5614-сонли “Иқтисодиётни янада ривожлантириш ва иқтисодий сиёсат самарадорлигини оширишнинг қўшимча чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармони билан тасдиқланган “2019 - 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасида таркибий ислоҳотлар асосий йўналишларининг Йўл харитаси” асосида Стратегия 2020-2030 йилларда қишлоқ хўжалиги, озиқ-овқат тармоғи ва қишлоқ ҳудудларини ривожлантириш режасини назарда тутади. Стратегия тармоқни модернизация қилиш учун ишбилармонлик муҳитини яхшилаш ва инвестицияларни рағбатлантиришга қаратилган турғун ва шаффоф норматив-ҳуқуқий база учун асосни таъминлайдиган қишлоқ хўжалиги ва қишлоқ ҳудудларини ривожлантиришнинг узоқ муддатли истиқболини акс этади. Стратегия зарур бўлган институционал ва бюджет ислоҳотларни амалга оширишни кўзда тутади.

Стратегия қишлоқ хўжалиги соҳасида рақобатбардошликни ошириш ва экспортни рағбатлантириш, фойданинг тенг тақсимланишини, хусусан тармоқни ривожлантириш ва қишлоқларда ҳаёт даражасини яхшилашда майда қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчилари ва қишлоқ ҳудудлари аҳолисини бевосита жалб қилиш орқали таъминлашга қаратилган. Табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш ва атроф-муҳитни муҳофаза қилишга алоҳида аҳамият қаратилади.

2-боб. Қишлоқ хўжалигининг 2030 йилгача бўлган стратегик устувор йўналишлар

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарувчиларининг даромадларини ошириш, янги иш ўринларини яратиш ҳамда озиқ-овқат хавфсизлиги ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланишни таъминлайдиган, рақобатбардош, ички ва ташқи бозорларга йўналтирилган қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғини ривожлантириш стратегиянинг узоқ муддатли мақсади бўлиб ҳисобланади.

Стратегияда тўққизта стратегик йўналишлар бўйича асосий ислоҳотларни амалга ошириш механизми белгиланган:

I.  Аҳолининг озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш

1.1. Амалдаги ҳолат:

Озиқ-овқат хавфсизлиги миллий ривожланиш режасининг асосий таркибий қисмларидан бири ҳисобланади, чунки у кенг қамровли ижтимоий-иқтисодий, демографик ва экологик омиллар билан боғлиқ. Аҳоли сонининг ўсиши, ер ва сув ресурсларига бўлган эҳтиёжнинг ошиши, энергия ресурсларига бўлган талабнинг ортиши, шунингдек иқлимнинг ўзгариши озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш соҳасидаги асосий муаммолар ҳисобланади.

Бугунги кунда озиқ-овқат хавфсизлиги деганда аҳоли учун хавфсиз ва сифатли озиқ-овқат маҳсулотларининг мавжудлиги ва уларни харид қилиш қобилиятларини ўзида мужассам этган кенг қамровли тушунча сифатида қаралади.

Озиқ-овқат хавфсизлигининг тўрт таркибий қисмлари тушунчаси (озиқ-овқатнинг мавжудлиги, уни харид қилиш қобилияти, ундан фойдаланиш ва барқарорлиги) озиқ-овқат хавфсизлиги соҳасидаги давлат сиёсатининг устувор йўналишларини аниқлашда мажбурий ҳисобланади ва озиқ-овқат хавфсизлиги соҳасидаги дастурларни ишлаб чиқиш, узоқ муддатли инвестицион қарорлар қабул қилиш ҳамда глобал, минтақавий, миллий ва маҳаллий даражадаги фавқулодда вазиятларга жавоб механизмларни ишлаб чиқишга инобатга олиниши лозим.

Сўнгги йилларда Ўзбекистон Республикасида озиқ-овқат хавфсизлигини мустаҳкамлаш бўйича бир қатор тадбирлар амалга оширилди. Амалга оширилаётган ислоҳотлар мамлакатнинг озиқ-овқат ҳавфсизлигини таъминлаш ва унинг дунёда эгаллаган ўрнини мустаҳкамлашда ижобий ҳисса қўшди, шу туфайли мамлакат дунёда ўз позициясини босқичма-босқич яхшилаб бормоқда.

1.2. Асосий тўсиқлар ва имкониятлар:

Озиқ-овқат хавфсизлиги таъминлашнинг амалдаги модели мавжуд эҳтиёжлар ва муаммоларга тўлиқ жавоб бермайди ҳамда БМТнинг очликка барҳам бериш, озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш, истеъмолни яхшилаш ва қишлоқ хўжалигини барқарор ривожлантиришга кўмаклашиш мақсадига эришишни тўлақонли таъминлашга қодир эмас (2-Барқарор ривожланиш мақсадлари).

Стратегияни амалга ошириш доирасида озиқ-овқат маҳсулотларининг мавжудлигининг камайши; баъзи озиқ-овқат маҳсулотларига харид қобилиятининг камайишига олиб келувчи айрим турдаги асосий қишлоқ хўжалик маҳсулотлари нархларининг ошиши; аҳоли томонидан истеъмол қилиш сифатининг пасайиши; шунингдек, озиқ-овқат маҳсулотлари нархлари ва уларни харидоргир миқдорининг кескин ўзгаришини ўз ичига олувчи озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашга тўсқинлиқ қилувчи омилларни аниқлаш ва бартараф этиш бўйича чоралар амалга оширилади.

1.3 Асосий вазифалар

Стратегик устувор йўналишнинг асосий мақсади - давлат томонидан белгиланадиган нархлар бўйича бошоқли дон етиштириш ва харид қилиш учун давлатнинг режалаштириш воситаларидан фойдаланмасдан, озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлайдиган давлат сиёсатини ишлаб чиқиш.

Стратегик устувор йўналишда давлат томонидан бошоқли дон ва бошқа маҳсулотларни Давлат стратегик заҳирасига бозор нархларида харид қилиш кўзда тутилган. Давлат интервенцион механизмлари фақатгина озиқ-овқат маҳсулотлари билан узлуксиз таъминлашга кескин таъсир этувчи табиий офатлар, ҳарбий низолар, ички ва ташқи бозорларда нархларнинг кескин ўзгариши, санитария ва фитосанитария ҳавфи ва бошқа фавқулодда вазиятлар оқибатида келиб чиқадиган озиқ-овқат инқирози ҳолатлари учун етарли заҳираларни сақлаб қолиш билан чекланади.

Озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш борасидаги янги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари барча аҳолини харид қила оладиган ва барқарор нархлардаги хавфсиз ва сифатли озиқ-овқат маҳсулотлари билан таъминлашга йўналтирилади. Бу эса Ўзбекистон Республикасининг Барқарор Ривожланиш Мақсадларига (БРМ), шу жумладан 2 - БРМ “Очликка барҳам бериш, озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш, истеъмолни яхшилаш ва барқарор қишлоқ хўжалигини тарғиб қилиш”да белгиланган мақсадларга эришишга ҳам хизмат қилади.

Таклиф этилаётган механизм аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламини муҳофаза қилишнинг самарали тизимини ишлаб чиқишни таъминлайди.

Стратегияда озиқ-овқат маҳсулотлари чиқитларини камайтириш ҳам кўриб чиқилади.

Стратегиядаги вазифаларни самарали амалга ошириш мақсадида соғлиқни сақлаш, таълим, ижтимоий таъминот, қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари хавфсизлиги учун масъул вазирликлар ва идоралар ўртасида давлат сиёсатини амалга оширишни мувофиқлаштирувчи Идоралараро озиқ-овқат ва истеъмол бўйича кенгаш ташкил этилади.

II. Қулай агробизнес муҳитини ва қўшилган қиймат занжирини яратиш

2.1. Амалдаги ҳолат:

Сўнгги 20 йил ичида қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотларининг экспорти ҳажми деярли ўзгаришсиз қолди (1995 йилда 2,2 млрд. АҚШ доллари, 2016 йилда 2,4 млрд. АҚШ доллари ва 2018 йилда 2,9 млрд. АҚШ доллари). Бироқ, ушбу давр мобайнида экспорт номенклатураси кенгайди.

1995 йилда асосий экспорт маҳсулоти пахта толаси бўлган бўлса, экспорт тушумининг 90 фоизини ташкил этган. 2018 йилда озиқ-овқат ва тўқимачилик маҳсулотлари умумий экспорт ҳажмида тўқимачилик ва пахтачилик маҳсулотларининг улуши 55 фоизни, пахта толаси 8 фоизни, қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари (асосан мева-сабзавот маҳсулотлри) 30 фоизни ташкил этган.

2018 йил якуни билан республикадан 180 дан ортиқ янги узилган ва қайта ишланган мева-сабзавот маҳсулотлари экспорт қилинган. Сўнгги 5 йилда экспорт географияси кенгайди ва ҳозирда 80 дан ортиқ мамлакатлар билан савдо-сотиқ олиб борилмоқда. 2018 йилда озиқ-овқат маҳсулотлари умумий экспортининг 80 фоизи ва қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари (озиқ-овқат маҳсулотлари, пахта толаси ва тўқимачилик маҳсулотларини қўшган ҳолда) умумий экспортининг 30 фоизи мева-сабзавот маҳсулотларига тўғри келган бўлса, 2000 йилда бу кўрсаткич атиги 10 фоизни ташкил этган. Мева-сабзавот экспортининг ўсиши қуритилган ўрик экспорти бўйича дунёдаги энг йирик иккинчи, хурмо бўйича учинчи, майиз ва ўрик бўйича тўртинчи, қуритилган қора олхўри, янги узилган гилос ва олхўри бўйича бешинчи-олтинчи ўриндаги экспортчи мамлакат бўлишини таъминлади.

Қўшилган қиймат занжирининг ривожланиши қишлоқ хўжалиги рақобатдошлигини таъминлашнинг муҳим омили бўлиб ҳисобланади. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини даладан якуний истеъмолчигача етказиб бериш, яъни йиғиш, ташиш, сақлаш, қайта ишлаш, қадоқлаш ва сертификатлаш харажатларининг юқорилиги, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларининг фойдасини камайтиради. Шунингдек, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши учун зарур ресурслар нархининг юқорилиги соҳанинг ривожланишини ва меҳнат унумдорлигининг ўсишини чеклайди.

Мамлакатнинг улгуржи озиқ-овқат бозорлари инфратузилмаси ривожланиш даражаси қониқарсиз бўлиб, экспорт ҳажмини оширишга тўсқинлик қилувчи омиллардан бири ҳисобланади. Совутгичли омборхоналар ва рефрижераторларнинг етишмаслиги маҳсулот сифатига салбий таъсир кўрсатмоқда, бу эса юқори нарх даврида сотиш учун мева-сабзавот маҳсулотларини сақлашни амалга оширишига тўсқинлиқ қилмоқда. Асосий транзит йўллари ва чегара постларида тез бузиладиган маҳсулотларнинг тезкор ташилишини таъминлаш учун жиҳозланган “яшил йўлаклар” яратиш амалиёти эндигина ривожланмоқда. Темир йўл орқали ташиш имкониятларидан кам миқдорда фойдаланилаяпти, чунки нархлари юқори ва географик қамрови чекланган.

Озиқ-овқат ишлаб чиқариши саноатининг паст даражада ривожланганлиги юқори қўшилган қийматга эга маҳсулотлар ишлаб чиқариш ҳажмини ошириш имкониятини чекламоқда. Инфратузилмани ривожлантиришга зарур инвестицияларни жалб этиш мақсадида тараққий этган молиявий бозорлар, қулай ишбилармонлик муҳити, шунингдек ишлаб чиқарувчиларни қўллаб-қувватлаш ва ишлаб чиқариш-сотиш занжирларини ривожлантиришга қаратилган давлат сиёсати талаб этилади.

Экспорт қилинадиган мева-сабзавотларнинг асосий қисмини ишлаб чиқарувчи деҳқон хўжаликларида маҳсулотларни қайта ишлаш ва қадоқлаш имкониятлари чекланганлиги катта йўқотишларга олиб келмоқда. Улар нархларнинг мавсумий кескин ўзгариши ва бозор шароитларининг барқарор эмаслиги каби ҳам салбий таъсирларга дуч келишмоқда. Сўнгги йилларда майда ишлаб чиқарувчилар турли молиявий манбалар, шу жумладан халқаро молия институтларининг кредитлари ҳисобидан замонавий омборхоналар ва қайта ишлаш ускуналари учун инвестиция йўналтиришини бошлашди. Шунга қарамасдан улар қайта ишлаш саноат корхоналари ва экспорт қилувчи ташкилотлардан сезиларли даражада ажралиб қолмоқда.

Майда қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларини бирлаштиришнинг самарали механизмлари мавжуд эмаслиги сабабли, уларнинг фаолияти уюшмаган тарзда қолмоқда, бу эса миқёсли иқтисодий кўрсаткичларга эришишга тўсқинлик қилади, шунингдек мавжуд ёки шаклланаётган қўшимча қиймат занжирларига қўшилишини чеклайди. Таъкидлаш жоизки, ривожланган мамлакатлар (Европа Иттифоқи, АҚШ, Канада) бозорларидаги кооперативларнинг улуши 40 фоиздан ошади, Ўзбекистонда эса бу йўналиш эндигина ривожланмоқда.

2.2. Асосий тўсиқ ва имкониятлар:

Зарурий инфратузилмасининг етишмаслигига қарамасдан мева-сабзавот маҳсулотлари экспорти ошиб борди. Маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг халқаро стандартлар ва сифат талабларига жавоб беришини таъминлайдиган лабораториялар ва тизимлар, улгуржи бозорлар ва логистика марказлари, шунингдек, божхона ва чегара масканларида мева-сабзавот маҳсулотларини фитосанитария назоратидан ўтказиш учун жиҳозлар етишмовчилиги кузатилмоқда. Бу ўз навбатида етиштириладиган ва реализация қилинадиган маҳсулотлар ҳажмининг ошиши, қўшимча қийматнинг ўсиши ва экспорт географияси ва номенклатурасини диверсификация қилишга тўсқинлик қилмоқда. Аксарият жараёнлар қоғоз ҳужжатлари асосида амалга оширилмоқда, бозор иштирокчиларининг ахборотдан фойдаланиш имконияти чекланган,  рақамлаштириш даражаси паст.

Экспорт бозорлари учун маҳсулотлар маркетинги, брэндингини қўллаб-қувватлашнинг тизимли эмаслиги ва чекланганлиги сабабли маҳсулотлар маҳаллий маҳсулот ишлаб чиқарувчилар учун паст бўлган нархларда малакасиз воситачилар орқали сотилишига олиб келмоқда. Ялпи қишлоқ хўжалиги маҳсулотидаги улуши 70 фоиздан кўпроқни ташқил қилувчи деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари билан йирик агросаноат корхоналари ўртасида шерикликчилик муносабатлари ривожланмаган.

Рақобатбардошликни янада оширишга йўналтирилган қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғининг қисмларини боғлай оладиган самарали ва амалга ошириладиган қўшилган қиймат занжирларини яратиш учун кенг имкониятлар мавжуд, жумладан:

(i) Молиявий маблағлар: Мамлакат қишлоқ хўжалиги соҳасида инвестицион капиталдан фойдаланиш даражасининг пастлиги мавжуд қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат занжирларини модернизация қилиш ва янгиларини яратишга тўсқинлик қилмоқда. Тижорат банклари аксарият фермер хўжаликлари томонидан бажариб бўлмайдиган шартлар асосида асосан фоиз ставкаси (йиллик 20-25 фоиз) ва гаров таъминоти бўйича талаблари юқори бўлган қисқа муддатли кредитларни миллий валютада таклиф қилмоқда. Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари қўшилган қийматини яратишнинг бутун занжири бўйича фермерлар ва қишлоқ хўжалиги корхоналари учун мавжуд молиялаштириш манбаларидан фойдаланиш имкониятини яратиш лозим 

(ii) Майда қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларни қўллаб-қувватлаш
ва ерлардан фойдаланиш ҳуқуқи имкониятларини яхшилаш: ялпи қишлоқ хўжалиги маҳсулотида деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгаларининг улуши 60 фоиздан ошади ва қишлоқ хўжалигида банд аҳолининг 80 фоиздан кўпроғини иш билан таъминлайди. Шунга қарамасдан, маҳсулот сотишда уларнинг имкониятлари чекланган ва соҳага оид қарорлар қабул қилиш жараёнида иштирок этмайди. Фермерларнинг мавжуд бирлашмалари томонидан ўз аъзоларига кўрсатилаётган хизматлар етарли даражада эмас. Ушбу бирлашмаларнинг ривожланиши ва салоҳиятини ошишига кўмаклашиш асосий вазифалардан ҳисобланади.

(iii) Барқарор инвестицион муҳитни шакллантириш: инвестицияларни жалб этишни рағбатлантириш учун аниқ ва изчил норматив-ҳуқуқий база зарур. Қишлоқ хўжалигида инвестицияларни амалга ошириш учун бир нечта ишлаб чиқариш мавсуми талаб қилинади, ушбу ҳолат аниқ режалаштирилган ва барқарор дастурларни қабул қилишни талаб қилади.

(iv) Транспорт-логистика инфратузилмаси ва хизматларини ривожлантириш: юқори қўшилган қийматга эга маҳсулотлар турини кенгайтириш учун транспорт ва сақлаш тизимларини такомиллаштириш, қайта ишлаш қувватларини янгилаш ва модернизация қилиш зарур. Маҳсулотнинг янги бозорларга чиқишини таъминлаш учун транспортдан фойдаланиш имкониятларини ҳам ошириш лозим.

(v) Энергия ресурсларининг мавжудлиги ва улардан фойдаланиш имкониятларини ошириш: қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғини доимий равишда энергия ресурслари билан таъминлаш зарур.

(vi) Бозор тўғрисидаги маълумотлар билан таъминлаш: асосланган қарорлар қабул қилиш учун қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғидаги манфаатдор томонларга ҳаққоний тармоқ статистикасидан фойдаланиш имкониятини яратиш лозим.

2.3. Асосий вазифалар

Стратегик устувор йўналишнинг асосий вазифаси қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғини ҳар томонлама ва барқарор ривожлантиришга кўмаклашиш учун давлат сиёсати ва норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш ҳисобланади. Устувор йўналишни амалга оширишда институционал салоҳиятни ошириш ва имкониятларни кенгайтириш орқали қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат бозорини ташкил этишни яхшилаш назарда тутилади.

Амалга ошириш даврида тармоқ доирасида таҳлил қилиш орқали устувор йўналишлар аниқланади:

- юқори қийматдаги мева-сабзавот ва чорвачилик маҳсулотлари;

- ўсимликшунослик ва чорвачиликда ялпи даромад;

- бозор инфратузилмасини ташкил этиш эҳтиёжлари;

- мавжуд савдо ва экспорт моделлари, ҳамда бозор тенденциялари, ички бозоз конъюктураси ва бош.

Натижалари қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари экспортини кенгайтириш бўйича мақсадли стратегияларни тайёрлаш ҳамда ҳаракатларнинг аниқ режасини ишлаб чиқишда фойдаланилади.

Мазкур устувор йўналишнинг асосий вазифаларидан бири ишлаб чиқариш сифатини назорат қилиш тизими ва норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш ҳамда институционал салоҳиятни ривожлантириш бўлиб, бу санитар ва фитосанитар назорати миллий ҳуқуқий базасини Жаҳон савдо ташкилоти талаблари ва мақсадли ташқи бозорлар стандартлари билан мувофиқлигини таъминлаш орқали қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотларининг хавфсизлиги ва сифатини таъминлашдан иборатдир. Мазкур тадбирлар босқичма-босқич янги нормативлар ва давлат хизматлари тизимларини киритиш асосида эскирган норматив ва назорат механизмларига ўзгартиришлар киритиш ва бекор қилиш орқали амалга оширилади. Қишлоқ хўжалиги ва истеъмол маҳсулотларини ишлаб чиқарувчилар, қайта ишловчилар ва экспортёрлар учун адолатли, шаффоф, барқарор, олдиндан режалаштира оладиган ва соддалаштирилган бизнес-муҳитини яратиш устуворлик касб этади.

Стратегик устувор йўналишни амалга ошириш учун сифат назорати бўйича мавжуд инфратузилма ва норматив-ҳуқуқий базаси ва амалдаги институционал тузилмалар атрофлича ўрганилади. Ўрганиш натижаларидан реструктуризация ва модернизация қилиш бўйича батафсил ҳаракатлар режасини ишлаб чиқишда фойдаланилади.

Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари нархларини тартибга солишдан босқичма-босқич воз кечиш ҳисобига нархлар бозор механизмлари асосида белгиланади. Шунингдек, мақсадли халқаро бозорларда қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотларига савдо тўсиқларини бартараф этиш учун савдо битимлари тузилади. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ҳаракатланишига кўмаклашиш ҳамда сақлаш ва ташиш харажатларини камайтириш мақсадида инфратузилмавий лойиҳалар учун мақсадли инвестицияларга бўлган эҳтиёж  аниқланади. Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотларининг экспорт бозорлари тўғрисидаги ахборотлардан фойдаланиш имкониятини кенгайтириш, шунингдек, онлайн савдо платформалари орқали мамлакат корхоналарининг экспорт салоҳиятини ошириш ҳамда савдо ва экспортолди молиялаштирилиш имкониятларини ошириш орқали амалга оширилади.

Қишлоқ хўжалиги бирлашмалари ва кооперацияларини ривожлантириш ҳамкорликда ишлаб чиқариш, инвестиция киритиш, маркетинг тадқиқотларини ўтказиш, улгуржи ва чакана савдо тармоқлари орқали савдо тизимлари орқали қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари билан савдо қилиш, йирик қайта ишлаш корхоналари билан ҳамкорлик қилиш орқали майда ишлаб чиқарувчиларнинг имкониятларини оширади.

Тармоқни интеграциялашган қўллаб-қувватлаш тизимини ривожлантиришни мақсадида мақсадли халқаро бозорларда рақобатлаша оладиган қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари учун ҳалқаро даражадаги ишлаб чиқариш-сотиш занжирлари яратилади. Ушбу мақсадга эришиш учун қуйидаги вазифаларни амалга ошириш лозим:

қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотларини сақлаш ва ташиш бўйича мавжуд инфратузилмадан фойдаланиш самарадорлигини ошириш;

яратилаётган ишлаб чиқариш-сотиш занжирларининг барқарор ва уйғун ишлашини ошириш учун сақлаш ва қайта ишлаш қувватларини янгилаш ва модернизация қилиш;

маҳсулотларни ишлаб чиқариш, қайта ишлаш, транспорт ва экспорт харажатларини камайтириш учун рентабелликни ошириш ва бозорда шаффоф шартномавий муносабатларни жорий этиш, келгусида халқаро бозор талабларига мос бизнес амалиётини йўлга қўйишни шакллантириш мақсадида ишлаб чиқарувчиларнинг турли шаклдаги бирлашмаларига (кооперативлар, уюшмалар, кластерлар ва бошқ.) кўмаклашиш;

нарх шаклланишининг бозор механизмларига босқичма-босқич ўтиш орқали қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари нархларини тартибга солиш амалиётидан воз кечиш;

“мақсадли” давлат кредит ресурсларини ажратиш амалиётини бекор қилиш, моддий-техник ресурслар етказиб бериш ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш сохасидаги ностратегик давлат корхоналарини хусусийлаштириш. Бу эса ресурслар бозорида рақобат муҳитини яратиш ҳисобига ишлаб чиқарувчиларга кўпроқ танлаш эркинлиги ва мослашувчанликни таъминлаш имконини беради.

маҳаллий маҳсулотларнинг асосий импортёрлари талабларини ҳисобга олган ҳолда миллий сифат стандартлари ва озиқ-овқат маҳсулотлари хавфсизлигига риоя этилишини таъминлаш орқали экспорт салоҳиятини ошириш;

мақсадли экспорт бозорларида тан олинган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг сифат стандартларига мувофиқлигини таъминлашга қаратилган дастур ва механизмларни ишлаб чиқиш ҳамда уларни корхоналар томонидан жорий этилишига кўмаклашиш.

III. Соҳа бошқарувида давлат иштирокини камайтириш
ва инвестицион жозибадорликни ошириш

3.1. Амалдаги ҳолат:

2000 йилдан бошлаб қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғига 647 млн. АҚШ доллари ҳажмида тўғридан-тўғри хорижий инвестиция ва кредитлар жалб қилинган. 2018 йил 1 январь ҳолатига 159 та хорижий инвестициялар иштирокидаги корхоналар ҳисобга олинган ва яқин йилларда инвестицион лойиҳалар сонининг янада кўпайиши кутилмоқда. Таъкидлаш лозимки, 4,9 миллиондан ортиқ деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари томонидан жалб қилинган инвестициялар юқорида кўрсатилган ҳажмга киритилмаган.

Йирик инвестициялар тўқимачилик ва пахтани қайта ишлаш корхоналари томонидан пахта-тўқимачилик ишлаб чиқаришлари ва кластерлари томонидан жалб қилинган. 2019 йил охирига қадар 76 та пахта-тўқимачилик ишлаб чиқаришлари ва кластерлари 636,6 минг гектар ҳамда 47 та мева-сабзавотчилик кластерлари 14,4 минг гектар ер майдонларини қамраб олади. Мақсад - соҳага янги технология ва инновацияларни жалб қилиш, самарадорликни ошириш ва ишлаб чиқаришни бошқаришда давлат ролини камайтириш.

Турли халқаро молиявий институтлар томонидан мева-сабзавотчилик ва чорвачилик соҳаларида “қўшилган қиймат занжирларини” ривожлантириш учун қарийб 1,7 млрд. АҚШ доллари ажратилган. Бунга ирригация инфратузилмасини тиклаш ва қишлоқ хўжалигини диверсификация қилиш лойиҳалари учун турли халқаро молиявий институтлар томонидан қўшимча 850 млн. АҚШ доллари тақдим қилинганлигини қўшиш мумкин.

Асосий тўсиқлар ва имкониятлар:

Пахта хом ашёси, бошоқли дон ва бошқа маҳсулотларни ишлаб чиқариш ва сотиш ҳамда фермерлар учун ресурслар етказиб беришда давлатнинг доимий равишда бевосита иштирок этиши соҳага хусусий инвестициялар жалб қилинишини чекламоқда. Давлат сиёсатининг тез ўзгарувчанлиги, ер ва мулкга эгалик ҳуқуқлари ҳамда мазкур ҳуқуқларни ҳимоялаш механизмларининг кафолатланмаганлиги ҳамда давлат томонидан бошқариладиган банк соҳаси вазиятни янада мураккаблаштирмоқда.

Фермер хўжаликлари ва агробизнесга маслаҳат хизматларининг йўқлиги, бизнесни бошқариш кўникмаларининг паст даражада эканлиги, агросаноат мажмуининг барча соҳалари ва тегишли банкларнинг кадр салоҳиятининг чекланганлиги халқаро молиявий институтлар кредит линиялари маблағларини самарали ўзлаштирилишини чекламоқда. Бундай шароитлар майда қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларига салбий таъсир кўрсатмоқда.

Шунингдек, инвестицияларни бошқариш самарадорлигини баҳолашнинг мустақил мониторинги ҳамда баҳолаш структураси, тизими ва механизмлари мавжуд эмас.

3.2. Асосий вазифалар

Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғини модернизациялаш, диверсификациялаш ва барқарор ривожланиши учун хусусий инвестицияларни жалб этишга кўмаклашувчи самарали асос ва тизимни яратиш стратегик устувор йўналишнинг асосий вазифаси бўлиб ҳисобланади.

Пахта хом ашёси, бошоқли дон ва бошқа маҳсулотларни етиштириш ҳамда ресурслар етказиб беришда давлатнинг бевосита иштирокини босқич-босқичма камайтиришнинг батафсил режасини ишлаб чиқиш назарда тутилган. Давлат томонидан бошоқли дон ва пахта хом-ашёси етиштирувчиларига тўғридан-тўғри айланма маблағлар ажратилмайди. Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан банк маржасининг бир қисми субсидияланадиган ресурсни олиш учун тижорат банклари томонидан айланма маблағлар ажратиш механизми жорий қилинади. Бу фермерлар учун кўрсатиладиган банк хизматлари даражасини кўтариш имконини беради. Бунда гаров таъминоти сифатида фойдаланиладиган активлар рўйхати кенгайтирилади, ва бу фермерларнинг айланма маблағларни тўлдириш учунмаблағларни жалб этиш имкониятларини кенгайтиради.

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқарувчиларнинг турли тоифаларига мўлжалланган янги молиявий дастаклар ҳам ишлаб чиқилади: омборхона гувоҳномалари, ва ишлаб чиқариш кластерлари доирасида молиялаштириш. Шу билан бир қаторда, фермерлар томонидан агробизнесдаги зарур қишлоқ хўжалиги ва экологик амалиёт, зарур ишлаб чиқариш амалиёти (GMP) ва бошқа стандартларга риоя этилишини рағбатлантириш учун шарт-шароитлар яратиш орқали давлат кредит линиялари самарадорлигини ошириш бўйича чоралар амалга оширилади. Шунингдек, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларининг молиявий саводхонлигини ва молиявий секторнинг қишлоқ хўжалиги тўғрисида хабардорлигини оширишга қаратилган чоралар амалга оширилади. Норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш ҳамда соҳада давлат-хусусий шерикликни ривожлантиришни рағбатлантиришга қаратилган шароитларни яратиш бўйича ишлар амалга оширилади.

IV. Табиий ресурслардан оқилона фойдаланишни таъминлаш ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш

4.1. Амалдаги ҳолати: Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар

Ер майдонлари ва сифати: мамлакатда қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши учун яроқли ерларнинг тақчиллиги кузатилмоқда. 2019 йил 1 январь ҳолатига республикада аҳоли жон бошига қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар ўртача 0,61 гектарга тўғри келган. Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган 20,2 млн. гектар ерларнинг атиги 20,7 фоизи суғориладиган ерлар ҳисобланади. Қишлоқ хўжалигида ердан фойдаланиш кўп жиҳатдан суғориш имконининг мавжудлигига боғлиқ. Сўнгги 15 йил мобайнида аҳоли жон боши ҳисобига суғориладиган ерлар 24 фоизга (0,23 га дан 0,16 гача) камайган. Мазкур ҳолат аҳоли сонининг ўсиши, сув таъминоти ҳажмининг қисқариши ва қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ераларнинг ер фондининг бошқа тоифаларига ўтиши натижасида вужудга келган. Прогнозларга кўра, келгуси 30 йил мобайнида суғориладиган ер майдонлари яна 20-25 фоизга қисқаради. Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларнинг катта қисми сув сарфи юқори ва кам даромадли экинлар, яъни пахта ва ғалла етиштириш учун фойдаланилади. Умуман олганда 2017 йилда умумий экин майдонларида уларнинг улуши 67 фоизга тўғри келган. Унумдор ва суғориладиган ерларнинг танқислиги чорвачилик соҳасини кенгайтириш учун ем-хашак экинларини етиштириш, мева-сабзавот маҳсулотларини ишлаб чиқариш ва экспорти ҳажмини ошириш учун асосий тўсиқ бўлмоқда. Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларнинг қарийб 45 фоизи шўрланган, шундан 19 фоизи юқори даражада шўрланган.

Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларга эгалик қилиш ва улардан фойдаланиш: Ўзбекистон Республикасида ерлар давлат мулки ҳисобланади. “Фойдаланиш ҳуқуқи” узоқ муддатли ижара шартномаси асосида тақдим этилади. Мамлакат мустақилликка эришган дастлабки йиллардан бошлаб хўжаликларни реструктуризация қилиш ва ер участкаларини қайта тақсимлаш бўйича қатор тадбирлар амалга оширилди. 2017 йилдан ер ресурсларини бошқаришда асосий эътибор ғалла ва пахтадан ишлаб чиқаришни диверсификациялаш, ихтисослаштириш ҳамда деҳқон хўжаликларининг ролини оширишга қаратилди.

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарувчиларининг учта асосий тоифаси мавжуд: фермер хўжаликлари, деҳқон хўжаликлари, қишлоқ хўжалиги фаолиятини юритувчи ташкилотлар:

Фермер хўжаликлари тадибиркорликнинг мустақил субъектлари бўлиб, уларга ер участкалари 50 йилгача муддатда ижарага берилади. Ер участкасининг майдони ва сифати (балл-бонитет) асосида аниқланадиган ҳажмдаги давлат буюртмаси бўйича харид қилинадиган пахта хом ашёси тўлиқ ҳажмда ва ғалланинг катта қисмини ишлаб чиқариш фермер хўжаликларининг хиссасига тўғри келади.
Шу билан бирга,  фермер хўжаликларига бошқа экинларни етиштириш ҳуқуқи ҳам берилган. Бундай ёндашув мева, сабзавот ва бошқа маҳсулотларни ишлаб чиқаришни кенгайтиришга эришилди. Бугунги кунда республикада 77,5 мингта фермер хўжаликлари фаолият юритмоқда.

Деҳқон хўжаликлари ер майдонларининг ўртача ўлчами 0,17 гектарни ташкил этади, ажратиладиган суғориладиган майдонларда 0,35 гектар, суғорилмайдиган майдонларда эса 1 гектаргача ер ажратилади. Деҳқон хўжаликлари қайси турдаги экинларни етиштириш ва чорвачилик маҳсулотларини ишлаб чиқаришни мустақил белгилайдилар. Суғориладиган ҳайдаладиган ерларнинг бор-йўғи 13 фоизида фаолият юритишига қарамасдан, улар мамлакатда озиқ-овқат маҳсулотларининг асосий ишлаб чиқарувчилари ҳисобланади. Ялпи қишлоқ хўжалиги маҳсулотининг қарийб 70 фоизи, жумладан гўшт, сут ва тухум ҳамда мева-сабзавот маҳсулотларининг катта қисми уларнинг ҳиссасига тўғри келади. Деҳқон хўжаликларининг сони ортиб бормоқда ва ҳозирги кунда уларнинг сони 4,7 миллиондан ортиқ.

4.2. Чекловлар ва имкониятлар: Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар

Деҳқон хўжаликларининг ер ва ишчи кучидан фойдаланиш самарадорлигининг фермер хўжаликларига нисбатан юқорилиги сердаромад ва сув сарфи кам бўлган маҳсулотларни ишлаб чиқариш имкониятининг мавжудлиги ҳамда ишлаб чиқариш базасидан самарали фойдаланишдан манфаатдорлигининг юқорилиги билан изоҳланади. Бироқ, ушбу хўжаликлар ўлчамининг чегаранланганлиги маркетинг учун жорий харажатларни камайтириш ҳамда бир турдаги маҳсулот етиштирилишини таъминлаш ва сифатини яхшилаш учун етарли ҳажмдаги маҳсулот ишлаб чиқариш имконини бермайди. Ердан фойдаланиш ҳуқуқининг етарли даражада кафолатланмаганлиги хўжаликларни бошқариш самарадорлигини оширишга тўсқинлиқ қилмоқда ва инвестицияларни жалб қилишни чекламоқда. Ҳозирги вақтда ер участкаларини тақсимлашнинг ҳамда ердан фойдаланувчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилишнинг аниқ ва шаффоф механизмлари мавжуд эмас. Шунингдек, ер участкаларини иккиламчи ижарага бериш назарда тутилмаганлиги қишлоқ хўжалиги ерларини самарасиз ишлаб чиқарувчилардан самарали фойдаланувчиларга ўтишига тўсқинлик қилмоқда.

Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлардан фойдаланиш самарадорлигини ошириш мақсадида ер участкаларининг ижара ва иккиламчи ижара бозорига оид норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш, давлат томонидан ерларни асоссиз олиб қўйиш имкониятига чек қўйиш ва шартномавий муносабатлар амалиётини кенгайтириш зарур. Ушбу ўзгаришларни амалга ошириш ишлаб чиқарувчиларнинг барча тоифалари учун ер участкаларининг самарасиз ишлаб чиқарувчилардан самарали фойдаланувчиларга ўтишида жорий харажатларни минималлаштиришни талаб қилади. Бундан ташқари, кадастр институтлари ва қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларни бошқариш тизимларини ислоҳ қилиш ва янада ривожлантириш лозим. Ердан фойдаланиш, жумладан гендер белгиси бўйича жамланган ҳамда ер эгаларининг сони ва ер участкаларининг ўлчамлари тўғрисида атрофлича маълумотларни киритиш натижасида тизимларнинг самарадорлиги ортади. Натижада ердан фойдаланиш билан боғлиқ бўлган ижтимоий ва гендер омилларини чуқурроқ баҳолаш имконияти яратилади. Бу эса ўз навбатида жамоатчиликни аёллар учун яратилган имкониятлар борасида хабардор қилиш имконини беради.

4.3. Амалдаги ҳолат: Сув ресурслари

Сув ресурсларидан фойдаланиш имкониятининг чекланганлиги қишлоқ хўжалиги эҳтиёжлари учун фойдаланиладиган ер майдонларини кенгайтириш ва ҳосилдорликни барқарор сақлаб туришда асосий тўсиқдир. Мамлакат сув ресурсларининг қарийб 80 фоизи трансчегаравий сув ҳавзалари ҳиссасига тўғри келади. Мазкур ҳолат Марказий Осиёда, хусусан Ўзбекистон Республикасида сув ресурсларини барқарор бошқариш учун минтақавий ҳамкорликнинг муҳимлигини белгилайди. Мамлакатда ирригация тармоқларининг 70 фоизи фильтрацияга қарши қопламга эга эмас, оқибатда сувнинг бир қисми далагача етказиш жараёнида йуқотилади; ирригация тармоқлари асосан ғалла ва ғўзани суғориш учун фойдаланилади; суғоришнинг самарасиз услублари қўлланилади; суғориш сувидан фойдаланиш хизматлари харажатларини қоплаб бериш тизими жорий этилмаган. Мавжуд ирригация инфратузилмаси, насос станцияларининг катта қисми 30-40 йилдан ортиқ фойдаланиб келинмоқда ҳамда алмаштириш ёки капитал таъмирга муҳтож. Кутилаётган иқлим ўзгаришлари ва анъанавий суғориш услубларини қўллаш давом этаётганлиги ҳамда деҳқончиликнинг ирригацияга юқори даражада боғлиқлиги сабабли қурғоқчиликнинг кескин кучайиши билан вазият янада ёмонлашиши мумкин. Ҳозирги вақтда суғориладиган ерларнинг фақат 1 фоизида томчилатиб суғоришдан фойдаланилади, шунингдек, планировкалаш ва ерларни текислаш каби сув тежовчи технологияларни жорий қилиш имконияти чекланган. Орол денгизи бассейни учун иқлим ўзгариши сценарийларида прогноз қилинаётган қурғоқчиликнинг кучайиши оқибатида мамлакатда сув ресурсларини бошқариш билан боғлиқ кўплаб муаммолар кескинлашиши мумкин. Музликларнинг эриши ва ёғингарчилик режимининг ўзгариши оқибатида умумий сув миқдорининг камайиши башорат қилинмоқда. Амударё ва Сирдарёнинг кичик сув оқимлари ва бассейнлари сувнинг узоқ муддатли камайиши ва қисқа муддатли кўпайишидан ҳимояланмаган, бу эса эрта баҳорги тошқинларга ва вегетация даврида сув оқимининг қисқаришига олиб келмоқда. Мазкур  чекловлар натижасида ер ости сувларидан фойдаланишнинг кенгайиши, тупроқ деградацияси жараёнининг жадаллашуви ва ҳосилдорликнинг пасайишига олиб келадиган муаммоларни янада кескинлаштирмоқда. Жаҳон ресурслари институтининг прогнозига кўра, 2040 йилга бориб Ўзбекистон сув танқислиги энг юқори бўлган 33 та мамлакатнинг бирига айланади. Агар қатъий чоралар кўрилмаса, 2050 йилга бориб пахта ва ғалла ҳосилдорлиги Сирдарё бассейнида мос равишда 11-13 фоиз ва 5-7 фоизга; Амударё бассейнида - 13-23 фоиз ва 10-14 фоизга камаяди. Ҳосилдорликнинг камайиши озиқ-овқат хавфсизлиги ва тўлов баланси учун жиддий салбий оқибатларни келтириб чиқаради, бу эса сув ресурсларини барқарор бошқариш ва қишлоқ хўжалиги экинларини етиштиришнинг технологияларини қўллаш амалиётига ўтиш заруратини юзага келтиради.

4.4. Асосий тўсиқлар ва имкониятлар: Сув ресурслари

Сув ресурсларини бошқаришнинг амалдаги тизими 18 тадан ортиқ алоҳида давлат органларидан иборат. Сув ресурсларини бошқариш тизими мониторинг механизмларини яхшилаш, сув ресурсларини режалаштириш ва бошқаришда маҳаллий, минтақавий ва трансчегаравий тизимлари билан белгиланадиган сув ресурсларини мувофиқлаштириш ва бошқаришда уйғунлашган ёндашувларни жорий қилишни тақозо этмоқда. ЕИнинг сув бўйича йўл-йўриқларига (2000/60/EИ) мос янги замонавий сув қонунчилигининг жорий қилиниши, келгусида сув сиёсати тартибга солинадиган зарур норматив-ҳуқуқий база ишлаб чиқилишини ва сув ресурсларини бошқариш учун масъул бўлган асосий давлат органлари томонидан сув ресурсларини бошқаришнинг уйғунлашган услубларини жорий қилинишини таъминлайди. Шу билан бирга суғориш сувидан самарали фойдаланишни рағбатлантириш бўйича механизмларни жорий қилинади. АКТнинг замонавий тизимига жалб этиладиган инвестициялар, сув йўқотишларини самарали бошқариш ва ундан ортиқча фойдаланишни камайтиришни таъминлаган ҳолда вазиятни тезкор кузатиш ва чоралар кўриш имконини беради.

Қишлоқ хўжалигида сувдан фойдаланиш учун хизмат кўрсатиш харажатларини қоплаш механизмининг йўқлиги сув тежовчи технологияларни кенг жорий қилишга тўсқинлик қилмоқда. Мавжуд дренаж тизими тикланиши ва доимий равишда ишчи ҳолатда сақланиши лозим. Сувдан фойдаланиш мониторинги ва бошқаришнинг мукаммал тизимларини босқичма-босқич жорий қилиш орқали сувдан фойдаланувчилар гуруҳларининг салоҳиятини оширишга қаратилган дастурларни жорий қилиш зарур. Сув хўжалиги вазирлиги сув ресурсларини бошқариш сифатини яхшилаш учун ҳудудлардаги ходимлар малакасини ошириш дастурини амалга оширмоқда. Шунингдек, лалми қишлоқ хўжалиги ва яйловлардан фойдаланган ҳолда ишлаб чиқариш тизимида ёғингарчиликлардан янада самарали фойдаланишга хизмат қилувчи чоралар кўрилади. Сел ва тошқин сувларини йиғиш, ирригация ва мелиорация тармоқларини яхшилаш, сув тежовчи технологиялардан кенг фойдаланиш, АКТни қўллаган ҳолда суғоришни замонавий режалаштириш тизимини жорий этиш, метеостанция, лазерли текислаш, каналларни қоплаш – буларнинг барчаси техник чоралар бўлиб, сувни ҳисобга олишни ривожлантириш ва етказиб берилган сувдан ортиқча фойдаланилган ҳолларда сувдан фойдаланувчиларнинг жавобгарлигини ошириш билан биргаликда амалга оширилиши лозим.

4.5. Амалдаги ҳолат -Ўрмон хўжалиги

Мамлакат табиий ресурсларининг асосий таркибий қисмларидан бири бу 11,1 млн. гектарни ёки умумий майдоннинг 25 фоизини эгаллаган ўрмон фонди бўлиб, шу жумладан ўрмон билан қопланган майдонлар 3,2 млн. гектарни ташкил қилади. Сўнгги пайтларда Ҳукумат томонидан ўрмон ресурсларини бошқариш бўйича қатор чора-тадбирларни амалга оширилди. Бу ўз ичига Орол денгизининг қуриган сатҳида ўрмонлар барпо қилиш; ҳимоя ўрмонзорлар майдонларини кенгайтириш; қишлоқ хўжалиги ерларида шамолдан ҳимояловчи яшил йўлакларни кўпайтириш; табиатни муҳофаза қилувчи янги ҳудудларни барпо қилиш; мукаммал мониторинг тизимини яратиш; экологик таълим дастурларини такомиллаштириш. Бундан ташқари, 2017 йилда ўрмон хўжалиги Давлат қўмитаси ташкил қилинди, ўрмонлар  майдонини 2,3 млн. гектарга кенгайтириш ҳақида қарор қабул қилинди. Натижада 12 та янги ўрмон хўжалиги корхоналари ташкил этилди ва Ўрмон хўжалигини ривожлантириш Жамғармаси шакллантирилди.

4.6. Асосий тўсиқлар ва имкониятлар -Ўрмон хўжалиги

Ўрмонлар ҳақидаги тасаввурнинг стратегик тарзда ўзгариши бугунги кунда мамлакатнинг ўрмон ресурслари бўйича янгича тушунчанинг, нафақат сақлаш, ҳимоялаш ва ишлаб чиқариш соҳасида ёғоч ва ёғоч бўлмаган ўрмон маҳсулотлари сифатида балки озиқ-овқат хавфсизлиги тизимининг асосий элементи сифатида ҳам шаклланиши лозим. Мамлакатнинг ўрмон ресурслари чегараланган ва уларга қийматга эга бўлмаган ресурслар сифатида қаралиши оқибатида улардан оқилона фойдаланилмаяпти. Мавжуд қонунчилик доирасида ўрмон ресурсларидан фойдаланиш соҳасидаги идоравий (монопол) ёндошув улардан оқилона фойдаланишни тўлақонли таъминлай олмаяпти. Амалдаги қонунчилик турли давлат органларига бир вақтнинг ўзида назорат, бошқариш ва ишлаб чиқариш функцияларини амалга ошириш имконини беради, бу эса самарадорликнинг камайишига олиб келади. Ўрмон хўжалиги бўйича Давлат қўмитаси томонидан амалга ошириладиган ўрмон сиёсатини консолидация қилиш зарур. Хўжалик бошқаруви учун жавобгарлик ўрмон хўжалиги корхоналари зиммасига юклатилади. Норматив-ҳуқуқий базанинг жаҳон стандартларига мос келмаслиги ўрмон хўжалиги тармоғига инвестициялар киритишни чекламоқда. Мисол учун, ер участкаларини 3 йилдан 10 йилгача бўлган муддатга ажратилиши хорижий инвесторлар учун соҳа жозибадорлигини пасайтирмоқда. Ўрмондан фойдаланиш соҳасидаги давлат сиёсати репродуктив имкониятларни сақлаб қолган ҳолда мамлакатнинг табиий ресурсларга бўлган эҳтиёжларини қондиришга қаратилган бўлиши лозим.

 

4.7. Амалдаги ҳолат - Агроэкология

Табиий ресурслардан нотўғри фойдаланиш натижасида атроф муҳит ва иқлим учун юзага келадиган салбий оқибатларни камайтиришга қаратилган қишлоқ хўжалиги ва қишлоқ ҳудудларининг ривожланиши учун табиий ресурсларни оқилона бошқариш асосий устувор йўналиш бўлиб ҳисобланади. Мамлакатда минимал агроэкологик стандартлар мавжуд. Стандартларнинг асосий қисми эски технологияларга асосланган. Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши тизим ва амалиётларини ишлаб чиқишда экологик омиллар ҳисобга олинмайди, бу илғор тажрибанинг ҳалқаро тамойиллари асоси бўлиб ҳисобланади. Қишлоқ хўжалиги амалиётининг қониқарсиз эканлиги, яйловларнинг етишмовчилиги, органик моддалардан самарасиз фойдаланиш, ерларнинг чўлланиши, тупроқ ва сув ҳавзаларининг кимёвий ифлосланиши оқибатида қишлоқ хўжалиги ерларининг деградацияси кузатилмоқда. Заракунандаларга қарши курашишнинг уйғунлашган услублари мавжуд эмас ва қишлоқ хўжалигида фойдаланилаётган ҳудудларда чиқиндилар (қаттиқ саноат чиқиндилари, ветеринария ва кимёвий чиқиндилар ёки пестицидлардан бўшаган идишлар) билан боғлиқ ишларни амалга ошириш бўйича аниқ норматив-ҳуқуқий база мавжуд эмас. Қайта тикланадиган энергия манбаларидан фойдаланиш ва уларни жорий этиш юзасидан етарли чоралар кўрилмаяпти.

4.8. Асосий тўсиқлар ва имкониятлар – Агроэкология

Агроэкологик амалиётларни яхшилаш ва табиий ресурсларни муҳофаза қилишнинг тегишли стандартлар ва механизмларини ишлаб чиқишда қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришига экологик омилларни интеграция қилиш бўйича изчил ёндашув зарур.

Экологик стандартларни жорий қилиш ва табиий ресурслардан барқарор фойдаланиш бўйича дастурлар жорий этиш, тегишли баҳолаш индикаторларини ишлаб чиқиш ҳамда  халқаро стандартларга мувофиқлик механизмларини жорий этиш зарур. Шу жумладан, ўсимлик зараркунанда ва касалликларига қарши курашда уйғунлашган ёндошувни амалга ошириш; чиқиндиларни барқарор бошқаришнинг комплекс дастурини ишлаб чиқиш; қайта тикланадиган энергия манбаларини барқарор ривожлантириш ва фойдаланишда кўмаклашиш; қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришини юритишнинг иқлим учун қулай бўлган технология ва услубларини жорий этиш қишлоқ хўжалиги соҳаси учун имкониятларни янада кенгайтиради.

4.9. Асосий вазифалар

Устувор йўналишнинг асосий вазифаси ер ва сув ресурсларининг фойдаланиш самарадорлигини ошириш ва барқарор фойдаланиш бўлиб ҳисобланади.

Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар: Қишлоқ хўжалиги ерлари борасидаги вазифаларга қуйидагилар киради: қишлоқ жойларида иқтисодий ўсишни жадаллаштириш, даромадларни ошириш ва камбағаллик даражасини қисқартиришни таъминловчи қишлоқ хўжалиги ва яйлов ерларидан фойдаланиш учун индивидуал ҳуқуқларни ҳимоялаш механизмларини яхшилаш, қишлоқ хўжалиги ерларидан фойдаланишда аёлларнинг тенг ҳуқуқлилигини таъминлаш, бозор механизмлари асосида ер ижараси ва иккиламчи ижара бозорини шакллантириш. Устувор йўналишлар амалиётда фойдаланиш учун тушунарли бўлган йўриқномалар билан бирга “Зарур қишлоқ хўжалиги ва экологик амалиёт миллий кодекси”ни (GAEP) ишлаб чиқишда шакллантирилади.

Сув ресурслари: Сув ресурслари борасидаги вазифалар қуйидагиларни ўз ичига олади: сув ресурсларини уйғунлашган бошқариш тизимини такомиллаштириш; сув ресурсларини бошқаришда минтақалараро ҳамкорликни мустаҳкамлаш; институционал мувофиқлаштириш тизимини мустаҳкамлаш ва мақбуллаштириш, сув ресурслари ҳақидаги маълумотларни тўплаш, мониторинг қилиш ва рўйхатга олишнинг замонавий тизим ва хизматлари кўрсатиладиган сувдан фойдаланувчилар гуруҳларини ташкиллаштиришнинг янги механизмларини жорий қилишни қўллаб-қувватлаш. 2030 йилгача бўлган сув хўжалигини ривожлантиришнинг Концепциясини ишлаб чиқиш ва қабул қилиш бу соҳадаги янги ислоҳотлар учун асос бўлиб, унда сув ресурсларини бошқариш ва улардан фойдаланиш самарадорлигини ошириш, ирригация ва мелиорация инфратузилмасининг ишончлилигини ошириш ва яхшилаш, сув ва энергия тежовчи технологияларни кенг қўллаш, суғориладиган ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш, сувнинг мониторинги ва ҳисоблаш тизимини такомиллаштириш ва бошқалар бўйича амалга ошириладиган чора-тадбирлар йўналишлари атрофлича акс эттирилади.

Ўрмон ресурслари: Ўрмон ресурслари борасидаги вазифалар биохилма-хиллик, маҳсулдорлик, репродуктив салоҳият ва узоқ муддатли яшовчанликни сақлаб қолиш мақсадида ўрмон ва ресурслардан барқарор фойдаланишни таъминлашни ўз ичига олади. Мамлакат ўрмон ресурсларини баҳолашни амалга ошириш; ўрмон ресурсларини мониторинг қилиш, фойдаланиш ва бошқариш тизимини такомиллаштириш ҳамда давлат-хусусий шериклик механизмларини ривожлантириш; лалми ва тоғолди ҳудудларида агроўрмончиликни кенг жорий қилишга кўмаклашиш; давлат, ижро органлари ва маҳаллий ўз-ўзини бошқариш органлари ўртасида ўрмон ресурсларини назорат қилиш, бошқариш ва муҳофаза қилиш бўйича мажбуриятларни аниқ тақсимлаш; ўрмон ресурсларини ҳисобга олиш ва иқтисодий баҳолаш тизимини таҳлил қилиш лозим.

Агроэкология: Агроэкология ва мослаштириш, ҳамда иқлим ўзгариши оқибатларини юмшатиш борасидаги вазифалар илғор агроэкологик амалиётларни босқичма-босқич қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришига (жумладан экологик стандартларни киритиш; пестицидлардан фойдаланишни назорат қилиш; ўсимлик заракунанда ва касалликлари билан курашишда ягона ёндошув; қишлоқ хўжалиги чиқиндиларини бошқариш) интеграциялашни ўз ичига олади. Қисқа муддатли истиқболдаги ҳаракатлар қуйидагиларга йўналтирилади: қишлоқ хўжалигида иқлимга безарар бўлган амалиётларни тарғиб қилиш бўйича дастур ишлаб чиқиш, иқлим ўзгаришига чидамли бўлган қишлоқ хўжалиги экинларининг замонавий навларини жорий қилиш; қишлоқ хўжалиги соҳасида қайта тикланадиган энергия манбаларидан (қуёш, шамол энергиялари, гидроэнергетика ва биоэнергетика) фойдаланиш бўйича лойиҳаларнинг техник-иқтисодий асосномасини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш.

VДавлат бошқарувининг замонавий тизимларини ривожлантириш

5.1. Амалдаги холат:

Агросаноат мажмуидаги давлат органлари функцияларининг салмоқли қисми ишлаб чиқариш жараёнларига йўналтирилган ва хусусий секторга ўтказилиши мумкин. Мева-сабзавотчилик ва чорвачилик соҳаларида сезиларли ўсиш кузатилишига қарамасдан, инфратузилманинг, таъминот тузилмалари ҳамда илмий-тадқиқот ва таълим муассасаларининг аксарият қисми пахта хом-ашёси ва бошоқли дон етиштиришга йўналтирилган.

Амалдаги давлат хизматлари тури маркетинг ва экспорт каби соҳаларда самарали қўллаб-қувватлашни амалга оширишга қодир эмас.

Бугунги кунда амалга оширилаётган ислоҳотлар тегишли маълумотлар, иқтисодий, молиявий, ижтимоий, экологик ва маъмурий омиллар таҳлили билан етарли даражада асослантирилмаган.

Тармоқ бошқарув тузилмаларидаги амалга оширилган сўнгги ўзгаришлар давлат сиёсати ва назоратини амалга оширишдаги давлат бошқаруви органларининг функцияларини бўлинишига олиб келди. Вазирликлар ва идоралар тармоқда содир бўлаётган трансформация жараёнларига таъсир кўрсатиш учун ўз салоҳиятни оширишда жиддий муаммоларга дуч келмоқда.

Шунингдек, тармоқни ислоҳ қилиш жараёнини самарали мувофиқлаштириш қодир давлат органлари ва бошқарув механизмлари ҳам мавжуд эмас. Ислоҳотларни амалга оширишда марказий бошқарув органлари ва маҳаллий ҳокимият органлари ўртасидаги ўзаро узвий боғлиқлик паст даражада қолмоқда.

Халқаро стандарт ва талабларга жавоб берадиган хизмат кўрсатишда замонавий ва сифатли инфратузилманинг етишмаслиги соҳадаги маъмурий муаммоларни янада мураккаблаштирмоқда. Бу биринчи навбатда ветеринария, фитосанитария ва озиқ-овқат маҳсулотлари хавфсизлиги билан боғлиқ давлат хизматларига таъллуқлидир. Шунингдек, янги бозорларга чиқиш учун ишлаб чиқарувчилар ва қайта ишловчиларга сертификатлаш ва маслаҳат хизматларини кўрсата оладиган хусусий ташкилотлари тизимини ривожлантириш зарур. Фақатгина қишлоқ хўжалигида ишлаб чиқарилаётган маҳсулотлар сифатини доимий яхшилаш, хавфсизлигини ошириш орқали соҳанинг ўзгариши ва ўсиши таъминланиши мумкин.

Ҳозирда давлат корхоналари томонидан бир қатор хизматлари кўрсатилмоқда. Бир вақтнинг ўзида ушбу давлат корхоналари хўжалик фаолиятларини олиб боришади. Бундай турдаги фаолиятни бошқариш функциялари билан бирга олиб бориш сунъий равишда шакллантирилган монополияга олиб келади, натижада хусусий инвестицияларни жалб қилиш, хусусан аграр тармоқни ресурслар билан таъминлаш ва маркетинг хизматлари кўрсатишнинг чекланишига олиб келади.

5.2. Асосий тўсиқлар ва имкониятлар:

Асосий тўсиқлар қуйидагилардан иборат: тармоқнинг ўсишини қўллаб-қувватлаш бўйича хизматлар бозорининг чекланганлиги; марказий ва ҳудудий даражаларда янги давлат хизмат ва тузилмаларини жорий қилиш жараёнини  мувофиқлаштириш учун самарали механизмларнинг йўқлиги; хизмат кўрсатувчи мавжуд давлат муассасаларининг босқичма-босқич ўзгартириш учун батафсил таҳлил ва режалаштиришнинг етарли даражада эмаслиги. Трансформация ва самарали тузилма ва хизматлар ривожлантиришга инвестицияларни жалб қилиш зарур. Амалга оширилаётган ислоҳотлар таҳлил ва режалаштиришга асосланган бўлиши керак, бу эса давлат, хусусий ва жамият манфаатлари мувозанатига риоя этилишини таъминлайди.

5.3. Асосий вазифалар

Агросаноат мажмуида давлат бошқаруви органларининг самарали тизимини ишлаб чиқиш мақсадида мавжуд институционал тузилмани қайта кўриб чиқиш стратегик устувор йўналишнинг вазифаси бўлиб ҳисобланади.

Вазифани амалга ошириш, Стратегия ва “Йўл харитаси”ни самарали амалга ошириш мақсадида барча тегишли ташкилотлар томонидан стратегик бошқарувни амалга оширишни таъминлайдиган қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғида самарали мувофиқлаштириш тизимини ишлаб чиқишни назарда тутади. Тизим учта асосий мувофиқлаштириш механизмини кўзда тутади:

соҳани стратегик бошқариш, ислоҳотларни амалга оширишни назорат қилиш, устувор йўналишларни белгилаш, бюджетни шакллантириш ва мониторинг қилиш учун масъул бўлган идоралараро орган (барча асосий вазирлик ва идоралардан иборат);

соҳанинг манфаатдор томонлари форуми (асосий давлат, хусусий ва жамоат ташкилотларидан иборат);

Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат соҳасини ривожлантириш бўйича Ҳукумат ва ҳамкорлар форуми (соҳани қўллаб-қувватлаш жалб этилган барча донорлар ва халқаро молия институтларидан иборат).

Вазифа хусусий секторни ривожлантиришни қўллаб-қувватлашда давлат хизматларининг ролини босқичма-босқич ўзгартириш, давлат бошқаруви ва стратегик бўлмаган активлар, хизматлар ва корхоналарга эгалик қилишдан босқичма-босқич воз кечишдан иборат. Стратегик ва тартибга солиш функцияларини қўллаб-қувватлаш зарур бўлган соҳаларда тартибга солиш ва тижорат хизматларини кўрсатиш функциялари ўртасида аниқ чегара ўрнатилади.

Янгиланган давлат бошқаруви тизимини ривожлантириш таҳлилий салоҳияти суръатини ошириш, шунингдек, давлат сиёсати ва мониторинг механизмларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш, оқибатларини баҳолаш билан мустаҳкамланади. Ушбу чоралар тармоқ статистикаси ва маълумотлар тўплаш тизимини мустаҳкамлашни ўз ичига олади.

Институционал ислоҳотлар вертикал ҳамда горизонтал мувофиқлаштириш мақсадида институционал таркибий ўзгаришларга йўналтирилади. Амалга ошириш доирасида қуйидаги соҳалар ислоҳ қилинади: қишлоқ хўжалиги; ветеринария назорати, ҳайвонларнинг соғлигини сақлаш ва чорвачиликни ривожлантириш; фитосанитария хизматлари; озиқ-овқат маҳсулотлари хавфсизлиги ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш хизматлари; қишлоқ хўжалиги ва агробизнес соҳасидаги ахборот-маслаҳат хизматлари ва амалий тадқиқотлар; озиқ-овқат ва истеъмолни қўллаб-қувватлаш хизматлари; қишлоқ хўжалиги ерларидан фойдаланишни қўллаб-қувватлаш хизмати; сув ресурсларини бошқариш хизмати.

Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат давлат корхоналарини таҳилил қилиш асосида ностратегик давлат корхоналарини хусусийлаштириш орқали давлат қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғини эркинлаштириш режаси ишлаб чиқилади ва амалга оширилади.

Қайта ташкил этилган барча давлат хизматларининг кадрлар салоҳиятини ошириш учун институционал салоҳиятни ошириш бўйича доимий дастурлар амалга оширилиши таъминланади ҳамда босқичма-босқич узлуксиз касбий ривожланиш дастурлари жорий этилади. Аутсорсинг механизмлари ҳамда имконият мавжуд соҳаларга асосий хизматларни тақдим этишда давлат ва хусусий сектор ўртасида иқтисодий жиҳатдан самарали шериклик муносабатлари босқичма-босқич жорий қилинади.

VI. Тармоқни қўллаб-қувватлашга йўналтирилган давлат харажатларини босқичма-босқич диверсификация қилиш

6.1. Амалдаги ҳолат:

Давлат бюджетининг қишлоқ хўжалигига йўналтирилаётган йиллик харажатлари 6 858 млрд. сўмни (836 миллион АҚШ долларига тенг) ташкил этади. Таҳлилларга  кўра, ҳозирги вақтда давлатнинг қишлоқ хўжалигига сарфланадиган харажатлари Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилотига (ИҲТТ) кирмайдиган, ўртача даражадаги даромадли давлатларга нисбатан уч баравар ва ИҲТТга аъзо мамлакатларга нисбатан ўн баравар кўпдир. Харажатлар юқори бўлишига қарамасдан, қишлоқ хўжалигида меҳнат унумдорлиги ва рақобатбардошлик ҳамда ишлаб чиқарувчиларнинг даромадларига таъсири чекланган.

Соҳани давлат томонидан молиялаштиришнинг асосий қисми бевосита ирригация учун сарфланади (63 фоиз) ҳамда асосан пахта ва буғдой етиштиришни қўллаб-қувватлашга қаратилган. Бюджет маблағнинг катта қисми насос станцияларининг электр энергиясини қоплаш учун сарфланади, оқибатда мавжуд ирригация ва дренаж тизимларини эксплуатация қилиш ва сақлаш, уларни ривожлантириш ва модернизация қилиш харажатлари сурункали қопланмайди.

Қишлоқ хўжалигига сарфланаётган давлат харажатларининг 12 фоизи бевосита пахта хом ашёси ва бошоқли донни етиштириш учун кредитларни субсидиялаш ва субсидияларга сарфланган.

Қишлоқ хўжалиги соҳасидаги илмий-тадқиқотлар ва тажриба ишларига сарфланадиган ҳаражатлар (хусусан, соҳада билим ва инновацияларни илгари суриш) 2018 йилда ялпи қишлоқ хўжалиги маҳсулотининг атиги 0,02 фоизини ташкил этган, ўртача даражадаги даромадли мамлакатларда бу кўрсаткич 1,0 фоизни ва юқори даражадаги даромадли мамлакатларда 2,5 фоизни ташкил этади. Ҳозирги вақтда умумий хизматларни қўллаб-қувватлашнинг катта қисми бюджетда “бошқалар“ кўринишида акс этади, бу эса соҳада давлат харажатларини стратегик режалаштириш йўқлигидан далолат беради. Бундан ташқари, тармоқ агентликлари, давлат корхоналари ва бошқа муассасаларнинг бюджетдан ташқари харажатлари тизими шаффоф эмаслиги ва тарқоқлиги мавжуд. Бюджет тизимида соҳани қўллаб-қувватлаш учун халқаро молиявий ва кредит дастурлари (баҳолашга кўра, 3,5 миллиард АҚШ доллари) ҳамда давлатнинг йирик инвестиция дастурлари, стратегик режалаштириш жараёнлари ва мос равишда натижалари ўртасида алоқа мавжуд эмас.

6.2. Асосий тўсиқлар ва имкониятлар:

Ҳозирги вақтда амалга оширилаётган ва кейинги босқич ислоҳотларини стратегик режалаштиришга асосланган тармоққа йўналтирилган давлат харажатларини самарали мувофиқлаштиришни таъминлайдиган аниқ бюджет дастури ва механизмлари мавжуд эмас. Тармоқ бюджети ресурсларини тақсимлаш учун таркибий қисмлари бир-бири билан боғлиқ бўлмаган турли давлат идоралари жавобгардир. Давлат харажатларини режалаштириш тизимлари асосан танланган қисқа муддатга асосланади.

Амалдаги бюджет тизимида шаффофлик ва ўзаро мувофиқлик етишмайди. Бюджетни режалаштиришда стратегик устувор йўналишлар ва режалар билан бевосита боғлиқ бўлган узоқ муддатли умумсоҳавий ёндашувни йўлга қўйиш зарур. Соҳани ривожлантириш стратегияси ишлаб чиқилган ўрта муддатли бюджет дастури билан биргаликда ушбу ёндашувни амалга ошириш учун мос келадиган асос бўлади.

Қишлоқ хўжалигини ривожлантириш учун зарур бўлган давлат дастурлари ва хизматларига етарли миқдорда бюджет маблағлари ажратилмаяпти. Катта миқдордаги давлат молиявий ресурсларини йўналтиришни талаб қиладиган устувор давлат дастурлари қуйидагилардан иборат: қишлоқ хўжалиги соҳасидаги амалий тадқиқотлар ва изланишлар, билимларни тарқатиш, таълим; тупроқ унумдорлигини ошириш; озиқ-овқат маҳсулотлари хавфсизлиги, ҳайвонлар касалликларига қарши кураш; ветеринария хизматлари; фитосанитария хизматлари; бирлашмаларнинг турли шаклларини қўллаб-қувватлаш (кооперативлар, кластерлар, ишлаб чиқариш бирлашмалари); бозорлар мониторинги ва статистик маълумотларни йиғиш тизимини такомиллаштириш; сув тежовчи технологияларни жорий этиш; бозор ҳамда транспорт-логистика инфратузилмасини ривожлантириш; атроф-муҳитни муҳофаза қилиш; давлат сиёсатини мониторинг қилиш ва баҳолаш (шу жумладан таъсир баҳоси); тармоқда давлат молиясини бошқариш; тармоқнинг давлат бошқаруви органларини мувофиқлаштириш ва барча даражаларда салоҳиятни ошириш.

6.3. Асосий вазифалар

Устувор йўналишнинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

муҳим давлат хизматларини кўрсатиш ва таркибий ўзгаришлар бўйича дастурларни амалга оширишга йўналтирилган давлат молиявий ресурсларини босқичма-босқич қайта тақсимлаш орқали қишлоқ хўжалигига ажратилаётган давлат харажатлари самарадорлигини ошириш;

қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғида давлат молиясини бошқариш самарадорлиги ва натижадорлигини ошириш мақсадида давлат бошқарув органларининг институционал салоҳиятини мустаҳкамлаш.

Вазифа қисқа, ўрта ва узоқ муддатли стратегик мақсадларга эришиш учун давлат сиёсатининг эҳтиёжларини тўлиқ қондира оладиган, шунингдек, халқаро молия институтлари ва хорижий инвесторларнинг маблағларини жалб эта оладиган қишлоқ хўжалиги соҳасида давлат дастурларини бошқариш тизимини ишлаб чиқишдан иборат. Янги давлат бюджетининг тузилмаси қуйидагиларга йўналтирилади: суғорилмайдиган қишлоқ хўжалиги ерлари; давлат хизматларини ривожлантириш дастурлари; қишлоқ хўжалигидаги илмий-тадқиқот ишлари; узоқ муддатли ривожланиш ва инновацияларни жорий қилишни рағбатлантириш учун таълим ва маслаҳат хизматларини кўрсатишга кўпроқ маблағ йўналтириш.

VII. Қишлоқ хўжалиги илм-фан, таълим, ахборот ва маслаҳат хизматлари тизимини ривожлантириш

7.1. Амалдаги ҳолат:

Қисқача мазмуни: Қишлоқ хўжалиги самарадорлиги пастлигининг асосий сабабларидан бири соҳавий таълим, маслаҳат бериш ва малака ошириш бўйича хизматлар сифатининг пастлиги билан боғлиқ. Замонавий қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчилар ва умуман агросаноат мажмуаси иштирокчиларидан очиқ майдон ва иссиқхоналарда замонавий техника ва ускуналардан фойдаланишдан бошлаб, ишлаб чиқаришнинг барча босқичларида минимал хавфсизлик, гигиена ва сифат стандартларига риоя қилиш, ўрим-йиғим технологияси, ҳосил йиғиб олишдан кейинги ишлов бериш, қайта ишлаш ва тайёр маҳсулотлар маркетингигача кенг қамровли билим ва кўникмаларни талаб қилади. Илмий-тадқиқот, таълим ва ахборот-маслаҳат хизматларини кўрсатишни ўзаро боғлайдиган қишлоқ хўжалигига оид билим ва ахборотларни тарқатиш бўйича самарали тизимнинг йўқлиги соҳани ривожлантиришдаги энг жиддий тўсиқларидан бири бўлиб қолмоқда.

Тадқиқотлар: Ҳозирда қишлоқ хўжалиги илмий-тадқиқотлари учун давлат инвестициялари даражаси қишлоқ хўжалиги умумий бюджетининг атиги 0,2 фоизини ташкил этади. Ушбу маблағларнинг катта қисми пахтачилик ва ғаллачилик билан боғлиқ дастурларга ажратилади. натижада қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларининг қишлоқ хўжалиги экинларининг яхшиланган навлари ва уруғлари каби асосий ресурслардан фойдаланиш имконияти чекланган. Қишлоқ хўжалиги экинларининг аксарият маҳаллий нав ва турларининг ҳосилдорлиги паст ва ташқи бозорларнинг мавжуд ва вужудга келаётган талабларига яхши мослаштирилмаган.

Импорт қилинадиган қиммат ва маҳаллий шароитга мослаштирилмаган уруғлар, навлар ва ўсимлик турларига бўлган қарамлик тобора ортиб бормоқда. Хусусий секторга давлат қишлоқ хўжалиги илмий-тадқиқотлари ва технологияларини устувор йўналишларини белгилашда имконият берувчи механизмларнинг йўқлиги оқибатида вазият мураккаблашмоқда. Давлат томонидан молиялаштирилган илмий-тадқиқотлар натижалари бўйича фермерлар ва агробизнес ўртасида ўзаро алоқа механизмлари мавжуд эмас, бу янги технологияларни жорий қилишни сезиларли даражада чекламоқда.

Таълим ва ўқитиш: Университетлар, институтлар ва касб-ҳунар коллежларида ўқув курслари ва касбий тайёргарлик курслари таълим тизими эскирган ва тузилиши, шакли ва ўқитиш усуллари бўйича мослашувчанлик даражаси паст. Ўрта-махсус таълим тизимида одатий курслар 3 йилни ташкил этади ва кўпинча аграр сектор ва меҳнат бозори талабларига жавоб бермайди. Таълим тизимини модернизация қилиш, ўқув дастурлари ва жараёнлари мослашувчанлигини ошириш лозим, бу тизим қишлоқ хўжалиги ва озиқ овқат тармоғи меҳнат бозорининг ҳозирги ва истиқболдаги талабларига мослашиш имконини беради. Бозор талабларини ўз вақтида аниқлаш ва янги мутахассисликларни жорий этиш учун тармоқлараро ва идоралараро мувофиқлаштириш талаб этилади.

 

Консалтинг ва ахборот хизматлари: Ҳозирги вақтда мамлакатда қишлоқ хўжалигига оид билим ва ахборотлар тарқатиш учун уюшган жамоат ёки хусусий қишлоқ хўжалиги институти мавжуд эмас. Шунга қарамасдан, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларини қўллаб-қувватлайдиган, шу жумладан махсус маслаҳат хизматларини кўрсатадиган бир қатор давлат ва хусусий ташкилотлар мавжуд. Ушбу қўллаб-қувватлаш чоралари турли ташкилот ва муассасалар томонидан амалга оширилмоқда. Халқаро молия институтлари ва донор ташкилотлар фаолиятини мувофиқлаштиришнинг самарали тизими мавжуд эмаслиги оқибатида соҳада турли инвестицион ва грант лойиҳаларини амалга оширишда бўлиниш ва паст даражадаги изчиллик кузатилмоқда. Мева-сабзавот маҳсулотлари ишлаб чиқаришга йўналтирилган  диверсификация орқали мамлакатнинг айрим ҳудудларида эришилган ижобий натижаларга қарамасдан ишлаб чиқарувчилар зарур бўлган маълумот, билим ва маслаҳатларга эга бўлмаяпти.

7.2. Асосий тўсиқлар ва имкониятлар:

Самарали мувофиқлаштириш тизими ва ривожланиш режасининг йўқлиги самарали ва замонавий илмий-тадқиқот, таълим ва маслаҳат хизматларининг ривожланишига тўсқинлик қилмоқда. Қисқа муддатли истиқболда секторда барча даражадаги билим ва инновацияларни яратиш, узатиш, тарқатиш ва улардан фойдаланиш жараёнини йўлга қўйиш имконияти мавжуд.

7.3. Асосий вазифалар:

Қиишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат, таълим, малака ошириш ва маслаҳат бериш соҳасидаги тадқиқотлар натижаларини бирлаштиришга йўналтирилган замонавий, интеграциялашган ва мослашувчан тизимни яратиш ва янада ривожлантириш, стратегик устувор йўналишнинг вазифаси бўлиб ҳисобланади. Бу тизим маҳаллий қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғининг самарадорлик ва рақобатбардошлигини ошириш, инновацияларни жорий этиш, ишлаб чиқаришни диверсификация қилиш учун зарур.

Минтақаларнинг табиий-иқлим хусусиятларини ҳисобга олувчи минтақавий ёндашув тизимни яратишда асос бўлади. Тизимнинг минтақавий кластерларини ривожлантириш билимларни кейинчалик мунтазам равишда тарқатиш, малака ошириш, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчилари ва қайта ишлаш корхоналарига тегишли маълумотлар ва маслаҳатлар бериш учун тўпланган билим ва тажрибани кенгайтириш ва тўлдиришни таъминлайди. Давлат бюджети ва хусусий сектор маблағлари билимлар тарқатишнинг молиялаштириш манбалари бўлиб хизмат қилади.

Қишлоқ хўжалигини илмий-тадқиқотларининг вазифалари қуйидагилардан иборат: илмий-тадқиқотларни молиялаштиришни эҳтиёжлар ва устуворликлар билан ўзаро алоқадорлигини механизмини такомиллаштириш, шунингдек, билимларни тарқатиш механизмларни такомиллаштириш.

Қишлоқ хўжалиги таълим ва касб-ҳунарга ўқитишнинг вазифалари қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқарувчилари ва агробизнеснинг рақобатдошлигини оширишга йўналтирилган замонавий таълим тизимини ривожлантиришни ўз ичига олади.

Агросаноат мажмуи ва агробизнес соҳасида консалтинг ва билимларни тарқатиш вазифалари давлат-хусусий шериклик салоҳиятини ошириш ва мамлакатнинг барча ҳудудларида тармоқнинг эҳтиёжларини қондиришга қаратилган хизматларни тақдим этиш орқали билимларни тарқатиш учун ҳудудий ахборот-маслаҳат тармоғини яратишдан иборат. Тизим маслаҳат ва ахборот хизматларининг сифатини таъминлаш учун марказлаштирилган хизматлар билан тўлдирилади.

Қишлоқ хўжалиги соҳасидаги тўпланган билимлар, шунингдек, мавжуд ахборот тизимлари ва тақдим этилаётган хизматлар батафсил таҳлил қилинади. Таҳлил қилиш вақтида тақдим этилаётган хизматлар тўғрисида маълумотлар йиғилади ва мавжуд тизимнинг кучли ва заиф томонларини, шунингдек ривожланиш имкониятларини кўрсатадиган комплекс харита тузилади. Шунингдек, хизматлардан фойдаланувчиларнинг турли гуруҳлари эҳтиёжларини баҳолаш учун қатор тадқиқотлар ўтказилади. Баҳолаш натижаларидан қишлоқ хўжалиги соҳасида қишлоқ хўжалигига оид билим ва ахборотларни тарқатиш тизимини ривожлантириш бўйича стратегия ва ҳаракатлар режасини тайёрлашда фойдаланилади.

 

 

VIII. Қишлоқ ҳудудларини ривожлантириш

8.1. Амалдаги ҳолат:

Мамлакат аҳолисининг қарийб 15 миллиони (жами аҳолининг 49,4 фоизи) ва кам даромадли аҳолининг 75 фоизи қишлоқ худудларида истиқомат қилади (2017 й.). Мамлакатда туғилиш даражаси юқори, бу ортиқча ишчи кучини вужудга келтиради. 25 ёшгача бўлган одамлар аҳолининг 34 фоизни, 30 ёшгача бўлганлар эса 56 фоиздан кўпроғини ташкил этади.

Ҳозирги демографик тенденция янги иш ўринларини яратишни талаб қилмоқда, айниқса қишлоқ худудларида, бу эса ўз навбатида ўсиб бораётган иш кучини иш билан таъминлаш имконини беради  ва ташқи миграцияни камайтиради.

Қишлоқ худудларида давлат хизматлари, шунингдек транспорт ва ахборот-коммуникация алоқалари даражаси пастлигича қолмоқда. Ҳудудий эҳтиёжларни батафсил баҳолашга асосланган ва рақобатдош афзалликларни ҳисобга олган ҳолда комплекс стратегия ва дастурларга эҳтиёж мавжуд.

8.2. Асосий тўсиқлар ва имкониятлар:

Ҳозирги вақтда қишлоқ ҳудудларини қўллаб-қувватлаш бўйича давлат сиёсатининг аниқ йўналишлари ёки тузилмалари мавжуд эмас. Амалга оширилаётган ва оширилган қўллаб-қувватлаш чоралари аксарият ҳолларда тўғридан-тўғри фермерлар ва бошқа қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларига йўналтирилган. Амалга оширилаётган қишлоқларни ривожлантириш дастурлари, асосан, ҳудудий иқтисодий номутаносибликни бартараф этишга қаратилган бўлиб, кўпинча йирик шаҳар марказлари фойдаси учун ўйналтирилади. Қишлоқ аҳолисининг кичик бир қисми - фермерлар ва қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши билан шуғулланадиган бошқа тадбиркорлар сектор томонидан қўллаб-қувватланади, бироқ қишлоқ маҳаллари четда қолмоқда. Бошқа мамлакатлар бўйича маълумотлар таҳлилига кўра: (i) қишлоқ худудларининг  иқтисодий ривожланиши қишлоқ хўжалигини ривожлантириш билан бевосита боғлиқ бўлиши лозим, шундагина муваффақиятга эришилади; ва (ii) қишлоқ маҳаллаларининг муҳим ижтимоий-иқтисодий муаммоларини ҳал этишга йўналтирилган субсидияларга асосланган ислоҳотлар самарасиз ҳисобланади.

Стратегия доирасида қишлоқ хўжалиги, қишлоқ ҳудудларини ривожлантириш ҳамда уларнинг рақобатбардошлигини ошириш учун концепция жорий этилади. Бунга, авваламбор, қишлоқ ҳудудларининг мавжуд маҳаллий ресурсларини сафарбар қилишга ёрдам берадиган давлат ва донор ресурсларини тақсимлаш механизмларини такомиллаштириш орқали эришилади. Ушбу концепциясида қишлоқ худудларининг иқтисодий имкониятлари аниқ белгиланиши лозим.

Янги ёндашув ўзаро боғлиқ ва бир-бирини тўлдирувчи таркибий қисмларни ўз ичига олиши керак. Шунингдек, амалга ошириш учун республика, ҳудудий ва маҳаллий даражадаги давлат ва нодавлат субъектлари ўртасида юқори даражадаги ҳамкорлик ва шериклик талаб этилади. Тармоқлараро доиравий ёндашув “субсидиялар” эмас, балки “инвестициялар” ва “секторлар” ўрнига “ҳудуд” тамойили бўйича мамлакатнинг турли қишлоқ худудлари ривожланишидаги номутаносибликни аниқлаш ва фойдаланишга йўналтирилади.

Бундай ёндашув қишлоқ хизматлари, зарур инфратузилма, мавжуд иш кучи, жамоатчилик ташаббуслари каби бир қатор омилларга асосланади.

Қўйилган вазифа маҳаллий ривожланиш билан боғлиқ масалаларда жамоатчиликнинг иштирокига асосланиб, қишлоқ ҳудудларининг жозибадорлигини оширишга ёндашувни ривожлантиришдан иборат, бу эса яшаш ва бизнес юритиш учун қишлоқ худудларининг жозибадорлигини оширади ва янги айниқса аёллар ва ёшлар учун иш ўринлари яратилади.

8.3. Асосий вазифалар

Стратегик устувор йўналишнинг вазифаси “пастдан юқорига” тамойил бўйича ривожланишни рағбатлантириш, шунингдек, маҳаллий қишлоқ жамоалари ва етакчиларининг ваколатларини кенгайтириш орқали қишлоқ худудлари ва қишлоқ маҳаллаларининг ҳудудий мувозанатли ривожланишига қўмаклашиш ҳисобланади.

Қишлоқ фуқаролар йиғинлари, ёшлар иттифоқлари, хотин-қизлар қўмиталари ва бошқа манфаатдор ташкилотлар билан ҳамкорликда механизмлар ва ёрдамчи тузилмалар  тузилиб, маҳаллий стратегиялар ва ҳудудларни ривожлантиришнинг тажриба дастурлар ишлаб чиқилади.

Қишлоқ ҳудудларини ривожлантиришга кўмаклашиш қуйидагиларни шакллантиришга йўналтирилади:

қишлоқни ривожлантириш бўйича ислоҳотларни амалга оширишда қишлоқ ва қишлоқ худудларини ривожлантириш учун зарур институционал, норматив-ҳуқуқий ва стратегик база;

қўшилган қийматни яратишдаги фаолиятини рағбатлантириш ва қишлоқ худудларида иқтисодий имкониятларни диверсификациялашга қаратилган мақсадли қишлоқ худудлардаги қишлоқ хўжалиги билан шуғулланмайдиган корхоналарни тажриба тариқасида қўллаб-қувватлаш бўйича инвестиция дастури;

маҳаллий қишлоқ жамоалари ресурсларини ташкил этиш, сафарбар этиш ва қишлоқ аҳолиси, қишлоқ хўжалиги корхоналари, фуқаролик жамияти ва маҳаллий ҳокимият органлари ўртасида давлат-хусусий шериклик алоқаларини ривожлантиришга ёрдам берадиган инвестиция дастури;

мамлакат қишлоқ ҳудудларининг барқарор ривожланишини таъминлаш бўйича давлат сиёсатини мувофиқлаштириш Қишлоқ хўжалиги вазирлигига юклатилади. Қишлоқ хўжалигини ривожлантириш, атроф-муҳит, соғлиқни сақлаш, таълим, транспорт ва минтақавий иқтисодий ривожланиш учун масъул вазирлик ва идораларни ўз ичига олган қишлоқларни ривожлантиришнинг мувофиқлаштирилган сиёсатини ишлаб чиқишга ёрдам берадиган идоралараро механизм яратилади.

IX. Тармоқ статистикаси ва маълумотлар йиғишнинг шаффоф тизимларини ишлаб чиқиш

9.1. Амалдаги ҳолат:

Мавжуд қишлоқ хўжалиги ва озиқ овқат тармоғида маълумот ва ахборот йиғиш тизими эскирган механизмлар ва амалиётга асосланган ҳамда марказлаштирилган режали иқтисодиётни қўллаб-қувватлаш учун ишлаб чиқилган. Ишлаб чиқариш, ҳосил ва меҳнат унумдорлигини баҳолаш натижалари жойлардаги ҳақиқий ҳолатга мос келмайди.

9.2. Асосий тўсиқлар ва имкониятлар:

Аниқ ва ишончли маълумотларнинг етишмаслиги янги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ишлаб чиқилишини, шунингдек уларнинг секторга таъсирини баҳолашни сезиларли даражада чеклайди. Бозорларнинг ҳолати тўғрисида ишончли маълумотларнинг етишмаслиги фермерлар ва бошқа агробизнес корхоналарининг ўз бизнес режаларини ишлаб чиқишда ёки фаолиятини режалаштиришда мавжуд ва вужудга келаётган бозор имкониятларидан фойдаланишни сезиларли даражада чекламоқда. Ишончли қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғи маълумотлари, статистика маълумотлари ва маълумотларни йиғиш, қайта ишлаш ва тарқатиш тизимини ривожланишига киритилаётган инвестициялар давлат ва хусусий сектор ривожланишига ижобий таъсир кўрсатади.

9.3. Асосий вазифалар

Стратегик устувор йўналишнинг вазифалари (Ўзбекистоннинг кенг рақамли қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғи тизимининг бир қисми сифатида): соҳада ривожланишни мониторинг қилиш ва шаффофликни оширишга асосланиб ислоҳотларга таянган ҳолда ишончли статистика ва бозор маълумотларини тўплаш, таққослаш ва тарқатишни такомиллаштиришдан иборат;

тегишли давлат ва хусусий тузилмалар, хизматлар ва қўллаб-қувватлаш тизимларини ривожлантириш орқали қишлоқ хўжалигида ақлли технологиялар ва тизимларни жорий этишга кўмаклашиш.

Ушбу вазифалар кенг қамровли вазифаларини ҳал этишга қаратилган Ўзбекистон Республикасининг рақамли қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғи тизимига босқичма-босқич ўтиш режасининг бир қисмидир.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

2019 йил ___ __________даги ПФ–______-сон

Фармонига

2-ИЛОВА

 

Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг
2020-2030 йилларга мўлжалланган стратегияси амалга ошириш бўйича

 “ЙЎЛ ХАРИТАСИ”

 

Тадбирлар

Амалга ошириш механизми

Ижро муддати

Масъул ижрочилар

I. Аҳолининг озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш

1.

Озиқ-овқат ва истеъмол хавфсизлиги тизимини такомиллаштиришда ижро этувчи ҳокимият органлари фаолиятини мувофиқлаштирувчи Идоралараро озиқ-овқат ва истеъмол хавфсизлиги бўйича кенгашни ташкил этиш.

Бунда, Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигига кенгаш котибияти вазифасини юклаган ҳолда озиқ-овқат хавфсизлиги соҳасида давлат бошқаруви тизимини институционал баҳолашни таъминлаш кўзда тутилсин.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2019 йил
1 декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Соғлиқни сақлаш вазирлиги (Шадманов),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

Молия вазирлиги (Ишметов), Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов)

2.

Аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламини озиқ-овқат билан таъминлаш механизмларини ишлаб чиқиш, шунингдек, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларини ижтимоий объектлар билан интеграция қилиш чораларини амалга ошириш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2020 йил
1 март

Идоралараро озиқ-овқат ва истеъмол хавфсизлиги бўйича кенгаш

3.

Ғалла бозорида қуйидагиларни назарда тутувчи давлат интервенция механизмини ишлаб чиқиш:

давлат томонидан белгиланадиган ва бозор нархларида молиялаштириладиган квота асосида буғдой сотиб олиш механизмини жорий этиш;

қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари нархларини давлат томонидан тартибга солишдан босқичма-босқич воз кечиш;

аудиторлик текширувидан ўтказиш асосида интервенцияларни ўтказиш қоидаларини бозор шароитларига мослаштириш учун стратегик озиқ-овқат захираларини таркибий қайта шакллантириш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 июль

Вазирлар Маҳкамаси (Қучқаров),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев)

4.

Аҳолининг озиқ-овқат хавфсизлигини баҳолаш ҳамда қишлоқ жойларни ривожлантириш бўйича давлат дастурлари ва тадбирларини ишлаб чиқиш мақсадида истеъмол ва даромадларни ўрганиш бўйича ижтимоий сўров ўтказиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2021 йил

30 май

Давлат статистика қўмитаси (Бегалов),
Идоралараро озиқ-овқат ва истеъмол хавфсизлиги бўйича кенгаш

5.

Соғлом истеъмол маданиятини тарғиб қилиш бўйича узоқ муддатли дастурларни ишлаб чиқиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2021 йил
30 декабрь

Идоралараро озиқ-овқат ва истеъмол хавфсизлиги бўйича кенгаш,

манфаатдор вазирлик
ва идоралар

6.

Озиқ-овқат хавфсизлигини баҳолаш тизимини жорий қилиш ва халқаро даражада тан олинган методологиялар ҳамда илгор тажрибаларга асосланган озиқ-овқат хавфсизлигининг доимий мониторингини юритиш.

Ташкилий
чора-тадбирлар

2020 йил
1 май ва

кейинчалик доимий равишда

Идоралараро озиқ-овқат ва истеъмол хавфсизлиги бўйича кенгаш

7.

Қишлоқ хўжалиги самарадорлигини оширишга ва ижтимоий аҳамиятга эга маҳсулот турларини ишлаб чиқаришни интенсивлаштиришга доир тармоқ дастурларини ишлаб чиқиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2022 йил
1 июнь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),
манфаатдор вазирлик
ва идоралар

8.

Чорвачиликда маҳсулдорликни ошириш, балиқ ва парранда гўшти, шунингдек сут ишлаб чиқаришни барқарор интенсивлаштиришга қаратилган тадқиқот ишларини олиб бориш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2022 йил
1 ноябрь

Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),
манфаатдор вазирлик
ва идоралар

II. Қулай агробизнес муҳитини ва қўшилган қиймат занжирларини яратиш

9.

Экспорт салоҳияти юқори бўлган органик маҳсулотларни назарда тутган ҳолда ички ва халқаро бозорларга мева-сабзавотчилик ва чорвачилик маҳсулотларининг асосий тармоқларини баҳолаш натижаларига кўра (дастлаб кўп йиллик маълумотлар ва бозор тенденциялари таҳлили асосида экспорт қилинувчи асосий 10-15 та маҳсулот турига нисбатан) қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари экспортини ошириш стратегиясини ишлаб чиқиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
30 декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов), Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов)

10.

Жаҳон савдо ташкилоти аъзолигига тайёргарлик ва қишлоқ хўжалигини мослаштириш режасини ишлаб чиқиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2020 йил
1 февраль

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов), Молия вазирлиги (Ишметов), Ўсимликлар карантини давлат инспекцияси (Эргашев)

11.

Боғдорчилик ва иссиқхона хўжаликлари мутахассислари учун қисқа муддатли, шу жумладан, масофавий тренинглар ташкил этиш, ўқув қўлланмалари ишлаб чиқиш ва тарқатиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2019 йил
30 декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),
манфаатдор вазирлик ва идоралар

12.

Миллий карантин ва ўсимликларни ҳимоя қилиш тизимини Жаҳон савдо ташкилотининг Санитария ва фитосанитария чоралари бўйича келишуви талабларига мос равишда мувофиқлаштириш. Ўсимликларни ҳимоя қилиш ва карантин бўйича барча минтақавий ташкилотлар ва конференцияларда Ўзбекистон Республикасининг фаол иштирок этишини таъминлаш назарда тутилсин.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
30 март

Вазирлар Маҳкамаси (Вахабов), Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев), Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзаков), Ўсимликлар карантини давлат инспекцияси (Эргашев), Агрокимёҳимоя (Исаев)

13.

Ҳайвонлар соғлигини сақлаш ва чорвачилик маҳсулотларини ишлаб чиқаришини назорат қилишнинг миллий тизимини Халқаро эпизоотик бюронинг (ХЭБ) халқаро стандартларига мослаштириш. Ўсимликларни ҳимоя қилиш ва карантин бўйича барча минтақавий ташкилотлар ва конференцияларда Ўзбекистон Республикасининг фаол иштирок этишини таъминлаш назарда тутилсин.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
30 март

Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов), Ўсимликлар карантини давлат инспекцияси (Эргашев),

“Ўзагрокимёҳимоя” АЖ (Исаев),

 “Ўзстандарт” агентлиги (Саттаров),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Соғлиқни сақлаш вазирлиги (Шадманов),

 Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов)

14.

Халқаро илғор тажрибалар асосида қишлоқ хўжалигида қўшилган қиймат занжирини ривожлантиришни қўллаб-қувватлаш бўйича Инновацион таълим марказини ташкил этиш лойиҳасини ишлаб чиқиш.

Ташкилий чора-тадбирлар

2019 йил
30 декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев), Молия вазирлиги (Ишметов), манфаатдор вазирлик ва идоралар

15.

Мақсадли экспорт бозорларида (Global G.A.P, Organic, HACCP ва бошқалар) тан олинган сифат стандартларини аграртадбиркорлик субъектларига жорий этишга кўмаклашадиган механизмларни ишлаб чиқиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 март, кейинчалик доимий равишда

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

“Ўзстандарт” агентлиги (Саттаров)

16.

Мавжуд инфратузилмани таҳлил қилиш асосида озиқ-овқат хавфсизлиги ва сифатини назорат қилиш тизимини таркибий ўзгартириш ва модернизация қилиш.

Чора-тадбирлар режаси

2020 йил

1 март

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Соғлиқни сақлаш вазирлиги (Шадманов),

Молия вазирлиги (Ишметов), Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),
“Ўзстандарт” агентлиги (Саттаров),

Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов), Ўсимликлар карантини давлат инспекцияси (Эргашев)

17.

Иккиламчи ижара ва ижра ҳуқуқини бериш имкониятларини инобатга олган ҳолда Ўзбекистон Республикаси Ер кодексига ўзгартириш киритиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2022 йил
1 март

Давергеодезкадастр қўмитаси (Абдуллаев),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев), манфаатдор вазирлик ва идоралар

18.

Аграр соҳада етакчи аграр корхоналари билан қайта алоқа механизмларини ишлаб чиқиш ва жорий қилиш. Бунда, куйидагиларни назарда тутиш:

янги мақсадли экспорт бозорларида музокаралар ўтказиш ва савдо келишувларини амалга оширишнинг устувор йўналишларини белгилаш;

маҳаллий ва мақсадли халқаро бозорларда қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари маркетинги ва уларни ташишдаги операцион харажатларини аниқлаш ва камайтириш;

маҳаллий озиқ-овқат маҳсулотларини мақсадли экспорт бозорларига чиқариш учун “Made in Uzbekistan” брендидан кенг фойдаланиш имкониятларини баҳолаш;

миллий сифат тизимини такомиллаштириш бўйича батафсил режа ишлаб чиқиш.

Ташкилий
чора-тадбирлар

Доимий равишда

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов), Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев)

19.

Мақсадли бозорлар тўғрисида маълумотлар тўплаш жараёнида, қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари савдосини илгари суришда Ўзбекистон Республикаси дипломатик ваколатхоналарининг ролини ошириш, шунингдек, истиқболли ҳамкор давлатлардаги ваколатхоналарда қишлоқ хўжалиги бўйича атташе лавозимини киритиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 март

Ташқи ишлар вазирлиги (Камилов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов)

20.

Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг хавфсизлиги ва сифатини таъминлаш соҳасида норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни чуқур таҳлил қилиш ҳамда миллий озиқ-овқат хавфсизлиги талабларини Жаҳон савдо ташкилотининг Санитария ва фитосанитария чоралари бўйича келишуви ва бошқа халқаро стандартлар талабларига мувофиқлигини таъминлаш мақсадида янги стандарт ва нормаларни ишлаб чиқиш режасини тайёрлаш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2020 йил
30 август

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов), Соғлиқни сақлаш вазирлиги (Шадманов)

21.

Экспорт бозорлари тўғрисида маълумотлар тақдим этишни кўмаклашишга, экспортга тайёргарликни оширишга, савдо режими ва савдони молиялаштириш бўйича маслаҳатлар беришга қаратилган давлат ва хусусий хизматларни янада ривожлантириш.

Комплекс
чора-тадбирлар

Доимий
равишда

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев)

22.

Ўсимликлар навлари муаллифларининг ҳуқуқларини (шу жумладан, патент синовларини) тартибга солиш ва муҳофаза қилиш тизимини такомиллаштириш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил

29 февраль

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев)

23.

Халқаро молия институтлари маблағларини жалб қилиш орқали генетик модификацияланган экинлар ва ўсимликлар навларини синаш учун махсус лаборатория ташкил қилиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2022 йил

30 декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов)

24.

Агрологистика марказлари тармоқлари базасида ягона савдо тизимини (аукцион ва биржа савдолари асосида) жорий этишда кўмаклашиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2022 йил
1 январь

Инвестициялар ва ташки савдо вазирлиги (Умурзақов), Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев)

25.

Харажатларни минималлаштириш ва техник тўсиқларни бартараф этиш, маҳаллий қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини узлуксиз етказиб беришни таъминлаш мақсадида савдо инфратузилмаси ва агрологистика марказлари, озиқ-овқат хавфсизлиги лабораториялари, санитария ва фитосанитария тизими, зарур ускуналар ва инвентарлар учун инвестицияларни жалб қилишни янада рағбатлантириш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2025 йил
30 декабрь

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),
Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов), Соғлиқни сақлаш вазирлиги (Шадманов),

Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов), Ўсимликлар карантини давлат инспекцияси (Эргашев)

26.

Қишлоқ жойларда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сақлаш ва қайта ишлаш, шунингдек ички бозорларни модернизация қилиш билан шуғулланадиган кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларини ривожлантиришни мақсадли қўллаб-қувватлаш чораларини ишлаб чиқиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2021 йил
30 сентябрь

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),
Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),
Молия вазирлиги (Ишметов), Соғлиқни сақлаш вазирлиги (Шадманов),

Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов)

27.

Ўсимликларни ҳимоя қилиш бўйича халқаро конвенция ва бошқа халқаро стандартларга мувофиқ пестицидларни ва пестицидларнинг рухсат этилган максимал миқдорларини (MRL) рўйхатга олиш тизимини такомиллаштириш, учун экспорт қилувчи ташкилотлар ва озиқ-овқат ишлаб чиқарувчиларининг хабардорлигини оширишга кўмаклашиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2021 йил
30 декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Соғлиқни сақлаш вазирлиги (Шадманов),

Экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси (Қучқаров)

28.

Қишлоқ хўжалиги экинлари навларини синаш марказининг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш, кўрсатиладиган хизматларни такомиллаштириш, янги экин турларини сақлашни кўзда тутувчи мақсадида Миллий генлар банкини яратиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2019 йил
30 декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев)

29.

Уруғчилик ва мева-сабзавотчилик билан боғлиқ илмий-тадқиқот институтларининг фаолиятини такомиллаштириш, моддий-техник базасини модернизациялаш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2022 йил

30 декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

манфаатдор вазирлик
ва идоралар

30.

Агросаноат мажмуида халқаро стандартларни жорий этиш тизимини янада такомиллаштириш мақсадида Қишлоқ хўжалигини стандартлаштириш марказининг моддий-техника базасини модернизациялаш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 март

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев)

31.

Пахта-тўқимачилик соҳасида қулай рақобат муҳитини шакллантириш, пахта хом ашёси савдосида бозор механизмларини жорий этиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
20 декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев)

32.

Ўсимликлар карантини ва ҳимояси бўйича халқаро конвенцияга (IPPC) қўшилиш (шу жумладан, IPPCга аъзо давлатлар томонидан тан олинган фитосанитар хавфларни таҳлил қилиш амалиётини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш) ҳамда халқаро ташкилот фаолиятида Ўзбекистоннинг фаол иштирок этишини таъминлаш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2021 йил

1 март

Ташқи ишлар вазирлиги (Камилов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов), Ўсимликлар карантини давлат инспекцияси (Эргашев)

33.

Қуйидаги мақсадларда қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарувчилари ўртасида ихтиёрий ҳамкорликни рағбатлантириш ҳамда уларни ички ва ташқи бозорларда замонавий ишлаб чиқариш-сотиш занжирига қўшиш чораларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш:

қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш жараёнларини мувофиқлаштирувчи, тезкор қарорлар қабул қилиш ва тармоқ сиёсатини шакллантириш бўйича музокараларда иштирок этувчи ишлаб чиқарувчилар бирлашмаларини (кооперативлар ва бошқалар) ташкил этиш;

қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарувчилари бирлашмалари, фермер ва деҳқон хўжаликларининг қайта ишлаш саноати корхоналари (шу жумладан, кластерлар доирасида) билан ўзаро ҳамкорлигини таъминлаш.

Ташкилий
чора-тадбирлар

Доимий
равишда

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),
Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эглари кенгаши (Хаитов)

34.

Ҳудудий хусусиятлар ҳамда тўғридан-тўғри савдо  тўпланган жойларни ҳисобга олган ҳолда ривожланишни чекловчи омилларни батафсил баҳолаш асосида қиймат занжирини ривожлантириш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил

1 апрел

Министерство экономики и промышленности (Ходжаев), Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Транспорт вазирлиги (Махкамов)

35.

Барча тармоқларда кластерларни ривожлантириш ва рағбатлантириш бўйича тадбирларни аниқлаш мақсадида пахта-тўқимачилик кластерлари фаолиятини баҳолаш.

Таҳлилий маълумот

2019 йил

20 декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

“Ўзтўқимачиликсаноат” уюшмаси (Хайдаров),

“Ўзпахтасаноат” (Искандаров)

36.

Муҳим экспорт бозорлари ва устувор маҳсулотларга йўналтирилган қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат бозори мониторинги тизимига замонавий ахборот технологияларини жорий қилиш.

Бунда қарорлар қабул қилишда ишлаб чиқарувчилар ва қайта ишловчи корхоналарга кўмаклашиш мақсадида маҳсулотлар нархлари тўғрисидаги ахборотларни мунтазам равишда нашр қилиш назарда тутилади.

Комплекс
чора-тадбирлар

2020 йил

1 апрел

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ходжаев),

Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги (Садиков),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов), иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев)

37.

Фаолият доирасини кенгайтиришни рағбатлантириш мақсадида деҳқон хўжаликларига қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларни ижарага имтиёзли бериш механизмини ишлаб чиқиш. Мавжуд деҳқон хўжаликлари қишлоқ хўжалиги ер майдонларини кенгайтиришни талаб этувчи бизнес-режа ва инвестицион лойиҳаларни тақдим этган ҳолларда ердан фойдаланиш ҳуқуқи берилади.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2022 йил

5 январь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Давергеодезкадастр қўмитаси (Абдуллаев),

Савдо-саноат палатаси (Икрамов),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши (Хаитов)

38.

Қўшимча қиймат занжирларини шакллантиришга қаратилган қишлоқ жойлардаги стартап-ташаббуслар ва ишлаб чиқарувчилар бирлашмаларни қўллаб-қувватлаш учун грант ва имтиёзли кредитларни тақдим этишни назарда тутувчи кичик тадбиркорликни ривожлантириш ва диверсификация қилишни қўллаб-қувватлаш учун тажриба синов тариқасида инвестицион дастурларни амалга ошириш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2021 йил

1 февраль

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эгалари кенгаши (Хаитов)

39.

Ёш фермерларни қўллаб-қувватлаш бўйича мақсадли дастурларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш (шу жумладан, махсус ўқув дастурлари, қишлоқ хўжалиги стартаплари учун субсидия, фоизсиз ссудалар ва бошқалар).

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2021 йил
1 июнь

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эгалари кенгаши (Хаитов), Ёшлар иттифоқи (
Саъдуллаев), Молия вазирлиги (Ишметов), Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),
Савдо-саноат палатаси (Икрамов)

III. Соҳада давлат иштирокини камайтириш ва инвестицион жозибадорликни ошириш

40.

Интервенцион жамғармани таъминлашга қаратилган харидлардан ташқари пахта ва ғалла бўйича давлат харидларидан тўлиқ воз кечиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2021 йил
1 январь

Молия вазирлиги (Ишметов),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши (Хаитов), “Ўзтўқимачиликсаноат” уюшмаси (Хайдаров),

“Ўзпахтасаноат” (Искандаров),  

 манфаатдор вазирлик ва идоралар

41.

Давлат томонидан қишлоқ хўжалиги экинларини жойлаштириш амалиётидан воз кечиш, уни фақатгина пахта ва ғаллани етиштиришда қўллаш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 январь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши (Хаитов),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

манфаатдор вазирлик ва идоралар

42.

Давлат томонидан барча қишлоқ хўжалиги экинларини жойлаштириш амалиётидан воз кечиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2023 йил
1 январь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши (Хаитов),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

манфаатдор вазирлик ва идоралар

43.

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарувчиларнинг алоҳида тоифалари бўйича давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг молиявий воситаларини такомиллаштириш, бунда қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарувчиларнинг молиявий саводхонлигини ва молиявий соҳа вакилларининг қишлоқ хўжалиги ҳақида  хабардорлигини ошириш назарда тутилсин.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 март

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Молия вазирлиги

(Ишметов),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эгалари кенгаши (Хаитов), Савдо-саноат палатаси (Икрамов)

44.

Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғини давлат томонидан молиялаштириш ва инвестицияларни, шу жумладан халқаро молия инстутларининг кредит линияларини таҳлил қилиш асосида тармоқнинг стратегик йўналишлари ва эҳтиёжларига мувофиқ келувчи давлат томонидан кредитлаш ва суғурталаш механизмини такомиллаштириш.

Қишлоқ хўжалиги субъектларини мақсадли қўллаб-қувватлашни таъминлаш учун Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Тадбиркорлик фаолиятини ривожлантиришни қўллаб-қувватлаш давлат жамғармаси томонидан хавфдан суғурталаш механизмини такомиллаштириш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 март

Молия вазирлиги (Ишметов), Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов), Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),
Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),
Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев)

45.

Ўзбекистон Республикаси товар хом-ашё биржасининг қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг савдоси қисми бўйича фаолиятини кенгайтириш, бунда қўшимча механизмлар ва молиявий воситаларни жорий этиш ҳамда бозор иштирокчиларига тенг имкониятларни таъминлаган ҳолда ўзаро ҳамкорлик қилишнинг шаффоф механизмини яратиш назарда тутилсин.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 март

Республика товар-хомашё биржаси (Ибрагимов),
Молия вазирлиги (Ишметов), Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев)

46.

Фермер хўжаликлари ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишловчи корхоналар учун моддий-техника ресурслари етказиб бериш ва хизматлар кўрсатиш соҳасидаги ностратегик давлат корхоналарини хусусийлаштириш йўли орқали моддий-техника ресурслари бозорида рақобатни кучайтириш. Бунда, кўйидагилар:

давлат кредит маблағлари ҳисобига моддий-техника ресурслари етказиб бериш ва хизматлар кўрсатиш амалиётидан воз кечиш;

агросаноат мажмуи субъектлари ўртасидаги савдо муносабатларини барқарор ривожлантиришга кўмаклашиш учун стандартлаштирилган бўнак шартномаларини тажриба сифатида жорий этиш назарда тутилсин.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 сентябрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Молия вазирлиги (Ишметов), Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев)

47.

Молия вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш жамғармаси маблағлари ҳисобидан фақатгина тижорат банклари кредитларининг фоиз ставкаларини субсидия қилиш тартибига ўтиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2021 йил
1 сентябрь

Молия вазирлиги (Ишметов),

Марказий банк (Нурмуратов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

манфаатдор вазирлик ва идоралар

48.

Қишлоқ хўжалигида омборхона гувоҳномаларини жорий этиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 сентябрь

Молия вазирлиги (Ишметов),

Марказий банк (Нурмуратов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

манфаатдор вазирлик ва идоралар

49.

Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши интенсифакация қилишни рағбатлантирувчи қишлоқ хўжалигини қўллаб-қувватлаш тизимига тўлиқ ўтиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2022 йил
1 сентябрь

Молия вазирлиги (Ишметов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев), Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

манфаатдор вазирлик ва идоралар

50.

Тижорат банкларидан кредит ва айланма маблағларни олишда ишлаб чиқарувчиларнинг имкониятларни кенгайтириш мақсадида гаров таъминоти сифатида қўлланиладиган активларни аниқлаш ва рўйхатини кенгайтириш, жумладан омборхона гувоҳномаси ҳамда илғор халқаро тажрибалар асосида ҳосилни суғурталаш механизмини такомиллаштириш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 апрел

Марказий банк (Нурмуратов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Молия вазирлиги (Ишметов), “Ўзбекозиковкатхолдинг” ХК (Жалилов)

51.

Қишлоқ хўжалиги тармоғининг хусусий инвестициялар ва имтиёзли кредитларга бўлган талабини баҳолаш натижалари асосида халқаро молия институтларининг кредит линияларини мақсадли жалб этилишини таъминлаш мақсадида инвестицион дастурни ишлаб чиқиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 декабрь

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Молия вазирлиги (Ишметов),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев)

52.

Агросаноат мажмуида давлат хусусий шериклик механизмларини ривожлантиришга йўналтирилган қўшимча чора-тадбирларни ишлаб чиқиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 март

Молия вазирлиги (Ишметов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев)

53.

Тижорат банклари томонидан деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари учун молиявий ресурсларни ажратиш механизмларини такомиллаштириш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2022 йил
1 январь

Марказий банк (Нурмуратов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Тадбиркорлик фаолиятини ривожлантиришни қўллаб-қувватлаш давлат жамғармаси (Умаров),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эгалари кенгаши (Хаитов)

 

 

IV. Табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш ва атроф муҳит муҳофазасини таъминлаш

54.

Мақбул қишлоқ хўжалиги ва экологик амалиётни (GAEP) ишлаб чиқиш ва жорий этиш. Бунда куйидагилар:

қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқарувчиларга мўлжалланган мақбул қишлоқ хўжалиги ва экологик амалиёти  (GAEP) тамойилларига риоя этиш бўйича йўриқнома ишлаб чиқиш;

қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларига мақбул қишлоқ хўжалиги ва экологик амалиёти (GAEP), шунингдек аграр тадбиркорликка мақбул ишлаб чиқариш амалиёти (GMP) ва бошқа сифат стандартларини жорий этишга кўмаклашиш чораларини кўриш назарда тутилади.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 март

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

Молия вазирлиги (Ишметов),

Экология ва атроф муҳитни ривожлантириш давлат қўмитаси (Қучқаров),

“Ўзстандарт” агентлиги (Саттаров),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эгалари кенгаши (Хаитов)

55.

Қишлоқ хўжалигида экология ва иқлим учун хавфсиз бўлган амалиётни тарғиб қилиш бўйича режа ва дастурларни ишлаб чиқиш.

Бунда, иқлим ўзгаришига чидамли бўлган қишлоқ хўжалиги экинлари навларини, пермакультура ва агроўрмончилиги ёндашувларини, экологик стандартларни босқичма-босқич жорий этиш, пестицидларни қўллашни назорат қилиш, зараркунандаларга қарши комплекс курашиш ҳамда қишлоқ хўжалиги чиқиндиларини бошқариш назарда тутилади.

Комплекс
чора-тадбирлар

2019 йил
30 декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

Инновацион ривожланиш вазирлиги(Абдурахманов), Гидрометеорология хизмати маркази  (Нишонов),

Экология ва атроф муҳитни ривожлантириш давлат қўмитаси (Қучқаров),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эгалари кенгаши (Хаитов)

56.

Кластерлар, чет-эл компаниялари, кооперативлар, деҳқон хўжаликлари ва бошқа субъектларга ер участкаларини беришнинг ягона тартибини қабул қилиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 май

Давергеодезкадастр қўмитаси (Абдуллаев),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

“Ўзтўқимачиликсаноат” уюшмаси (Хайдаров), Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эгалари кенгаши (Хаитов)

57.

Инвестицияни рағбатлантириш механизмларини жорий этиш, жумладан, қуёш энергияси, шамол энергияси, гидроэнергия ва биоэнергетик экинлардан фойдаланган ҳолда агросаноат мажмуида қайта тикланадиган энергия манбаларини қўллашни кенгайтириш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
30 декабрь

Энергетика вазирлиги (Султанов),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов), Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев)

58.

Ўзбекистон Республикаси Ер кодексига қуйидагиларни назарда тутувчи ўзгартириш ва қўшимчаларни киритиш;

ердан фойдаланиш ҳуқуқини ҳимоя қилишнинг дастак ва механизмларини белгилаб берадиган мавжуд барча норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тизимлаштириш;

GAEP стандарти ва бошқа тегишли меъёрлар асосида ер участкаларига бўлган ижара ҳуқуқини бекор қилиш;

ер участкалари ижарасида дастлабки рад этиш ҳуқуқини киритиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2021 йил
1 январь

Давергеодезкадастр қўмитаси (Абдуллаев),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эгалари кенгаши (Хаитов)

59.

Ер қийматини баҳолашда бозор механизмларини жорий этишни инобатга олган ҳолда кредитлар ва қарз олишда ер участкаларининг ижара ҳуқуқини гаров таъминоти сифатида фойдаланиш тартибини соддалаштириш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2021 йил
1 декабрь

Марказий банк (Нурмуратов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эгалари кенгаши (Хаитов)

60.

Фермерлар учун ердан фойдаланиш самарадорлигини ошириш мақсадида ёндошер участкалари сифатида қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларни интеграциялаш дастурини тажриба тариқасида амалга ошириш. Чора-тадбирлар фермер хўжаликларининг олдин ҳужжатлаштирилган ер контурларини бирлаштиришни рағбатлантиришга йўналтирилади.

Комплекс
чора-тадбирлар

2020 йил
30 январь

Давергеодезкадастр қўмитаси (Абдуллаев),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев)

61.

Ер ва сув ресурсларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш ҳамда қишлоқ хўжалигига хусусий инвестицияларни жалб этиш мақсадида суғориш соҳасида давлат хусусий шериклик лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва тажриба синов тариқасида жорий этиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2020 йил
30 январь

Давергеодезкадастр қўмитаси (Абдуллаев),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев), Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов), Молия вазирлиги (Ишметов)

62.

2030 йилга қадар бир гектар майдонни суғориш учун ишлатиладиган сув сарфини қуйидаги йўллар орқали 20% гача камайтириш, бунда қуйидагилар назарда тутилсин:

1) сувни етказишдаги йўқотишларни 15%гача камайтириш;

2) 1 млн гектар майдонда сув тежовчи технологияларни жорий этиш;

3) сувни ҳисоблаш тизими ва АКТ қўллашни такомиллаштириш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2019 йил
30 декабрь

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эгалари кенгаши (Хаитов)

63.

Мелиорация ва шўрланиш даражасини мониторинг қилиш бўйича замонавий технологияларни жорий этиш

Комплекс чора-тадбирлар

2020 йил
1 февраль

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

Давергеодезкадастр қўмитаси (Абдуллаев),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев)

64.

Сув ресурсларини бошқариш тизимини қайта кўриб чиқиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2021 йил
1 май

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

манфаатдор вазирлик ва идоралар

65.

Маҳаллий сув тежовчи технологияларини ишлаб чиқарувчилар ва харидорларни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш механизмаларини такомиллаштириш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
20 декабрь

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Молия вазирлиги (Ишметов)

66.

“2030 йилга қадар миллий ўрмончилик тизимини ривожлантириш дастури”ни ишлаб чиқиш. Бунда, қуйидагилар назарда тутилсин:

маҳаллий давлат ҳокимияти органлари
ва ўз-ўзини бошқариш органларининг ўрмон ресурсларини бошқариш, табиатни муҳофаза қилиш, геологик қидирув, кадастр, ўрмончилик хўжалиги соҳасида давлат бошқаруви тизимини такомиллаштириш;

ўрмон ресурсларини бошқариш соҳасида кадрлар тайёрлаш ва қайта тайёрлаш тизимини такомиллаштириш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
30 апрел

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси (Бакиров), Давергеодезкадастр қўмитаси (Абдуллаев),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев)

67.

Давлат стандартларини ISO ва бошқа тегишли халқаро стандартларига мувофиқлигини таъминлаш ҳамда ўлчаш, ёғочнинг таснифи ва сифатини баҳолашга ўтиш учун ўрмон хўжалиги маҳсулотларини тартибга солиш соҳасида норматив-ҳуқуқий базани баҳолаш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2020 йил
30 октябрь

“Ўзстандарт” агентлиги (Саттаров),

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси (Бакиров)

68.

Иқлим ўзгариши таъсирини олдини олиш бўйича ҳакаракатлар миллий режасини қабул қилиш, бунда қишлоқ хўжалигида иқлим ўзгаришига мослашиш ва чиқариб ташланадиган парник газларини камайтиришнинг комплекс чоралари назарда тутилади.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
30 декабрь

Гидрометеорология хизмати маркази  (Нишонов),  Экология ва атроф муҳитни ривожлантириш давлат қўмитаси (Қучқаров),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов)

69.

Билимларни тарқатиш хизматлари ва тупроқни таҳлил қилишнинг мобил лабораторияларини харид қилиш орқали тупроқ-иқлим шароитларидан келиб чиққан ҳолда ўғитдан фойдаланишнинг самарали амалиётини жорий этиб, тупроқ унимдорлигини сақлаш ва ошириш.

Комплекс
чора-тадбирлар

Доимий
равишда

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Давергеодезкадастр қўмитаси (Абдуллаев),

Молия вазирлиги (Ишметов)

70.

Илмий-тадқиқот соҳасидаги устувор вазифаларга мос равишда қишлоқ хўжалиги йўналишидаги илмий-тадқиқот муассасалари томонидан келгусида ердан фойдаланиш режаларини аниқлаш учун баҳолаш ишларини олиб бориш асосида уларнинг ер участкаларини мақбуллаштириш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2020 йил
30 декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Давергеодезкадастр қўмитаси (Абдуллаев),

Фанлар академияси (Юлдашев),

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар кенгаши ва вилоятлар ҳокимликлари

71.

Қишлоқ хўжалигига мўлжалланан ерларни ҳисобга олишнинг кадастр тизимини такомиллаштириш ҳамда ердан фойдаланиш ва мулк ҳуқуқларининг ҳисобини юритиш учун кўчмас мулкка эгалик ҳуқуқини ҳисобга олиш тизими билан ягона ахборот тизимига бирлаштириш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2021 йил
30 декабрь

Давергеодезкадастр қўмитаси (Абдуллаев),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Ахборот технологиялари
ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги (Садиков)

72.

Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларнинг кадастр баҳосини аниқлаш ва солиққа тортиш тизимини қайта кўриб чиқиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2023 йил
1 март

Давергеодезкадастр қўмитаси (Абдуллаев),

Давлат солиқ қўмитаси (Мусаев)

73.

Ердан фойдаланиш ҳуқуқининг самарасиз фойдаланувчилардан эркин ўтишини таъминлаш учун иккиламчи бозорни ташкил этиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2023 йил
1 июнь

Давергеодезкадастр қўмитаси (Абдуллаев),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев)

74.

Смарт технологияларидан (мини ўлчов станциялари ва “ақлли таёқча”) фойдаланиш орқали қишлоқ хўжалигида сув билан таъминлаш харажатларини қоплаш учун тўлов тизимини жорий этиш. Бунда бир марталик тўлов усули билан эмас, балки фойдаланилган ҳажм асосида ҳисоб юритиш тартиби назарда  тутилади.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2022 йил
20 декабрь

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Инновацион ривожланиш вазирлиги (Абдурахманов), Молия вазирлиги (Ишметов), “Ўзбекгидрогеология” (Кодиров)

75.

Ўзбекистон Республикаси ўрмон кодекси лойиҳасини ишлаб чиқиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2021 йил
30 апрел

 

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси (Бакиров), манфаатдор вазирлик ва идоралар

76.

Ўрмон ресурсларни бошқариш тизимини такомиллаштириш. Бунда, куйидагиларни назарда тутиш:

бозор шароитларига мос келувчи ўрмон ресурсларни баҳолаш ва мониторинг қилишнинг замонавий усулларини жорий этиш ва хатловдан ўтказишнинг давлат тизимини ишлаб чиқиш;

ўрмон ресурсларнинг бозор баҳоси асосида миллий бойликлар тизимида ҳисобини юритишни таъминловчи мезонлар ва кўрсаткичлар тизимини ишлаб чиқиш;

ўрмон ресурсларни сақлаш ва қайта тиклаш бўйича тадбирларни амалга ошириш учун йирик корхоналар ва инвесторларга солиқ ставкасини камайтириб, фойданинг бир қисмини ўрмон хўжаликлари органларига ўтказишни назарда тутувчи ўрмон ресурслардан фойдаланганлик учун солиққа тортиш тизимига ўтиш;

ўрмон ресурсларни иқтисодий баҳолаш ва мониторинг қилишнинг ягона тизимини жорий этиш;ўрмон ресурслари фондини  барқарор бошқариш механизмини жорий этиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2021 йил
1 июнь

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси (Бакиров),

Молия вазирлиги (Ишметов)

77.

Биологик хавфсизликни таъминлаш, қишлоқ хўжалигида табиий ресурслар, пестицидлар ва кимёвий воситалардан фойдаланишни назорат  қилиш борасида институционал салоҳиятни мустаҳкамлаш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2022 йил
1 март

Экология ва атроф муҳитни ривожлантириш давлат қўмитаси (Қучқаров),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев)

78.

Экотизим ва биотопларнинг ҳолатига қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришининг таъсирини мониторинг қилиш учун Мақбул қишлоқ хўжалик ва экологик амалиёт (GAEP) асосида минимал экологик стандартлар ва талабларни ишлаб чиқиш ва жорий этиш.

Комплекс

чора-тадбирлар

2022 йил
1 апрел

Экология ва атроф муҳитни ривожлантириш давлат қўмитаси (Қучқаров),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эгалари кенгаши (Хаитов)

79.

Давлат сиёсати тадбирларининг самарадорлигини ошириш ва ерга эгалик ҳуқуқига асосланган молиялаштириш механизмларини такомиллаштириш мақсадида қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларнинг кадастр тизимини ривожлантириш, ер ресурсларини бошқариш соҳасидаги муассасаларнинг имкониятлари ва инфратузилмасини модернизация қилишга қаратилган инвестиция дастурини ишлаб чиқиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2023 йил
1 февраль

Давергеодезкадастр қўмитаси (Абдуллаев),

Молия вазирлиги (Ишметов),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эгалари кенгаши (Хаитов)

80.

Табиий ресурсларни қайта тиклаш ва мухофаза қилиш учун мақсадли траст жамғармалар тизимини шакллантириш ҳамда уларнинг фаолиятини самарали ташкил этиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2022 йил
1 май

Экология ва атроф муҳитни ривожлантириш давлат қўмитаси (Қучқаров),

Молия вазирлиги (Ишметов),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов),

Ташқи ишлар вазирлиги (Камилов)

V. Давлат бошқарувининг замонавий тизимларини ривожлантириш

81.

Қишлоқ хўжалиги вазирлигини функционал баҳолаш (Management Functional Assessment Model – MFAM) ва унинг натижалари бўйича янги асосий ваколатлар ва фаолият йўналишларини белгилаш мақсадида қўйи бўлинмалар ва вазирликнинг янги тузилмасини қайта кўриб чиқиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2019 йил
1 декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги (Кудбиев)

82.

Стратегия ва Йўл ҳаритасини амалга ошириш учун барча тегишли ташкилотларнинг самарали мувофиқлаштиришини таъминлаш мақсадида қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат соҳасида давлат бошқарувининг тизимини ислоҳ қилиш, бунда қуйидаги йўналишларда янги стратегик йўналишлар бўйича бошқарув тизимини таркибий қайта тузиш кўзда тутилган:

қишлоқ хўжалигини стратегик бошқариш, мувофиқлаштириш, мониторинг қилиш ва баҳолаш, озиқ-овқат хавфсизлиги ва қишлоқ жойларини ривожлантириш;

ветеринария хизмати ва қишлоқ хўжалиги ҳайвонлари соғлигини сақлаш хизматлари;

фитосанитария назорати ва ўсимликларни ҳимоя қилиш хизматлари;

озиқ-овқат маҳсулотлари хавфсизлиги хизматлари;

қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат бизнеси бўйича маслаҳат хизматлари;

озиқ-овқат ва истеъмолни қўллаб-қувватлаш хизмати;

қишлоқ хўжалигида ер ва сувдан фойдаланишни қўллаб-қувватлаш хизматлари;

қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғида давлат бошқаруви органларининг ҳудудий қуйи бўлинмаларини таркибий қайта тузиш ишларини амалга ошириш назарда тутилади.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 февраль

Вазирлар Маҳкамаси (Вахабов), Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги (Кудбиев),

манфаатдор вазирлик
ва идоралар

83.

Қишлоқ хўжалиги давлат бошқаруви соҳасида ходимларнинг малакасини ошириш ва доимий профессионал ривожланиши ҳамда илғор хорижий тажрибадан хабардорлигини ошириш мақсадида тармоқ вазирлик ва идоралар фаолиятининг самарадорлигини баҳолаш орқали рағбатлантириш механизмларини ишлаб чиқиш ҳамда бошқарув ходимларнинг стратегик ва лойиҳа бошқарувидаги салоҳиятини ошириш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2019 йил
30 декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги (Кудбиев)

84.

Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат бозоридаги ўзгаришлар ҳамда тармоқни ислоҳ қилиш ва эришилган натижалар бўйича маълумотларни, давлат хизматларини онлайн шаклида тақдим этувчи веб-саҳифа яратиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2019 йил
30 декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги (Садиков),
Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),
Давлат статистика қўмитаси (Бегалов)

85.

Ёш мутахассислар орасидан бошқарув кадрларини тайёрлаш учун стажировка ва стипендиялар дастурини жорий этиш, унда қишлоқ хўжалиги иқтисодиёти, агробизнес менеджменти ва маркетинги, қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари билан савдо-сотиқ қилиш ва бошқа шу каби устувор йўналишларда стипендияларни тақдим этиш ва ходимлар алмашинувининг қисқа, ўрта ва ўзоқ муддатли дастурларини ташкил этишни назарда тутиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2020 йил
30 декабрь

Эл-юрт умиди жамғармаси (Бекмурадов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (Маджидов),

Ёшлар иттифоқи (Саъдуллаев)

86.

Қуйидаги йўналишларда давлат хизматларини ривожлантиришнинг узоқ муддатли стратегияларини ишлаб чиқиш:

ветеринария, қишлоқ хўжалиги ҳайвонларининг соғлигини сақлаш ва чорвачиликни ривожлантириш;

фитосанитар назорат ва ўсимликларни ҳимоя қилиш хизматлари;

озиқ-овқат маҳсулотлари хавфсизлиги ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш хизматлари;

қишлоқ хўжалиги ва агробизнес соҳасида ахборот хизматлари ҳамда амалий тадқиқотлар олиб бориш;

аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламини озиқ-овқат билан таъминлашни қўллаб-қувватлаш;

қишлоқ хўжалигида ер ва сув ресурсларидан самарали фойдаланишга кўмаклашиш хизматлари.

Комплекс
чора-тадбирлар

2020 йил
1
декабрь

Адлия вазирлиги (Давлетов), Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов),
Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эгалари кенгаши (Хаитов),

Давергеодезкадастр қўмитаси (Абдуллаев)

87.

Бошқаришдаги камчиликларни тўлиқ таҳлил қилиш ҳамда қуйидагиларга йўналтирилган, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг сифат ва хавфлизлик стандарти  билан бўлган халқаро даражада келишилган меъёрларни жорий этиш  режаларини ишлаб чиқиш:

қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат хавфсизлиги стандартлари ва савдо-сотиқ сифати (чунки булар ҳайвон ва ўсимлик маҳсулотлари ва озиқ-овқат маҳсулотлари хавфсизлигининг халқаро талабларига тегишли);

қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат лабораторияларини аккредитациялашнинг тегишли тизими ва аккредитация қилишнинг устувор усуллари (шу жумладан, ўқитиш дастурлари ва салоҳиятни ошириш билан боғлиқ).

мақбул қишлоқ хўжалиги амалиёти;

қишлоқ хўжалиги ерларидан фойдаланиш ҳуқуқини ҳимоя қилиш;

суғориш сувидан фойдалиниш ҳуқуқи ва уни ҳимоя қилиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2020 йил
1 декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

“Ўзстандарт” агентлиги (Саттаров),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов),

Соғлиқни сақлаш вазирлиги (Шадманов),

манфаатдор вазирлик
ва идоралар

88.

Тармоқда муҳим қўшимча хизматларни кўрсатиш соҳасида хусусий сектор ёрдамида аутсорсинг амалиётини жорий этиш ва самарали давлат-хусусий шериклик моделини ривожлантириш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2025 йил
1 сентябрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Молия вазирлиги (Ишметов)

VI. Тармоқни қўллаб-қувватлашга йўналтирилган давлат харажатларини диверсификация қилиш

89.

Кўп йиллик бюджетлаштириш тизимига ўтиш мақсадида қишлоқ хўжалиги тармоғи бўйича идоралараро бюджет қўмитасини ташкил этиш, бунда давлат бюджети параметрлари лойиҳасидатармоқ давлат дастурларини молиялаштиришни бошқариш тизими, шу жумладан самарадорликни баҳолаш тизимини (MTEF) жорий этиш назарда тутилсин.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2019 йил
30 декабрь

Молия вазирлиги (Ишметов), Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

Инновацион ривожланиш вазирлиги (Абдурахманов),

Давлат статистика қўмитаси (Бегалов),

Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов)

90.

Ирригация билан боғлиқ бўлмаган (масалан: ветеринария ва фитосанитария хизматлари, озиқ-овқат маҳсулотлари хавфсизлигини таъминлаш ва билимларни тарқатиш) мақсадли қўллаб-қувватлашга йўналтирилган давлат харажатларини ошириш;

самарали усуллардан фойдаланишда ирригация ва мелиорация тизимларини модернизация қилиш мақсадида капитал қўйилмаларни ошириш. Бунда, муқобил молиялаштириш, харажатларни қоплаш механизми ҳамда энергия- ва ресурстежамкор технологияларни жорий этиш ҳисобига жорий ва эксплуатация харажатларини босқича-босқич камайтириш назарда тутилсин;

қишлоқ хўжалиги соҳасидаги илмий-тадқиқот ва тажриба конструкторлик ишлари ва қишлоқ хўжалиги билимларини тарқатиш тизими, ахборот ва маслаҳат хизматлари учун харажатларни ошириш.

Комплекс чора-тадбирлар

2020 йил
1 декабрь

Молия вазирлиги (Ишметов), Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

Инновацион ривожланиш вазирлиги (Абдурахманов),

Давлат статистика қўмитаси (Бегалов),

Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов)

 

91.

Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғи билан боғлиқ бўлган барча бюджетдан ташқари жамғармалар ва уларнинг фаолиятини тўлиқ аудитдан ўтказиш ва босқичма-босқич ислоҳ қилиш ёки кўрсатилаётган хизматларни хусусий секторга ўтказиш юзасидан тавсиялар ишлаб чиқиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2020 йил
1 декабрь

Молия вазирлиги (Ишметов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

манфаатдор вазирлик
ва идоралар

92.

Ўрта муддатли бюджет дастурларини самарали амалга ошириш мақсадида халқаро техник кўмак маблағларидан фойдаланиш имкониятларни ошириш бўйича дастурларни жорий этиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2019 йил
1 декабрь

Молия вазирлиги (Ишметов), Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

манфаатдор вазирлик
ва идоралар

93.

Қишлоқ хўжалиги соҳасида солиққа тортиш тизими таҳлилини ўтказиш ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқарувчиларига солиқ юкини камайтириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2020 йил
1 сентябрь

Молия вазирлиги (Ишметов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Давлат солиқ қўмитаси (Мусаев)

94.

Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш жамғармаси томонидан молиялаштириш тамойилларини кўриб чиқиш ва Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги тасарруфига ўтказиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил

1 февраль

Молия вазирлиги (Ишметов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев)

95.

Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан капитал қўйилма ва ички хўжалик хизматлари ҳамда таркибий ўзгаришларни жадаллаштиришга қаратилган имтиёзли кредитлардан бошлаб қўллаб-қувватлашнинг комплекс чораларигача бўлган қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларини тўғридан-тўғри қўллаб-қувватлаш дастаклари номенклатурасини кенгайтириш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 ноябрь

Молия вазирлиги (Ишметов), Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов), Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эгалари кенгаши (Хаитов)

VII. Қишлоқ хўжалиги илм-фан, таълим, ахборот ва маслаҳат хизматлари тизимини ривожлантириш

96.

Маслаҳат хизматларининг сифатини ошириш, малака ошириш дастурларини жорий этиш, тадқиқот фаолиятини жадаллаштириш ҳамда ресурс базасидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш мақсадида қишлоқ хўжалиги соҳасидаги илмий-тадқиқот муассасалари тизимини ислоҳ қилиш.

Бунда, куйидагилар назарда тутилсин:

тармоқда илмий-тадқиқот муассасаларини мақбуллаштириш ва активларни хусусийлаштириш мақсадида фаолият самарадорлигини мустақил баҳолаш;

қишлоқ хўжалигида тадқиқотларнинг устувор йўналишларини белгилаш, мувофиқлаштириш ва уларнинг мониторингини юритиш мақсадида Қишлоқ хўжалигида тадқиқотларнинг мувофиқлаштирувчи кенгашини ташкил этиш;

қишлоқ хўжалигини юритиш ва атроф муҳитини муҳофаза қилишнинг илғор усуллари ва технологияларини жорий этишга мўлжалланган мақсадли тадқиқотларни амалга ошириш;

маҳаллий ва халқаро ташкилотлар иштирокидаги тадқиқотчилик фаолиятида давлат- хусусий шериклик механизмаларини жорий этиш бўйича тажриба лойиҳаларининг техник-иқтисодий асосномасини ишлаб чиқиш ва самарадорлигини баҳолаш;

таълим ва илмий тадқиқотлар соҳаларида ҳалқаро ҳамкорлик дастурларини ишлаб чиқиш;

фаолият самарадорлиги кўрсаткичлари асосида тадқиқотчиларни баҳолаш ва рағбатлантириш тизимини жорий этиш;

молиялаштириш манбаларини диверсификация қилиш, шу жумладан, хусусий сектор томонидан молиявий ресурсларни жалб этиш учун норматив-хуқуқий базани такомиллаштириш;

халқаро илм-фан ҳамжамияти билан биргаликда тадқиқот дастурларини амалга оширишни рағбатлантириш механизмларини жорий этиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил

1 октябрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Инновацион ривожланиш вазирлиги (Абдурахманов), Молия вазирлиги (Ишметов), Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов), Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев), Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов), Давергеодезкадастр қўмитаси (Абдуллаев)

97.

Донор ташкилотларининг техник кўмагида қишлоқ хўжалиги таълим ва касбий тайёргарлик тизимини ислоҳ қилиш, бунда, куйидагиларни назарда тутиш:

қишлоқ хўжалиги ўқув муассасаларининг салоҳиятини ҳар томонлама баҳолаш ва аудит қилиш;

замонавий ўқув курслари,  ўқув дастурлари ва қайта тайёрлаш дастурларини, профессор-ўқитувчилар алмашинувини жорий этиш;

тармоқ вазирлик ва идораларда малак ошириш  курсларини ташкил этиш;

давлат-хусусий шериклик механизмидан фойдаланган ҳолда қишлоқ хўжалиги ўқув юртларининг моддий-техник базасини модернизация қилиш;

амалий тажрибани ошириш, инглиз тилида сўзлашадиган ва халқаро конференцияларда, стажировкаларда қатнашиш ва халқаро таълим муассасаларида дарс бериш тажрибасига эга бўлган ходимларни жалб қилиш орқали қишлоқ хўжалигидаги ўқув юртларининг илмий ва ўқув салоҳиятини мустаҳкамлаш;

агробизнес эҳтиёжлари ва халқаро тажрибани ҳисобга олган ҳолда давлат аграр университетлари ва институтлари сонини, шунингдек таълим ва ихтисослик соҳаларини мақбуллаштириш;

қишлоқ хўжалиги йўналишидаги ўқув юртлари ва халқаро шериклар ўртасида ҳамкорлик алоқаларини ўрнатиш;

хусусий сектор томонидан молиялаштириш манбаларини диверсификация қилиш учун норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 декабрь

Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (Маджидов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов),

Молия вазирлиги (Ишметов),

Эл-юрт умиди жамғармаси (Бекмурадов)

98.

Республика, ҳудудий ва маҳаллий миқёсида фермер хўжаликлари ва агробизнес учун билимларни тарқатиш билан шуғулланадиган ахборот-маслаҳат хизматларини ривожлантириш. Бунда куйидагиларни назарда тутиш:

аграр тадбиркорлик субъектлари учун жорий маслаҳат хизматларини баҳолаш ва норматив-хуқуқий базани таҳлил қилиш;

молиялаштириш манбаларини диверсификация қилиш, шу жумладан, хусусий сектор томонидан молиялаштириш имкониятларини кенгайтириш;

қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларига тадқиқотлар натижаларини етказиш ва инновацияларни жорий этишнинг самарали механизмларини ишлаб чиқиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2021 йил

1 май

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Инновацион ривожланиш вазирлиги (Абдурахманов),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев), Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов),

Молия вазирлиги (Ишметов)

99.

Фермерлар ва агробизнес учун мўлжалланган давлат хизматлари ва тизимларининг кучли ва заиф томонларини аниқлаш мақсадида мавжуд маъмурий тизимларни батафсил аудитдан ўтказиш, шунингдек, таркибий қайта тузиш ва соддалаштириш бўйича батафсил режалар ишлаб чиқиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2020 йил

1 ф евраль

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

манфаатдор вазирлик
ва идоралар

100.

Экологик хавфсиз услублар, қишлоқ хўжалиги амалиётлари ва технологиялар, иқлим ўзгариши таъсирини юмшатиш ва унга мослашиш соҳаларида ахборот-маслаҳат хизматларини Мувофиқлаштириш марказини ташкил этиш, шунингдек агротехнологиялар бўйича ахборот-маслаҳат марказларига махсус ходимларни тайёрлаш бўйича қуйидагилар назарда тутилади:

маслаҳатчиларни рўйхатдан ўтказиш ва сертификатлаштириш тартибини жорий этиш;

маслаҳат хизматларини ривожлантириш ва молиялаштириш манбалари, хусусан, давлат-хусусий шериклик шартлари, шунингдек, халқаро донор ташкилотлар маблағларини жалб этишни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш  механизмларини ишлаб чиқиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил

30 март

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Инновацион ривожланиш вазирлиги (Абдурахманов),

Сув хўжалиги вазирлиги (Хамраев),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эгалари кенгаши (Хаитов),

Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов),

Молия вазирлиги (Ишметов)

101.

Мамлакатнинг барча ҳудудларда давлат хусусий шериклик шартлари асосида ахборот-маслаҳат тизимларини жорий этиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2021 йил

1 январь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Молия вазирлиги (Ишметов), Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги (Садиков),

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар кенгаши ва вилоятлар ҳокимликлари

VIII. Қишлоқ ҳудудларини ривожлантириш

102.

Қишлоқ ҳудудларини ривожлантириш соҳасида давлат бошқаруви тизимини ислоҳ қилиш. Бунда, куйидагиларни назарда тутиш:

қишлоқ жойларини ривожлантириш учун ҳудудларнинг талабларини тўлиқ ўрганиш;

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузурида қишлоқ ҳудудларини барқарор ривожлантириш соҳасида давлат сиёсатини амалга оширишга масъул бўлган қишлоқ ҳудудларини ривожлантириш бўйича идоралараро кенгаш тузиш;

Қишлоқ хўжалиги вазирлигида ихтисослашган бошқарма ташкил этиш;

қишлоқ маҳаллаларини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш ва уларнинг манфаатларини ҳимоя қилиш ҳамда қарорлар қабул қилишни номарказлаштириш мақсадида норматив-ҳуқуқий асосларни такомиллаштириш;

ноқишлоқ хўжалиги корхоналарини ташкил этиш ва ривожлантириш, маҳалла фуқаролар йиғинларининг мавжуд имкониятларини сафарбар қилиш ҳамда маҳалла фуқаролари, аграр тадбиркорлик, фуқаролик жамияти институтлари ва давлат органлари ўртасида давлат-хусусий шерикликни ривожлантириш учун грант маблағлари ҳисобига қўллаб-қувватлаш ва инвестицияларни жалб этишнинг қуйдагиларга йўналтирилган шаффоф механизмини ишлаб чиқиш ва тажриба тариқасида амалга ошириш:

- манфаатдор томонлар ўртасида ҳамкорлик алоқаларини ривожлантириш;

- қишлоқ жойларини ривожлантиришнинг ҳудудий дастурларини ишлаб чиқиш;

- тажриба ташаббусларини ишлаб чиқиш ва амалга оширишни қўллаб-қувватлаш;

- республика, ҳудудий ва маҳаллий даражада институционал салоҳиятни ошириш;

- қишлоқ ҳудудларини ривожлантириш соҳасида кадрларни тайёрлаш ва қайта тайёрлаш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил

30 октябрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

Молия вазирлиги (Ишметов),

Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги (Кудбиев),

Халқ таълими вазирлиги (Шерматов),

Мактабгача таълим вазирлиги (Шин),

Транспорт вазирлиги (Махкамов),

Энергетика вазирлиги (Султанов),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов),

Соғлиқни сақлаш вазирлиги (Шадманов)

103.

Тўпланган тажриба ва маълумотлар асосида қишлоқ ҳудудларини барқарор ривожлантириш ва турмуш даражасини ошириш мақсадида қишлоқ туманларини ривожлантиришнинг миллий дастурини ишлаб чиқиш ва қабул қилиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
30 октябрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

Молия вазирлиги (Ишметов),

Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги (Кудбиев),

Халқ таълими вазирлиги (Шерматов),

Мактабгача таълим вазирлиги (Шин),

Транспорт вазирлиги (Махкамов),

Энергетика вазирлиги (Султанов),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов),

Соғлиқни сақлаш вазирлиги (Шадманов)

IX. Тармоқ статистикасининг шаффоф тизимини ишлаб чиқиш

104.

Тармоқ статистика тизимининг ишончлилиги ва унинг оммабоплигига қаратилган қуйидагиларни назарда тутувчи қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари статистикасини ривожлантириш режасини қабул қилиш:

қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат соҳасида қўлланилаётган ахборот-коммуникация технологиялари, рақамли хизматлар, маълумотлар базаларини баҳолаш;

моддий-техник базани модернизациялаш ҳамда маълумотлар йиғиш ва таҳлил қилишни босқичма-босқич рақамлаштириш ва салоҳиятни ошириш бўйича чоралар кўриш;

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги таркибида қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат статистикаси ва маълумотларни йиғиш, бирлаштириш ва тарқатишга масъул бўлган бошқарма ташкил этиш;

қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат соҳасида минтақавий маълумотлар билан алмашиш ва тарқтишда иштирок этиш ва бу борада ҳамкорлик алоқаларини ўрнатиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил
1 сентябрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Давлат статистика қўмитаси (Бегалов)

105.

Асосий турдаги ўсимликшунослик ва чорвачилик маҳсулотларини ишлаб чиқариш харажатлари, даромадлари ва рентабеллиги тўғрисидаги маълумотларни йиғиш, таққослаш ва чоп этилишини таъминлаш.

Комплекс чора-тадбирлар

2019 йил
30 декабрь

Давлат статистика қўмитаси (Бегалов),
Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев)

106.

Батафсил баҳолаш натижалари асосида “аққли қишлоқ хўжалиги”ни ривожлантириш давлат дастурини ишлаб чиқиш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2020 йил

1 июль

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов)

107.

Ўсимликшунослик ва чорвачилик маҳсулотларининг фойдаси тўғрисидаги ўртача статистик маълумотлар, баъзи тармоқларни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш, меҳнат қонунчилиги, солиққа тортиш, кредитлаш ва бошқа зарурий маълумотларни қамраб олган фермер хўжалиги юритиш маълумотномасини чоп этиш.

Ташкилий
чора-тадбирлар

Ҳар икки йилда бир маротаба

Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа
ер эгалари кенгаши (Хаитов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Давлат статистика қўмитаси (Бегалов)

108.

Экспорт ҳажмларини ошириш учун йирик маҳаллий қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотларини ишлаб чиқарувчилар ва қайта ишловчилар ҳақидаги маълумот ва ахборотлар каталогини чоп этиш.

Комплекс
чора-тадбирлар

2019 йил
1 декабрдан эътиборан
ҳар йили

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев)

109.

Тармоқнинг ҳолати, инвестициялар, ишлаб чиқариш, қайта ишлаш ва савдо-сотиқ, ишлаб чиқарувчилар харажатларини қоплаб бериш ҳамда эришилган натижалар ва давлат сиёсатининг режалаштирган чораларини ўзида қамраб олган қишлоқ хўжалигинг йиллик ҳисоботини (Agriculture annual report) чоп этиш.

Ташкилий чора-тадбирлар

Ҳар йили

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Ходжаев),

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Умурзақов),

Давлат статистика қўмитаси (Бегалов)

110.

Қишлоқ хўжалигини рўйхатга олишни (Agriculture census) ўтказиш.

Ташкилий чора-тадбирлар

2021 йил
1 март

Давлат статистика қўмитаси (Бегалов), Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев),

манфаатдор вазирлик
ва идоралар

111.

Қишлоқ хўжалиги ҳайвонларини идентификациялаш, уларнинг ҳаракатини кузатиш ва мониторинг қилиш тизимини жорий этиш.

Ташкилий
чора-тадбирлар

2025 йил

1 июль

Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Норқобилов),

Молия вазирлиги (Ишметов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев)

112.

Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат статистикаси ва маълумотларни алмашиш ҳамда илғор хорижий амалиёт асосида қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат бўйича миллий тизим ва хизматларни узлуксиз ва инновацион ривожланишини таъминлаш учун маълумотлари алмашинуви платформаларида ҳамда тегишли халқаро форумларда доимий ва фаол иштирок этиш.

Ташкилий
чора-тадбирлар

Доимий
равишда

Давлат статистика қўмитаси (Бегалов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ходжаев)

 

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

2019 йил ____ __________ ПФ-_____-сон Фармонига 

3-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг
2020-2030 йилларга мўлжалланган стратегиясини амалга ошириш бўйича Мувофиқлаштирувчи кенгашнинг таркиби

  1.  

А. Арипов

-

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири, 

Мувофиқлаштирувчи кенгаш раиси

  1.  

А. Вахабов

-

Бош вазирнинг аграр ва озиқ-овқат соҳаларини ривожлантириш масалалари бўйича маслаҳатчиси, Мувофиқлаштирувчи кенгаш раисининг ўринбосари

  1.  

Ж. Ходжаев

-

Қишлоқ хўжалиги вазири,  

Мувофиқлаштирувчи кенгаш раисининг ўринбосари

  1.  

Ш. Хамраев

-

Сув хўжалиги вазири

  1.  

Б. Ходжаев

-

Иқтисодиёт ва саноат вазири

  1.  

Ё. Турсунов

-

Молия вазирининг ўринбосари

  1.  

С. Умурзаков 

-

Инвестициялар ва ташқи савдо вазири

  1.  

А. Шадманов

-

Соғлиқни сақлаш вазири

  1.  

М. Эсанов

-

Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси бошлиғи

  1.  

Б. Бегалов

-

Давлат статистика қўмитаси раиси

  1.  

Б. Норқобилов

-

Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси раиси

  1.  

Б. Қўчқоров

-

Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси раиси

  1.  

А. Абдуллаев 

-

Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитаси раиси

  1.  

Н. Бакиров

-

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси раиси

  1.  

И. Эргашев

-

Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўсимликлар карантини давлат инспекцияси бошлиғи

  1.  

Д. Саттаров

-

Ўзстандарт” агентлиги бош директори

 

Ўзбекистон Республикаси Президентининг
2019 йил ___ __________ ПФ-...............-сон Фармонига 
4-ИЛОВА

Давлат бюджети параметрларида қишлоқ хўжалиги учун ажратиладиган маблағлар прогнози

 

Бюджет маблағларининг

 харажат моддалари

Масъул идора (2018 й.)

Масъул идора (2020 й.)

Млрд сўм

(2018 й.)

Миллион АҚШ доллари

Умумий қишлоқ хўжалиги бюджетига нисбатан фоиз ҳисобида

2018 й.

2021 й.

2025 й.

2030 й.

2018 й.

2021 й.

2025 й.

2030 й.

Аҳолининг озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш

Стратегик заҳира

 

Вазирлар Маҳкамаси

0

0

2

3

3

0,0%

0,2%

0,2%

0,2%

Қулай агробизнес муҳитини ва қўшилган қиймат занжирларини яратиш

Пахта хом ашёси етиштирувчилари учун фоиз ставкасини субсидиялаш

Молия вазирлиги

Молия вазирлиги

634,8

77,4

25

0

0

9,2%

2,4%

0,0%

0,0%

Буғдой етиштирувчилари учун фоиз ставкасини субсидиялаш

Молия вазирлиги

Молия вазирлиги

130,9

16,0

10

0

0

1,9%

1,0%

0,0%

0,0%

Уруғликлар етиштириш  ва сифатини назорат қилиш дастури

Молия вазирлиги, Вазирлар Маҳкамаси

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

8,3

1,0

15

20

30

0,1%

1,4%

1,6%

2,2%

Чорвачиликни ривожлантириш датури

Вазирлар Маҳкамаси

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

5,0

0,6

5

10

15

0,1%

0,5%

0,8%

1,1%

Балиқчиликини ривожлантириш дастури

Вазирлар Маҳкамаси

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

5,0

0,6

3

10

15

0,1%

0,3%

0,8%

1,1%

Қишлоқ хўжалигини механизациялаш дастури

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

371,6

45,3

10

0

0

5,4%

1,0%

0,0%

0,0%

Боғдорчиликни ривожлантириш дастури

-

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

0

0

10

15

25

0,0%

1,0%

1,2%

1,8%

Агрологистика марказларини ривожлантириш дастури

-

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

0

0

150

150

100

0,0%

14,5%

12,2%

7,2%

Қишлоқ хўжалиги кооперативлари ва бирлашмаларининг бошқа шаклларини ривожлантириш

-

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

0

0

2

10

15

0,0%

0,2%

0,8%

1,1%

Соҳада давлат иштирокини камайтириш ва инвестицион жозибадорликни ошириш

Қишлоқ хўжалигини модернизация ва диверсификация қилиш дастури

-

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

0

0

10

20

30

0,0%

1,0%

1,6%

2,2%

Табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш ва атроф муҳит муҳофазасини таъминлаш

Унумдорлиги паст ер майдонларида қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришини қўллаб-қувватлаш

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

100,0

12,2

0

0

0

1,4%

0,0%

0,0%

0,0%

Қишлоқ хўжалигини юритиш ва атроф-муҳитни муҳофаза қилишда мақбул амалиётлар

-

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

0

0

4

8

10

0,0%

0,4%

0,6%

0,7%

Ўрмон хўжалигини бошқариш ва ҳимоя қилиш

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси

70

9

12

15

17

1,0%

1,2%

1,2%

1,2%

Суғориш тизимларидаги капитал харажатлари

Сув хўжалиги вазирлиги

Сув хўжалиги вазирлиги

730,5

89,1

110

200

220

10,5%

10,6%

16,2%

15,8%

Суғориш тизимларини тиклаш учун капитал маблағлар

Сув хўжалиги вазирлиги

Сув хўжалиги вазирлиги

541,3

66,0

90

150

200

7,8%

8,7%

12,2%

14,4%

Ирригация тизимларини бошқариш ва улардан фойдаланиш

Сув хўжалиги вазирлиги

Сув хўжалиги вазирлиги

1 212,4

147,8

200

250

300

17,5%

19,3%

20,3%

21,5%

Суғоришда электр энергия харажатлари

Сув хўжалиги вазирлиги

Сув хўжалиги вазирлиги

1 591,6

194,1

180

150

100

23,0%

17,4%

12,2%

7,2%

Давлат бошқарувининг замонавий тизимларини ривожлантириш

Инспекция хизматлари (Қишлоқ хўжалиги, Ветеринария,

Фитосанитария назорати, Озиқ-овқат маҳсулотлари хавфсизлиги)

Вазирлар Маҳкамаси

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

15,0

1,8

4

7

10

0,2%

0,4%

0,6%

0,7%

Ўсимликлар ҳимояси хизмати

Вазирлар Маҳкамаси

Вазирлар Маҳкамаси

20,2

2,5

7

10

20

0,3%

0,7%

0,8%

1,4%

Ветеринария хизмати ва ҳайвонларнинг соғлиғини муҳофаза қилиш хизмати

Вазирлар Маҳкамаси

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

269,0

32,8

45

50

65

3,9%

4,3%

4,1%

4,7%

Озиқ-овқат маҳсулотлари хавфсизлиги хизмати

Соғлиқни сақлаш вазирлиги

Вазирлар Маҳкамаси/ Соғлиқни сақлаш вазирлиги

0

0

8

10

15

0,0%

0,8%

0,8%

1,1%

Табиий офатлар таваккалчиликларини бошқариш

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

66,4

8,1

10

15

20

1,0%

1,0%

1,2%

1,4%

Қишлоқ хўжалиги илм-фан, таълим, ахборот ва маслаҳат хизматлари тизимини ривожлантириш

Қишлоқ хўжалиги тадқиқотлари ва ишланмалари

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

37,7

4,6

10

20

50

0,5%

1,0%

1,6%

3,6%

Қишлоқ хўжалиги таълими

Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги

Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги

410,2

50

60

65

70

5,9%

5,8%

5,3%

5,0%

Қишлоқ хўжалиги билимларини тарқатиш ва маслаҳат хизматлари

-

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

0

0

15

20

35

0,0%

1,4%

1,6%

2,5%

Қишлоқ ҳудудларини ривожлантириш

Қишлоқ ҳудудларини ривожлантириш дастури

-

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

0

0

5

8

15

0,0%

0,5%

0,6%

1,1%

Тармоқ статистикасининг шаффоф тизимини ишлаб чиқиш

Бозор маълумотлари ва статистикаси тизими

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Давлат статистика қўмитаси

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Давлат статистика қўмитаси

1,0

0,1

3

5

8

0,0%

0,3%

0,4%

0,6%

Бошқа устуворликлар

Бошқа дастурлар

Вазирлар Маҳкамаси

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

707,3

86,2

30

10

5

10,2%

2,9%

0,8%

0,4%

Умумий қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат бюджети

   

6 928

845

1 035

1 231

1 393

100%

100%

100%

100%

Бюджетдан ажратмалари тақсимоти, Ялпи ички маҳсулотга нисбатан фоиз ҳисобида

Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат бюджети, ялпи ички маҳсулотга нисбатан фоиз ҳисобида

   

1,70%

1,75%

1,65%

1,39%

       

Умумий ЯИМ, млн. АҚШ доллари

 

 

49,750

59,253

74,806

100,107

 

 

 

 

Йиллик ЯИМ ўсишнинг прогнози, %

6%

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                   

 

Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг 2020-2030 йилларга мўлжалланган Стратегиясига
1-ИЛОВА

Тармоқнинг асосий кўрсатгичлари ва индикаторлари

Кўрсаткичлар номи

Асос (2018 й.)

2021 йилга мақсад

2025 йилга мақсад

2030 йилга мақсад

A

Қишлоқ хўжалигида қўшилган  қийматнинг йиллик ўсиши * (%)

117,315 млрд. сўм

(14,5 млрд. АҚШ долл.)

3%

5%

5%

B

ЯИМнинг умумий хажмида  қишлоқ хўжалигининг улуши (%)  

32%

30%

25%

20%

C

Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғида иш ўринлари сони:

- Қишлоқ хўжалиги

- Озиқ-овқат саноати

- Тўқмачилик саноати

 

 

  • 3,671,300
  • 91,420
  • 140,200

 

 

2%

3%

3%

 

 

1%

4%

4%

 

 

-1%

5%

3%

D

Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотларининг экспорти ҳажми, миллиард долларда*

2,3

2,8

10,0

20,0

E

Аҳоли ўртасида тўйиб овқатланмайдиганларнинг улуши (%)

6.3%

5%

3%

0

F

Қишлоқ хўжалигида меҳнат унумдорлигининг ошиши (бир нафар ишчига бир йилда долларда)

3 900 АҚШ долл.

4 500 АҚШ долл.

6 000 АҚШ долл.

8 000 АҚШ долл.

G

Қишлоқ хўжалигидаги иссиқҳона газ чиқиндиларини камайтириш (%) ***

15,740 гигаграмм

(2016 йил)

10%

30%

50%

* Шу жумладан қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжаликлари

** Шу жумладан Ташқи иқтисодий фаолият товар номенклатурасинининг экспорт савдо позициялари (аниқ божхона кодлари қўшимча қўшилади)

Ташқи иқтисодий фаолият товар номенклатурасинининг экспорт савдо позициялари қишлоқ хўжалиги бўйича ЖСТ келишувига 1-иловада қамраб олинади, яъни 01-02, 04-24 плюс 03 (балиқ ва балиқ махсулотлари) гуруҳлари, шунингдек 2905.43 ва 2905.44, 33.01 35.01 дан 35,05, 3809,10 гача ва 3823,60, 41,01 дан 41,03, 43,01 гача, 50,01 дан 50,03 гача, 51,01 дан 51,03 гача, 52.01 дан 52.03, 53.01 ва 53.02 гача. гурухларидан бўлган баъзи товарлар.

***ФАО маълумотлари (қолганлари Давлат статистика қўмитасининг маълумотлари)

 

 

Ўзбекистон Рсепубликаси қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг 2020-2030 йилларга мўлжалланган Стратегиясига
2-ИЛОВА

Стратегик устувор йўналишлар кесимидаги кўрсатгичлар ва индикаторлар

Кўрсаткичлар номи

Асос (2018 й.)

2021 йилга мақсад

2025 йилга мақсад

2030 йилга мақсад

I

Аҳолининг озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш

1.1

Буғдойнинг ўртача хосилдорлигини ошириш

4,1 тонн/га

5,0 тонн/га

20% -  ошириш

6,0 тонн/га

40% - ошириш

6,5 тонн/га

60% - ошириш

1.2

Сигирлардан соғиб олинаётган сут миқдорини ошириш

2 320 кг/сигир бошига

2 800 кг/сигир бошига

20% - ошириш

3 200 кг/сигир бошига

40% - ошириш

3 700 кг/сигир бошига

60% - ошириш

1.3

Ем-ҳашак экинлари экиладиган майдонларни кенгайтириш

умумий экин майдонининг 7%

10%

12%

15%

1.4

Ахоли ўртасида умумий туйиб овқатланмайдиганларнинг сони (ФАО йиллик тадқиқотлари натижалари асосида)

6,3% озиқ-овқат танқислигига учраган инсонлар

5% озиқ-овқат танқислигига учраган инсонлар

3% озиқ-овқат танқислигига учраган инсонлар

0

1.5

5-ёшгача бўлган болалар орасида ўсишдан ортда қолиш тарқалиш кўрсаткичларини камайтириш (ФАО) (Соғлиқни сақлаш вазирлиги)

10%

7%

5%

2%

1.6

Истеъмол харажатлари таркибида озиқ-овқат махсулотлари улушининг камайиши (Жахон банки)

50%

45%

40%

35%

II

Қулай агробизнес муҳитини ва қўшилган қиймат занжирларини яратиш

2.1

Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари экспорт хажмини ошириш

2,3 млрд. долл.

2,8 млрд.  долл.

50% - ошириш

10,0  млрд.  долл.

100% - ошириш

23,0 млрд. долл.

10 баробар ошириш

2.2

Қишлоқ хўжалиги корхоналари ва агросаноат бирлашмалари шериклигида ишлаб чиқарилган маҳсулотлар экспорти ҳажмини ошириш (сўровномалар асосида)

2%

20%

30%

50%

2.3

«Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат махсулоти» брендини жорий этиш ва тарғиб қилиш

 

Кам сонли маҳсулотларни камраб олган бренд

Камида 5 та қўшимча маҳсулот қамраб олинади

Камида 20 та қўшимча маҳсулот қамраб олинади

Камида 40 та қўшимча маҳсулот қамраб олинади

2.4

Жаҳон банкининг глобал логистика самарадорлиги индекси бўйича ўринини ошириш (LPI)

дунёда 99-ўрин

дунёда 96-ўрин

3 пунктга кўтарилиш

 

дунёда 89-ўрин

10 пунктга кўтарилиш

 

дунёда 79-ўрин

20 пунктга кўтарилиш

 

2.5

Қайта ишланган махсулотларнинг экспортдаги улушининг ўсиши

25%

30%

35%

40%

2.6

Фермер кооперативлари ва бошқа бирлашмаларнинг ихтиёрий аъзолари сонини ошириш

0

20%

50%

100%

2.7.

Озиқ-овқат ва енгил саноатдаги ишчиларнинг улуши (қишлоқ хўжалигидаги ишчиларнинг умумий сонига нисбатан фоизда)

6%

10%

15%

20%

III

Соҳада давлат иштирокини камайтириш ва инвестицион жозибадорликни ошириш

3.1

Жаҳон банкининг «Қишлоқ хўжалигида бизнесни ривожлантиришда кўмаклашиш» (EBA) индекси буйича рейтингни кўтариш

Рейтинг йўқ

Рейтинг ўрнатиш

Рейтингни 5 та пунктга ошириш

Рейтингни 10 та пунктга ошириш

3.2.

Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат бизнесига жалб этилган инвестицияларнинг умумий миқдори

650 млн.  долл.

780 млн. долл.

20% - ўсиш

910 млн.  долл.

40% - ўсиш

1,170 млн. долл.

80% - ўсиш

3.3

Битта майда ишлаб чиқарувчига (дехқон хўжалиги) тўғри келадиган қишлоқ хўжалиги махсулотлари ишлаб чиқарилишини ошириш

 

3 400 долл.

20% - ўсиш