ID Разработчик Дата размещения Дата завершения Кол-во предложений
4955 Министерство транспорта Республики Узбекистан 23/07/2019 06/08/2019 0

Обсуждение завершено

Постановление Кабинета Министров Республика Узбекистан
Ўзбекистон Республикаси кемачилиги соҳасида хавфсизликни таъминлашга оид чора-тадбирлар тўғрисида
ID-4955

ЛОЙИҲА

 

 

 

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

Ўзбекистон Республикаси кемачилиги соҳасида хавфсизликни таъминлашга оид чора-тадбирлар тўғрисида

       Ўзбекистон Республикасининг кема қатнайдиган ички сув йўллари, табиий ва сунъий барпо этилган сув ҳавзаларида сузиш хавфсизлигини, юкларнинг ишончли ташилишини таъминлаш, сувда инсон ҳаёти ва соғлиғини муҳофаза қилиш, ички сув йўлларида кемалар сузишининг ягона тартибини ўрнатиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

       1. Қуйидагилар:

       Ўзбекистон Республикаси ички кема йўлларида сузиш қоидалари 1- иловага;

       Дарё транспортини техник ишлатиш қоидалари 2-иловага;

       Дарё транспортида юк ташиш қоидалари 3-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

      2. Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги:

     қарорнинг мазмун ва моҳиятини кема эгаларига, шу жумладан электрон оммавий ахборот воситалари орқали кенг ёритишни ташкил этилишини;

       қарорни манфаатдор шахслар эътиборига расмий веб-сайтда эълон қилиш йўли билан етказилишини;

      2019 йил 1 октябргача Ўзбекистон Республикаси ички кема йўлларида сузиш қоидалари, Дарё транспортини техник ишлатиш қоидаларини зарур нусхада нашр этилиши ва кема эгаларига етказилишини;

     манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда улар томонидан қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ушбу қарорни ҳисобга олган ҳолда қайта кўриб чиқилишини таъминласин.

         3. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг биринчи ўринбосари – Транспорт вазири А. Ж. Раматов зиммасига юклатилсин.

 

 

Ўзбекистон Республикасининг

               Бош вазири                                                          А. Арипов

Вазирлар Маҳкамасининг

2019 йил “___ ______даги

____-сон қарорига

1-ИЛОВА

 

 

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ИЧКИ КЕМА ЙЎЛЛАРИДА СУЗИШ
ҚОИДАЛАРИ

I. Умумий қоидалар

1. Ушбу Ўзбекистон Республикаси ички кема йўлларида сузиш қоидалари  (кейинги ўринларда - Қоидалар) Ўзбекистон Республикасининг кема қатнайдиган ички сув йўлларида, ҳамда табиий ва сунъий барпо этилган сув ҳавзаларида кемалар ҳаракатланишининг тартибини белгилайди.

    2. Қоидаларда қуйидаги асосий тушунча ва атамалардан фойдаланилади:

    айланиш – кеманинг тескари курсга бурилиши;

    айрилиш – қарама-қарши ҳаракатланиш даврида кеманинг бошқа кемага нисбатан манёвр қилиб ўтиши;

    елканли кема – шамол кучи таъсирида ҳаракатга келтирилувчи,  шунингдек механик двигателга эга бўлган, агар охиргиси ишлатилмаган тақдирда, ҳар қандай кема;

    кема – одамларни ва юкларни ташишга ёки сувда бошқа ишларни бажаришга мўлжалланган ўзиюрар ва ўзиюрмас сузиш воситаси;

     ўзиюрар кема – механик қурилма ёрдамида ҳаракатга келтирилувчи ҳар қандай кема;

    ўзиюрмас кема – мустақил ҳаракатланиш учун механик қурилмага эга бўлмаган кема;

  

тез юрар кема – соатига 30 км ва ундан ортиқ тезликка эриша оладиган кема;


кема гувоҳномаси — кемага мулк ҳуқуқини белгиловчи ва кемада мавжуд бўлиши шарт ҳисобланган, кеманинг асосий ҳужжатларидан бири;

кема юрадиган йўл – кемаларнинг ҳаракатланиши учун мўлжалланган
ва жойларда ҳамда (ёки) харитада белгилаб қўйилган ички кема йўллари;

кема юрадиган йўл чети – кема юрадиган йўлнинг эни бўйича чегараловчи шартли чизиқ;

кема юрадиган асосий йўл – ушбу ҳудуднинг кема юрадиган йўлларига нисбатан асосий ҳисобланган кема юрадиган йўл;

кечув - одамларни, юкларни, автомашиналарни, ҳайвонларни дарёнинг ёки каналнинг бир қирғоғидан бошқа қирғоғига ўтказиш учун мўлжалланган сузиш воситалари (эшкакли, моторли қайиқлар, паромлар, баржалар, понтонлар, катерлар);

итарувчи таркиб – итариш учун банд бўлган итарувчи кема (кемалар) қўшилган ҳолда бир ёки бир нечта бир-бири билан ўзаро боғланган кемалар;

энг кичик тезлик – кеманинг ушбу шароитларда ва вазиятларда бошқаришни сақлайдиган энг кичик тезлиги;

ҳаракатланиш чизиғи – кема юрадиган йўлнинг ўқи ва ўнг ёки чап томон чеккаси орасидаги қисми;

юқорига ҳаракатланаётган кема – сув оқимига қарама-қарши ҳаракатни амалга ошираётган кема:

дарёларда – этагидан бошига қараб;

сув омборларида кема юрадиган асосий йўлда ва тўғондан сув қуйилиш жойига қараб, бошқа қўшимча йўлларда – кема юрадиган асосий йўлдан қирғоққа қараб;

канал ва кўлларда – маҳаллий сузиш қоидалари бўйича қабул қилинган шартли оқимга қарши;

қуйига ҳаракатланаётган кема – юқорига юраётган кемага қарама-қарши ҳаракатни амалга ошираётган кема;

навигация чироқлари – қоронғу вақтларда кемани ва унинг турини аниқлаш, ҳамда  ҳаракатланиш ёки тўхтаб туриш характерини кўрсатишга мўлжалланган техник ёритиш мосламалари мажмуаси;

сол – ёғочлардан, қувурлардан ёки уларни сув бўйича ташиш учун мўлжалланган бошқа бир-бири билан ўзаро боғланган буюмлардан ташкил этилган сузиш воситаси;

хавфсиз тезлик – хавфсиз ҳаракатланиш, кемани манёвр қилиш ва келиб чиққан вазият талабларидан келиб чиқиб белгиланган масофа чегарасида тўхтатиш имконини бериш учун танланган тезлик;

хос рақам — кема реестрига киритилган, ҳар бир кема учун бериладиган рақам;

шатакланувчи таркиб – арқон ёрдамида шатакка олинувчи, шатакка олиш учун банд бўлган шатакловчи кема (кемалар) қўшилган ҳолда бир ёки бир нечта бир-бири билан ўзаро боғланган кемалар, соллар ва бошқа сузиш воситалари;

ўтказиб юбориш – кемалардан бирортаси айрилиш учун тўхташи ёки тезликни энг кичик тезликкача камайтириши;

ҳаракатдаги кема – ҳар қандай, агар у швартовка қилинмаган, лангарда турмаган, қирғоққа, причалга швартовка қилинмаган ва саёзликка ўтириб қолмаган кема.

  

3. Ушбу Қоидалар Ўзбекистон Республикасининг ички кема йўллари ҳамда табиий ва сунъий барпо этилган сув ҳавзаларида сузиш даврида сузиш воситаларини ишлатиш ва фойдаланиш, кемалар юрадиган сув йўллари ва сув иншоотларини сақлаш билан боғлиқ кемачилик билан шуғулланаётган кемаларнинг экипажлари, юридик шахслар ва якка тадбиркорларга (кейинги ўринларда – кема эгалари)  татбиқ этилади.

4. Ички кема йўлларидан фойдаланаётган кема эгалари мазкур Қоидаларнинг барча талабларини аниқ бажаришга мажбурдирлар.

5. Алоҳида ички кема йўлларининг ёки йўл участкаларининг, иншоотларнинг хусусиятлари акс эттирилган маҳаллий сузиш қоидалари, шунингдек вазирликлар, идоралар ва корхоналарнинг хавфсизликни таъминлаш бўйича ишлаб чиқарган ҳужжатлари ушбу Қоидалар талабларига зид келмаслиги керак.

6. Ички кема йўлида ҳаракатланувчилар бошқа ҳаракатланувчиларнинг ҳаракатланишига хавф туғдирмасликлари керак. Тегишли ваколатга эга бўлмаган юридик ва жисмоний шахсларга навигация белгиларини ва ҳаракатланишни ташкил этишнинг бошқа техник воситаларини ўзбошимчалик билан олиб ташлаш, ўрнатиш, тўсиб қўйиш ва шикастлантириш тақиқланади.

7. Қоидаларнинг бажарилмаганлиги ёки кемани одатдаги бошқариш амалиёти ёки мазкур ҳолатнинг алоҳида вазиятларига риоя этиш талабларига бефарқлик, бирор-бир эҳтиётсизлик туфайли юз берадиган оқибатлар учун жавобгарликдан озод этмайди.

8. Кемаларнинг ва таркибларнинг габаритлари йўл габаритларига мос бўлиши керак. Бу талабларни бажармаганлик учун қуйидагилар жавобгар ҳисобланадилар:

диспетчер – габарити мос бўлмаган кема ва таркибни жўнатиш учун берган буйруғи учун;

рейд капитани – таркибга кемаларни нотўғри жойлаштиргани ва габарити мос бўлмаган таркибни шакллантиргани учун;

кема капитани – габарити мос бўлмаган таркибни шатакка қабул қилгани
ва қатновга чиққани учун.

9. Кемаларнинг жиҳозлари, таъминоти, техник ҳолати ва экипаж билан бутланганлиги Регистр Қоидалари ва ушбу Қоидалар талабларига жавоб бериши шарт.

10. Ички кема йўлларида сузишга, ўрнатилган тартибда кема реестрига киритилган кемаларга рухсат этилади.

Ички кема йўлларида фақат Ўзбекистон Республикаси байроғи остида сузишга йўл қўйилади. Кемалар қуёш чиққандан у ботгунга қадар Ўзбекистон Республикасининг давлат байроғини олиб юриши шарт. Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати қарорига асосан ички кема йўлларида хориж давлати байроғи остида сузишга махсус кемаларга, шунингдек транзит ўтадиган кемаларга рухсат этилиши мумкин.

II. Кемаларни рўйхатга олиш

1-§. Умумий қоидалар

12. Ички кема йўлларида фойдаланишда бўлган, ҳарбий кемалар ва спорт кемаларидан ташқари, бош двигателининг қуввати 75 от кучидан кам бўлмаган ўзиюрар кемалар ва сиғими 80 регистр тоннадан кам бўлмаган ўзиюрмас кемалар Транспорт вазирлигининг Қорақалпоғистон Республикаси транспорт вазирлиги, Сурхондарё, Хоразм ва Тошкент вилоятлари ҳудудий бошқармаларининг дарё транспорти бўлими кемачилик инспекциялари (кейинги ўринларда – кемачилик инспекцияси деб юритилади) томонидан кема реестрига киритилиши шарт.

13. Бирор-бир кемага тегишли бўлган қайиқлар ва бошқа сузувчи воситалар рўйхатга олинмайди.

14. Кемаларни рўйхатга олиш кема ва унинг эгаси тўғрисидаги маълумотларни кема реестри ва кема китобига қайд этиш тизими билан амалга оширилади.

15. Инспекция ваколатига қуйидагилар киради:

кемаларни рўйхатга олиш учун тақдим этилган ҳужжатларни қабул қилиш;

кемаларни рўйхатга олиш учун тақдим этилган ҳужжатларнинг қонун ҳужжатларига мувофиқлигини текшириш;

илгари рўйхатга олинган ва берилган Кема гувоҳномаси мавжудлигини аниқлаш;

кемаларни рўйхатга олиш;

Кема гувоҳномасини бериш;

кема реестрини юритиш.

2-§. Кемаларни рўйхатга олиш

16. Юридик ва жисмоний шахслар кемаларни қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда харид қилгандан сўнг (шу жумладан ижара шартномаси асосида олинган экипажсиз кемалар) уларнинг техник ҳолатидан қатъи назар, 10 кун ичида рўйхатга қўйиш учун, ўзлари жойлашган манзил бўйича, ушбу Қоидаларнинг 
1-иловасига 
мувофиқ ариза билан тегишли кемачилик инспекциясига мурожаат этишлари керак.

17. Кемаларни рўйхатга олиш учун тақдим этиладиган аризага кеманинг тегишли эканлигини тасдиқловчи қуйидаги ҳужжатлардан биттаси илова қилиниши керак:

кеманинг корхона балансига қабул қилинганлиги тўғрисидаги буйруқ нусхаси ёки кемага мулк ҳуқуқини тасдиқловчи бошқа ҳужжат;

кеманинг олди-сотди шартномаси нусхаси;

ижара шартномаси нусхаси;

божхона юк декларацияси нусхаси (чет элдан олиб келинган кема учун);

суд қарори нусхаси.

18. Юридик шахс қайта ташкил этилганда давлат рўйхатидан ўтган, янгидан вужудга келган юридик шахснинг таъсис ҳужжатлари (ёки мавжуд юридик шахснинг ўзгартирилган таъсис ҳужжатлари), кемага мулк ёки бошқа ашёвий ҳуқуқни тасдиқловчи ҳужжатлари тақдим этилади.

19. Аризани кўриб чиқиш ва кемани рўйхатга олиш учун Ўзбекистон Республикасида белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг бир баробари миқдоридаги йиғим ундирилади. Йиғим тегишли кемачилик инспекциясининг ҳисоб рақамига ўтказилади.

20. Кемани рўйхатга қўйиш учун зарур ҳужжатлар ариза берувчи томонидан кемачилик инспекциясига шахсан ёки олинганлиги тўғрисидаги билдиришнома олинган ҳолда почта алоқаси орқали ёки электрон шаклда тақдим этилади. Электрон шаклда тақдим этилган ҳужжатлар ариза берувчининг электрон рақамли имзоси билан тасдиқланади.

21. Ариза берувчига кемани рўйхатга олиш учун ҳужжатларнинг рўйхати
ва қабул қилинган санаси қайд этилган тилхат берилади ёки электрон шаклда хабарнома юборилади.

22. Кемачилик инспекцияси кемани рўйхатга олиш тўғрисидаги ариза келиб тушгандан сўнг ўн кун ичида уни кўриб чиқади ва кеманинг кўрсаткичлари аризада кўрсатилган маълумотларга мувофиқ эканлигини аниқлаш учун кемани кўздан кечиради.

23. Юридик шахсларга тегишли кемалар улар жойлашган манзил, жисмоний шахсларга тегишли кемалар улар яшаб турган манзил бўйича рўйхатга қўйилади.

24. Кемани рўйхатга олиш қуйидаги ҳолларда рад этилади:

кемани рўйхатга олишни сўраётган ариза берувчининг кемаси мазкур Қоидаларнинг 12-бандида кўрсатилган кемалар таркибига кирмаганда;

ариза берувчининг тақдим этган ҳужжатлари лозим даражада расмийлаштирилмаганда ёки улар тўлиқ ҳажмда тақдим этилмаганда;

ариза берувчининг тақдим этган ҳужжатларида нотўғри ёки бузиб кўрсатилган маълумотлар мавжуд бўлганда.

25. Кемани рўйхатга олишни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилинганда ариза берувчига қарор қабул қилинган кундан сўнг бир иш кунидан кечиктирмасдан ёзма равишда рад этиш сабаби кўрсатилган ҳолда хабарнома юборилади ва хабарноманинг нусхаси ҳужжатлар жилдига тикилади.

26. Ариза берувчи кемани рўйхатга олишни рад этиш тўғрисидаги қарори, шунингдек кемачилик инспекцияси мансабдор шахсининг ҳаракати (ҳаракатсизлиги) устидан қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда шикоят қилишга ҳақли.

27. Кема рўйхатга олингандан сўнг кемага мазкур Қоидаларнинг 
2-иловасига мувофиқ Кема гувоҳномаси берилади.

28. Кема гувоҳномаси йўқолганда, кема эгасининг аризасига асосан, унга янги Кема гувоҳномаси берилади.

29. Кема гувоҳномасини қайта расмийлаштириш ва йўқолганининг ўрнига янгисини бериш учун Ўзбекистон Республикасида ўрнатилган базавий ҳисоблашнинг 0,5 баробари миқдорида йиғим ундирилади

3-§. Кема реестри

30. Кема реестри кемачилик инспекцияси томонидан юритилади. Кема реестрига кеманинг номи (ҳозиргиси ва олдингиси), жойлашган ери, чақирув сигнали (аралаш (дарё-денгиз) сузиш кемалари учун), тури, вазифаси, класси ҳамда асосий техник кўрсаткичлари, шу жумладан йўловчи сиғими, тўла юк кўтариш қобилияти кўрсатилади.

31. Кема реестрига юридик шахснинг тўлиқ номи, жойлашган манзили, жисмоний шахснинг фамилияси, исми, отасининг исми ва яшаш манзили кўрсатилади. Телефон, факс рақамлари ва бошқа маълумотлар қўшимча киритилиши мумкин.

32. Кема реестрининг ажралмас қисми бўлиб, рўйхатга олинган кемалар, уларнинг эгалари ва берилган Кема гувоҳномалари тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олган кемаларни ҳисобга олиш китоби ҳисобланади.

33. Кема реестрининг ҳар бир қатори кемага берилган хос рақам билан белгиланади. Кемаларнинг ҳисобини юритиш учун тўрт рақамли тартиб рақамдан фойдаланилади, бунда биринчи рақам кеманинг тури ва вазифасини билдиради:

йўловчи ташувчи кемалар - 1;

ўзиюрар кемалар - 2;

ўзиюрмас кемалар - 3;

сузувчан понтон кўприклар - 4;

махсус кемалар - 5 билан белгиланади.

Кейинги учта рақам тартиб рақамини билдиради.

Кемаларнинг хос рақамлари олдига қуйидагича индекслар қўйилади:

UZ - дарё портлари ва сув йўллари техника участкаларининг кемалари учун;

G - давлат муассасаларининг кемалари учун;

SPS - қутқарув станцияларининг кемалари учун;

SO - жамоат ташкилотлари ва жисмоний шахслар учун.

34. Кема реестридаги ҳар бир ёзув кемани рўйхатга олган мансабдор шахснинг фамилияси ва исмини, ёзув киритилган санани кўрсатган ҳолда, унинг имзоси билан якунланади.

4-§. Кема реестрига ўзгартириш киритиш

35. Кема реестрига ўзгартириш киритиш қуйидаги ҳолларда амалга оширилади:

юридик шахснинг жойлашган манзили, номи ўзгарганда, қайта ташкил этилганда;

жисмоний шахснинг паспорт маълумотлари ўзгарганда;

кемани қайта жиҳозлаш натижасида унинг конструктив ўлчамлари, қуввати
ва класси ўзгарганда.

36. Кемага мулк ҳуқуқи юридик шахснинг қайта ташкил этилганлиги сабабли ўтганда, ўзгартириш киритиш учун асос бўлиб қайта ташкил этилган юридик шахснинг давлат рўйхатидан ўтганлиги тўғрисидаги гувоҳнома ҳисобланади.

37. Кема реестрига ҳар қандай ўзгартиришлар киритилганда кемага янги хос рақам берилади.

5-§. Кемани кема реестридан чиқариш

38. Кема реестридан қуйидаги кемалар чиқарилади:

чўккан кемалар;

конструктив эскирган кемалар;

қайта жиҳозлаш ёки бошқа ўзгартириш киритиш натижасида лойиҳавий сифатини (мувозанат, сузувчанлик, чўкмаслик) йўқотган кемалар;

фойдаланишга ва таъмирлашга яроқсиз деб топилган кемалар.

39. Кемани мазкур Қоидаларнинг 38-бандида кўрсатилган сабаблар билан кема реестридан чиқариш учун, кема эгаси кема рўйхатга турган манзилдаги кемачилик инспекциясини бу ҳақда 10 кун муддат ичида ёзма ариза билан хабардор қилиши керак.

Кема эгаси кемани реестрдан чиқариш тўғрисидаги аризага Кема гувоҳномасини илова этади.

40. Кема реестрининг махсус устунида кемани кема реестридан чиқарилган санаси кўрсатилиб ёзув киритилади ва кемани реестрдан чиқарган кемачилик инспекциясининг мансабдор шахси имзоси билан тасдиқланади.

41. Агар кемага мулк ҳуқуқи бошқа шахсга ўтаётган бўлса, махсус устунда кемани бошқа шахсга ўтганлиги кўрсатиб ўтилади ва янги хос рақамга ҳавола қилинади.

Алоҳида устунда ўзгартириш киритиш учун асос бўлган ҳужжатларнинг номи кўрсатилади.

6-§. Ўзбекистон Республикаси давлат байроғи остида сузиш

42. Кеманинг Ўзбекистон Республикаси давлат байроғи остида сузиш ҳуқуқи кема реестрига киритилганидан сўнг пайдо бўлади.

43. Кема Ўзбекистон Республикаси давлат байроғи остида сузиш ҳуқуқини кема реестридан чиқарилган кундан бошлаб йўқотади.

44. Кемалар сузиш даврида Регистр томонидан берилган Сузишга яроқли эканлиги тўғрисидаги гувоҳнома (ушбу Қоидаларга 3-илова), Классификация гувоҳномаси (ушбу Қоидаларга 4-илова) ва кема журналлари (штатлар жадвали, кема экипажининг рўйхати (кема рўйхати), кемани кўрикдан ўтказиш китоби, вахта журнали, текширувчи шахсларнинг фикрлари журнали, ёнғин-назорат формуляри ёки формулярни алмаштирувчи бошқа ҳужжат, радиожурнал – агар кемада радиостанция ўрнатилган бўлса, мазкур Қоидалар, кемани хавфсиз бошқариш бўйича йўриқномалар, тревогалар жадвалига (ёнғин, сув, бортдан ташқарида одам) эга бўлиши керак.

  

III. Кема бошқарувчиларининг умумий мажбуриятлари

45. Кемани бошқарувчи шахслар қуйидагиларни кема бортида олиб юришлари
ва бунга ваколатли назорат органларининг мансабдор шахслари талаб қилганда текшириш учун тақдим этишлари шарт:

кемаларни бошқариш ҳуқуқини берувчи гувоҳномани;

кемани кема реестрига киритилганлиги ва мулк ҳуқуқини тасдиқловчи кема гувоҳномасини ёки унинг кема эгаси ёки уни берган орган томонидан тасдиқланган нусхасини;

кеманинг сузишга яроқли эканлигини тасдиқловчи гувоҳномаларни (Сузишга яроқли эканлиги тўғрисидаги гувоҳнома, классификация гувоҳномаси, кемалардан ифлослантиришнинг олдини олиш тўғрисидаги гувоҳнома);

кема журналларини.

46. Кема бошқарувчиси қуйидагиларга мажбурдир:

а) қатновга чиқишдан олдин кеманинг техник созлигини, тозалигини ва тўлиқ жиҳозланганлигини текшириши;

б) кема бортида авария-қутқарув воситалари мавжудлигини текшириши;

в) ҳаракатланишни бошлашдан олдин кема трюмларида сув йўқлиги, кеманинг барча қопқоқлари ёпилганлигига, хавфсизлик талаблари бажарилганлигига ишонч ҳосил қилиши;

г) ҳаракатланиш вақтида кеманинг техник созлигини таъминлаши;

д) ҳаракатланаётган вақтда кема саҳнасида юриш ва леер тўсиқларига суяниш тақиқланганлиги ҳақида йўловчиларни огоҳлантириши:

е) кичик ҳажмли кемада ҳаракатланиш даврида қутқарув нимчасини кийиб олиши;

ж) назорат органлари мансабдор шахсларининг талабига кўра мастлик ҳолатини аниқловчи махсус текширувдан ўтиши;

з) қуйидаги ҳолларда транспорт воситасини фойдаланиш учун тақдим этиши:

назорат қилувчи органлар мансабдор шахсларига қонунда белгиланган холларда кечиктириб бўлмайдиган хизмат вазифаларини бажариш учун, шунингдек авария-қутқарув ишларига жалб этиш ёки носоз кемани шатакка олиш учун;

тиббиёт ходимларига ҳамда зудлик билан тиббий ёрдамга муҳтож бўлган фуқароларни даволаш-профилактика муассасасига етказиш учун қирғоққа олиб бориш учун.

Кемадан фойдаланган шахс кема бошқарувчиси талаб қилганда тегишли намунадаги маълумотномани ёзиб бериши шарт.

Кемани текшириш ёки ундан фойдаланиш ҳуқуқига эга бўлган мансабдор шахс ҳайдовчининг талабига мувофиқ ўз хизмат гувоҳномасини кўрсатиши шарт.

47. Кема бошқарувчисига қуйидагилар тақиқланади:

кемани мастлик ҳолатида (алкоголь, гиёҳванд моддалар истеъмол қилган
ва ҳ. к.), сезгирлик ва эътиборни сусайтирадиган дори-дармонлар таъсирида, сузиш хавфсизлигига таҳдид соладиган даражадаги чарчоқлик ва бетоблик ҳолатида бошқариш;

ҳар қандай мастлик ҳолатида, сезгирлик ва эътиборни сусайтирадиган дори-дармонлар таъсирида, сузиш хавфсизлигига таҳдид соладиган даражада чарчоқлик
ва бетоблик ҳолатида бўлган, шунингдек тегишли тоифадаги кемани бошқариш ҳуқуқини берувчи гувоҳномаси бўлмаган шахсларга кемани бошқариш учун топшириш;

двигатели носоз бўлган, қоронғи вақтда ёки етарлича кўринмайдиган шароитда навигация чироқлари бўлмаган ёки чироқлари ёнмаётган кемаларни бошқариш;

тегишли рухсатсиз конструктив ўзгартиришлар киритилган кемалардан фойдаланиш.

  

III. Инспекция инспекторларининг ҳуқуқлари

48. Кема эгалари томонидан мазкур Қоидалар, Уставлар ва кемачиликда хавфсизликни таъминлашга оид норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талабларига риоя этилиши устидан назорат қилиш дарё транспорти фаолиятини назорат қилувчи ваколатли органнинг мансабдор шахслари (кейинги ўринларда – мансабдор шахслар) томонидан амалга оширилади.

49. Мансабдор шахслар қоидалар талаблари бузилган ҳолда юкланган ёки сувга ботиши белгиланган меъёрдан ортиқ бўлган кемаларни қатновга чиқишига йўл қўймаслиги шарт. Аниқланган барча ҳолатлар бўйича у қоида бузиш ҳолатларини бартараф этишга йўналтирилган талаблар ўрнатилган далолатнома тузиши ва кема эгалари томонидан бажарилиши шарт бўлган  тақдимномалар киритишга ҳақли.

50. Мансабдор шахслар қоидабузардан назорат талони билан бирга дипломни (гувоҳномани) олиб қўйишга, навбатдан ташқари билимини текширгунга қадар кемани бошқаришдан маҳрум қилиш ҳуқуқига эга.

IV. Кемачилик жиҳозлари,  навигация чироқлари, кўриш ва товуш сигналлари

1-§. Умумий қоидалар

51. Кема эгалари қуёш ботишидан чиққунга қадар (тунда), ҳамда чекланган кўриниш вақтида навигация чироқларидан фойдаланиш тартибига риоя этишлари шарт.

Қоидаларда белгиланган навигация чироқлари каби қабул қилиниши ёки уларнинг кўринишини қийинлаштиришга ёки назорат қилишга халақит берадиган бошқа чироқлар ўрнатилишига йўл қўйилмайди.

52. Навигация белгиларидан фойдаланиш тартибига қуёш чиққандан ботгунга қадар (кундуз куни) риоя этилиши шарт.

53. Кема таъмирлаш корхоналарининг сувларида ёки тўхтаб туриш жойларида кема юрадиган сув йўллари чегарасидан ташқарида, таъмирга ёки узоқ муддатга тўхтаб турган кемалар, агар улар бошқа кемаларнинг ҳаракатланишига тўсқинлик қилмасалар, белгиланган навигация чироқлари ва белгилари билан жиҳозланмаслиги мумкин.

54. Кичик ҳажмли ва елканли кемалар улар учун тегишли бўлган қоидаларга мувофиқ навигация чироқлари ва белгилари билан жиҳозланиши шарт.

2-§. Навигация чироқлари

55. Ички кема йўлларида сузаётган кемалар қуйидаги навигация чироқларига эга бўлиши шарт:

а) “Топ чироғи” – кеманинг диаметрал текислиги бўйича жойлашган, олд томонидан ўнг ва чап бортлардаги траверзнинг орқасига 22.5 градусгача горизонтни камида 8 км масофада узлуксиз нур билан 225 градус ёритадиган оқ чироқ.

Топ чироғи қуйидагича ўрнатилади:

узунлиги 30 метрдан ортиқ бўлган кемаларда - юқори саҳнадан камида
6 метр баландликда ёки саҳнадаги юклардан 4 метр баландликда;

узунлиги 30 метрдан кам бўлган кемаларда - устки қурилмадан камида
2 метр баландликда;

“Топ чироғи” (агар улар бир нечта бўлса улардан пастдагиси), ҳар қандай ҳолатда ҳам борт чироқларидан камида 1 м баландликда ва қоидаларга мувофиқ улардан олдин ўрнатилган бўлиши шарт.

Кема кўприклар, ҳаво ўтказгичлари ва ҳ.к. тагидан ўтиш учун топ чироқлари ўрнатилган мачтани ётқизишга мажбур бўлса, у кема олд қисмида захира топ чироғини олиб юриши мумкин.

Агар мачтада бир нечта сигнал чироқлари кўтарилса, унда вертикал бўйича уларнинг ораси 1 метрдан кам бўлмаслиги шарт;

б) “Борт чироқлари” – ўнг бортдаги яшил ва чап бортдаги қизил чироқлар; олд томонидан ҳар қайси бортдаги траверзнинг орқасига 22.5 градусгача горизонтни камида 4 км масофада узлуксиз нур билан 112.5 градус ёритади;

в) “Орқа чироқ” (гак чироғи) – кеманинг орқа қисмига жойлаштирилган, узлуксиз айланма нур билан 135 градусга ёритувчи, тўғри йўналтирилган ва орқани ҳар қайси борт бўйлаб камида 4 км масофада горизонтни узлуксиз нур билан ёритувчи оқ чироқ;

г) “Гакаборт чироқлари” (кўндаланг қисми) горизонтни камида 4 км масофада 180 градус узлуксиз айланма нур билан ёритувчи чироқ. Бу чироқлар траверзнинг олдидан кўринмаслиги ва гак чироқларидан камида 0.5 метр пастда, имкон даражада бортларга яқин ўрнатилиши шарт;

д) “Айланма (клотик) чироғи” – горизонтни 360 градусга камида 4 км масофада айланма нур билан ёритадиган чироқ;

е) “Чақнайдиган ёғдули (импульсли ёғду)” – кема траверзидан унинг олдига томон тунда 4 кмдан кам бўлмаган, кундузи 2 кмдан кам бўлмаган масофани 112.5 градусга (диаметраль текисликни 22.5 градус ёпиб) айланма нур билан ёритадиган оқ чақнайдиган чироқ. Чақнайдиган импульсли ёғду кечаси ҳам кундузи ҳам қўлланилади. Чақнайдиган ёғду кундузи катталиги 0.6 м х 0.6 м бўлган тўртбурчак оқ байроқ билан алмаштирилади.

56. Ўзиюрмас кемалар ва ер қазийдиган снарядлар, дебаркадерларнинг мачтасидаги навигация чироқлари айланма нур билан камида 4 км масофани 360 градус ёритиб туриши шарт.

57. Навигация чироқлари ва товушли сигналлар қурилмаларининг конструкцияси, уларнинг техник характеристикаси ва уларни кемаларга жойлаштирилиши Регистр Қоидалари талабларига мувофиқ бўлиши шарт.

3-§. Ҳаракатдаги ва тўхтаб турган ўзиюрар якка кемаларнинг навигация чироқлари ва белгилари

58. Ўзиюрар якка кема ҳаракатда бўлганда қуйидаги навигация чироқлари билан жиҳозланган бўлиши шарт:

олдинги мачтада кўтариладиган оқ топ чироғи;

борт чироқлари –махсус қалқонлар билан олдинга 1 метр чиқариб ва кеманинг бошқа бортидан бу чироқларнинг бирортасини кўриш мумкин бўлмайдиган қилиб ўрнатилган ўнг бортида яшил, чап бортида қизил чироқлар. Узунлиги 30 метрдан кам бўлган кемалар учун қалқонлар 0.5 метрга қисқартирилиши мумкин.

59. Кеманинг диаметраль текислигида ёки устки қурилмасига орқа томондан ўрнатиладиган гак оқ чироғи. Бундан ташқари эни 5 метрдан ортиқ бўлган кемаларнинг орқа томон устки қурилмалари деворларига иккита оқ гакаборт чироғи ўрнатилиши шарт.

60. 1-класс нефть маҳсулотлари, портлашга хавфли ёки заҳарли воситалар, ёнғинга хавфли маҳсулотлар билан юкланган ўзиюрар кема (қуруқ юк ташийдиган ёки танкер) ҳаракат даврида борт, гак, гакаборт ва мачтада вертикал бўйича бир-бирининг тагида жойлашган учта топ чироғини ёқиб юради. Булардан юқоридагиси оқ, иккита пастдагиси эса қизил бўлиши шарт. Кундузи бундай кема вертикаль жойлашган, ҳар бирининг катталиги 1 м2 бўлган иккита тўртбурчак қизил байроқ бўлиши шарт.

61. 2,3,4-класс нефть маҳсулотлари юкланган (ёки уларнинг қолдиғи бўлган) юк кемаси ҳаракат даврида борт, гак ва гакаборт чироқларини ва мачтада бир-бирига вертикаль ўрнатилган иккита топ чироқларини олиб юради. Бу чироқларнинг баланддагиси оқ – пастдагиси қизил бўлиши шарт. Кундузи бундай кема мачтасида катталиги 1 м2 бўлган тўртбурчак қизил байроқ бўлиши шарт.

62. Ёнғин ўчирувчи кема, ёнғинни ўчириш ёки ҳалокатга учраган кемага ёрдам бериш учун бораётган вақтда борт, гак ва гакаборт чироқларини, ундан ташқари мачтада 1 та қизил топ чироғи бўлиши шарт. Кундузи бундай кеманинг олдинги мачтасида катталиги 1 м2 бўлган 1 та тўртбурчак қизил байроқ кўтарилган бўлиши шарт.

Ички кема йўлларида ҳаракатланаётган барча кемалар ёнғин ўчирувчи кеманинг эркин ва тўсиқсиз ўтиб кетишини таъминлаши шарт.

63. Бир қирғоқдан бошқа қирғоққа кечув ишларини амалга ошираётган ўзиюрар кемалар ҳаракат ва тўхтаб туриш даврида ўзиюрар кемаларга белгиланган барча чироқларни ёқиб юришлари шарт.

64. Арқонли кечув паромининг мачтасида ёки флагштокида 4 метр масофадан горизонт бўйлаб 360 градусга кўриниб турадиган оқ рангли чироқ бўлиши шарт.

Қирғоқнинг икки томонида арқоннинг учига яқин жойда арқоннинг ҳолатини ёритиб турувчи оқ ёрқин чироқ ёқиб қўйилган бўлиши шарт. Бу чироқнинг нурлари ўтиб кетаётган бошқа кемаларни бошқаришга халақит бермаслиги учун чироқлар тепасидан ҳимоя қалпоқлари билан тўсиб қўйилган бўлиши шарт.

Кечув паромига хизмат кўрсатувчи ходимлар доимо кемаларнинг ҳаракатига қараб туриши ва уларнинг ўтиб кетиши учун йўлни ўз вақтида бўшатиши, қирғоққа тўхтаб турган вақтда эса арқонни сувнинг тубига тушириб қўйиши шарт.

65. Тўхтаб туриш вақтида ўзиюрар кемаларда қуйидаги чироқлар бўлиши шарт:

узунлиги 30 метрдан ва эни 5 метрдан ортиқ бўлган юк кемалар - олдинги мачтада горизонт бўйлаб 360 градусга кўринадиган битта оқ клотик чироғи, юриш кўприкчасининг четида юриш томонидан битта 180 градус секторида кўринадиган оқ чироқ ва гакаборт чироқлари;

узунлиги 30 метрдан ва эни 5 метрдан кам бўлган юк кемалар тўхтаб турганда мачтада горизонт бўйлаб 360 градусга кўринадиган битта айлана оқ чироқ;

кундузи лангарда тўхтаб турганда - олд қисмида яхши кўринадиган жойда қора шар.

66. 1-класс нефть маҳсулотлари билан, ҳамда ёнғинга хавфли, портловчи ёки заҳарли воситалар билан юкланган ўзиюрар кемаларнинг олдинги мачтасида иккита қизил чироқ, 2, 3 ва 4-класс нефть маҳсулотлари билан юкланган кемаларда - горизонт бўйлаб 360 градусга кўринадиган битта қизил чироқ ва қўшимча олд флагштокда фальшбортдан 2 метр баландликда оқ чироқ, юриш кўприкчасининг юриш томонидан битта оқ чироқ ва гакаборт чироқлари, кундузи эса тўртбурчак қизил байроқ бўлиши шарт.

67. Саёзликка ўтириб қолган ўзиюрар кема ўзи учун белгиланган тўхтаб туриш чироқларини, бундан ташқари унинг ёнидан бошқа кемаларнинг ўтиши имкони бўлса сузувчан навигация белгиси баландлигидаги кема қисмида, кема юрадиган йўлга чиқиб турган - айланма оқ чироқ, агар ўтишнинг имкони бўлмаса – 3 та айлана қизил чироқ, кундузи - кўринадиган жойга вертикаль жойлашган 3 та қора шар ёки шунга ўхшаш буюм ўрнатиши лозим.

68. 1-класс нефть маҳсулотлари билан юкланган кемаларнинг олдига навбатчи турган теплоходларда ҳаракат давридаги каби топ чироқлари бўлиши шарт.

4-§. Арқонда ва борт ёнида шатакка олиш билан банд бўлган кемалар.

Итариш билан банд бўлган ва итариладиган кемалар.

69. Бошқа кемани арқонда шатака олган кемада борт, гак ва гакаборт чироқлари ва ундан ташқари қуйидагилар бўлиши шарт:

қуруқ юк ташувчи кемаларни шатакка олиш даврида - олдинги мачтада вертикаль жойлашган иккита оқ топ чироқлари;

1-класс нефть юклари билан, ҳамда ёнғинга хавфли, портловчи ёки заҳарли воситалар билан юкланган ўзиюрар кемалар – 3 та вертикаль жойлашган топ чироқлари: битта оқ ва ундан юқорида иккита қизил чироқ, кундузи шатакка олган
ва шатакланувчи кеманинг олдинги мачтасида иккитадан вертикаль жойлашган, катталиги 1 м2 бўлган тўртбурчак қизил байроқ бўлиши шарт;

2,3,4-класс нефть маҳсулотлари юкланган (ёки уларнинг қолдиғи бўлган) кемаларни шатакка олганда – мачтада иккита вертикаль жойлашган топ чироқлари: битта оқ ва ундан юқорида қизил чироқ, кундузи шатакловчи ва шатакка олинувчи кемаларнинг олдинги  мачталарида катталиги 1 м2 бўлган биттадан тўртбурчак қизил байроқ бўлиши шарт.

70. Таркибларни иккита шатакловчи билан шатакка олган кемаларда қуйидаги чироқлар бўлиши шарт:

агар шатакка олган кемалар изма-из бораётган бўлсалар, улардан олдингисида мазкур Қоидаларда кўзда тутилган борт, гак ва гакаборт чироқлари ва ундан ташқари мачтада шатакка олинган таркибдаги юкнинг турига қараб топ чироқлари, шатакланувчи кемада борт чироқларидан ташқари олдинга юраётган кема каби чироқлар ва сигналлар бўлиши, айрилиш ва ўзиб кетиш вақтида ҳеч қандай товушли сигналларни бермаслиги ва байроқчани силтамаслиги шарт. Таркиб ҳаракатини бошқариш, кўриш ва товушли сигналларни бериш ва бу учун жавобгар олдинда ҳаракатланаётган шатакловчининг вахта бошлиғи ҳисобланади.

Ёрдам кўрсатиш даврида (саёзликдан чиқариб олиш) ҳар бир шатакловчи мумкин бўлган сигнал чироқларини мустақил ёқиб боради.

Бунда таркибни бошқариш учун жавобгар ёрдам кўрсатиш бўйича ишларга раҳбарлик қилаётган шахс ҳисобланади.

71. Бортлари билан ўзаро боғланган кемаларда, ички борт чироқларидан ташқари, уларнинг ҳар бири учун мумкин бўлган фарқловчи чироқлар ёқилган бўлиши шарт. Товушли ва ёғдули сигналларни бериш, таркиб ҳаракатини хавфсиз бошқариш учун жавобгарлик шатакка олган кемага юклатилади.

72. Шатакка олган кемалардан бирининг бортига боғланиб олган ўзиюрар кеманинг  мачтасида битта оқ топ чироқ, юриш кўприкчасининг юрадиган томонининг чекка қисмидан битта оқ чироқ, гак ва гакаборт чироқлари ёқилган бўлиши шарт.

73. Бошқа кемани борти ёнида шатакка олиб бораётган кемада гак ва гакаборт чироқлари, мачтада вертикаль жойлашган учта топ – иккита оқ ва уларнинг орасида битта яшил чироқ бўлиши шарт. Шатакка олинган кеманинг мачтасида горизонт бўйлаб 360 градусга кўринадиган битта оқ ва борт ташқарисида битта оқ чироқ бўлиши шарт.

2, 3 ва 4-класс нефть маҳсулотлари юкланган бошқа кемани борти ёнида шатакка олган кемада яшил топ чироғи қизил чироққа, шатакка олинган кеманинг мачтасидаги оқ чироқ қизил чироққа алмаштирилиши шарт.

74. Кичик шатакка олувчи, шатакка олиш усулидан қатъий назар ва ўзиюрар кичик кемада ҳаракатланиш даврида борт, гак ва гакаборт чироқлари, мачтасида иккита вертикаль жойлашган – битта оқ ва ундан юқорида яшил топ чироқ ёқилган бўлиши шарт.

75. Итариш билан банд бўлган механик двигателга эга бўлган кемада қуйидаги чироқлар ёқилган бўлиши шарт:

асоси пастга йўналтирилган учбурчак шаклида жойлашган учта топ чироғи, улардан юқоридагиси диаметраль текисликда жойлашган бўлиши шарт;

борт чироқларининг асоси пастга йўналтирилган учбурчак шаклида жойлашган учта орқа чироқлар, кеманинг эни 5 метр ва ундан кам бўлса – фақат битта гак чироғи бўлиши шарт;

нефть маҳсулотлари юкланган, ёки уларнинг қолдиғи бўлган, портловчи
ва заҳарли воситалар билан юкланган кемаларни итариш билан банд бўлган механик двигателли кемада айрилиш ва ўзиб кетиш даврида ушбу бандда кўрсатилган чироқлардан ташқари доирасимон қизил чироқ бўлиши шарт.

76. Итарувчи якка кемалар ва таркибнинг олдида жойлашган ҳар бир кеманинг олд қисмида битта топ чироқ бўлиши шарт.

5-§. Ўзиюрмас кемаларни шатакка олиш ва тўхтаб туриш

77. Ўзиюрмас кемалар арқонга ёки борт ёнида шатакка олинганда, ҳамда тўхтаб турган даврида (шатакка олувчи билан ёки уларсиз) қуйидаги чироқларга эга бўлиши шарт:

узунлиги 50 метргача бўлган кемалар – саҳнадаги юкдан камида 2 метр баландликда, горизонт бўйлаб 360 градус кўриниб турадиган битта оқ чироққа;

узунлиги 50 метрдан ортиқ бўлган кемалар – саҳнадаги юкдан камида 2 метр баландликда, олд ва орқа қисмида горизонт бўйлаб 360 градус кўриниб турадиган биттадан оқ чироққа;

умумий узунлиги 50 метрдан ортиқ, бир нечта кемадан иборат бўлган таркибни шатакка олиш даврида ҳар бир кеманинг олд қисмида биттадан оқ чироқ ва орқадаги кеманинг орқа қисмида горизонт бўйлаб 360 градусга кўринадиган оқ чироққа;

1-класс нефть маҳсулотлари, ҳамда портловчи ёки заҳарли воситалар юкланган кемаларда, уларнинг узунлиги ва таркибдаги кемалар сонидан қатъий назар мачтада вертикаль жойлашган иккита қизил чироқ, олд ва орқа флагштокларда биттадан  оқ чироқ, кундузи эса мачтада  катталиги 1 м2 бўлган иккита тўртбурчак қизил байроқ бўлиши шарт. Барча чироқлар горизонт бўйлаб 360 градусга кўринадиган бўлиши шарт.

2,3,4-класс ёнғиндан хавфли маҳсулотлар юкланган кемаларда, уларнинг узунлиги ва таркибдаги кемалар сонидан қатъий назар мачтада битта қизил чироқ, олд ва орқа флагштокларда биттадан оқ чироқ, кундузи эса мачтада катталиги 1 м2 бўлган битта тўртбурчак қизил байроқ бўлиши шарт. Барча чироқлар горизонт бўйлаб 360 градусга кўринадиган бўлиши шарт.

78. Ўзиюрмас кемалар тўхтаб турган даврда улар арқонда шатакка олиб ҳаракатланиш давридаги каби чироқларга эга бўлиши шарт.

79. Қирғоқ ёнида бир-бирига тириштириб ва боғлаб қўйилган кемалар гуруҳига сигнал чироқлари кема йўли томонига турган кемаларда, барча олдиндаги кемаларнинг олд қисмида, орқада турганларининг орқа қисмида биттадан оқ чироқ бўлиши шарт.

80. Нефтни бир жойдан бошқа жойга ўтказувчи, нефть бункер кемалар
ва тозалаш станциялари, тегишли катталикдаги нефть маҳсулотлари юкланадиган ўзиюрмас кемалар каби чироқ ва белгиларга эга бўлиши шарт.

81. Дебаркадернинг мачтасида доира шаклидаги битта оқ чироқ ва кема юрадиган йўл томонидан кўринадиган устки қурилма деворига битта оқ чироқ бўлиши шарт.

82. Арқонли кечув паромида у тўхтаб турганида ва қирғоқдан қирғоққа ҳаракат қилиш даврида доирасимон битта оқ чироқ бўлиши, арқони ҳар икки қирғоқ томонидан, устки қисми ҳимояловчи соябон билан ёпилган, чироқлар билан ёритилган бўлиши шарт.

83. Сузувчан причаллар – понтонлар, насос станциялари, чўмилиш учун мўлжалланган ва ҳ.к., узунлиги 50 метрдан кам бўлганда кема юрадиган йўл томонга  битта айлана оқ чироқ, узунлиги 50 метр ва ундан ортиқ бўлганда – ҳар 50 метрга айлана оқ чироқларга эга бўлиши шарт.

84. Солнинг узунлиги 60 метрдан кам бўлганда – солнинг юриш қисмига айлана битта оқ чироқ: агар солнинг узунлиги 60 метрдан ортиқ бўлганда – солнинг узунлиги бўйлаб ҳар 60 метрга айлана чироқлар бўлиши шарт.

85. Соллар таркибининг ҳаракатланиши даврида, яқинлашаётган бошқа соллар кемалари ва шатак арқонлари солларни шатакка олган кеманинг прожектори билан ёритилиши шарт.

86. Юриш йўлида тўхтаб турган соллар ҳаракат давридаги каби чироқларга эга бўлиши шарт.

  

6-§. Техник флот кемалари

87. Сув тубини чуқурлаштирувчи ва тозаловчи ҳар қандай конструкцияли земснарядларда қуйидаги чироқлар бўлиши шарт:

а) мачтада  горизонт бўйлаб 360 градусга кўриниб турадиган битта яшил чироқ;

б) тупроқни ўнг соҳилга олиб қўядиган рефулерли земснарядларда кема йўли томонидан кеманинг олд ва орқа қисмларида жойлашган тент баландлигида иккита доирасимон қизил чироқ; чап қирғоқда ишлаш даврида худди шу жойларда иккита оқ чироқ;

в)  ўнг қирғоққа ишлаган даврда биттадан қизил ёки чап қирғоққа ишлаган даврда қувурлар (понтонлар) узунлигида ҳар 50 метр масофада биттадан оқ чироқ;

г) земснаядни ушлаб туриш учун стан занжирлари ёки мотозавозня трали қўлланилса унда занжир қайси қирғоққа узатилганлигига қараб битта қизил ёки оқ чироқ бўлиши шарт.

88. Лотокли земснарядларда, қувурлардаги (понтонлардаги) чироқлардан ташқари, худди рефулердаги каби чироқлар бўлиши шарт, бундан ташқари лоток агар
у узоқлаштирилган ва бортдан кема йўли томонга чиқиб турган бўлса тупроқ ташланадиган томонга тегишли чироқ: ўнг қирғоққа ишласа - қизил, чап қирғоққа ишласа - оқ бўлиши шарт. Кема йўли чегарасидан ташқарида тўхтаб турган ва шатакка олинган вақтда - чироқлар ўзиюрар кемаларнинг чироқлари каби, қувурларда (понтонларда) ҳар 60 метр орасида - оқ чироқлар билан жиҳозланган бўлиши шарт.

89. Ғаввослик ишлари билан банд бўлган ботларда, кўтаргич кранларда ва бошқа сув тубини тозаловчи земснарядларда сув ости ишларини бажариш даврида тунда - мачтада горизонт бўйлаб 360 градусга кўринадиган вертикаль жойлашган иккита яшил чироқ, кундузи - мачтада ҳар бири 1 м2, вертикаль бўйича масофа оралиғи 0,5 метр бўлган иккита тўртбурчак яшил байроқлар бўлиши шарт.

90. Земснарядларда сув ости ишлари бажарилмаётган ва улар тўхтаб турган, шунингдек, улар шатакка олинган вақтда, ўзиюрмас кемалардаги каби сигнал чироқлари бўлиши шарт.

7-§. Балиқ ови билан банд бўлган кемалар

91. Дарёларда балиқчилик анжомлари билан турган, невод тўрларни ўрнатаётган   ёҳуд туширилган тўрлар билан оқим бўйича ҳаракатланаётган кемаларда тунда ўнг қирғоқда ишлаш вақтида горизонт бўйлаб 360 градусга кўринадиган вертикаль жойлашган иккита қизил, чап қирғоқда - иккита оқ чироқ, кундузи тегишли иккита қизил ва иккита оқ байроқ бўлиши шарт.

Ташланган тўрларнинг узунлиги бўйича ҳар 100 метрга қайиқлар ёки бошқа мосламаларнинг устига  тунда айлана чироқлар, кундузи эса - навигация белгиларига мос келадиган чироқлар каби рангдаги байроқлар ўрнатилиши шарт.

91. Балиқ овлаш билан банд бўлган кемалар ўзларининг ёнидан ўтаётган кемаларни қуйидаги сигналлар билан олдиндан огоҳлантириши шарт:

тунда - ўнг қирғоқда ишлаш даврида ёниб ўчувчи қизил чироқ, чап қирғоқда - ёниб ўчувчи оқ чироқ билан;

кундузи - тегишли қизил ёки оқ байроқни силташ билан.

Ёнидан ўтиб кетаётган кема ўтиб кетиш томонини тегишли бортдан силташ орқали тасдиқлаши шарт.

92. Тўрлар ва ҳалқаларни ўрнатиш жойлари сув йўллари техника участкалари, гидроиншоот эгалари билан келишилган ҳолда белгиланиши ва улар кемачиликка халақит бермаслигини таъминлаши шарт.

93. Ички кема йўлларида қуйидагилар таъқиқланади:

балиқчилик анжомларини кема йўлининг ярмидан ортиғига ташлаш;

балиқчилик анжомларини кема йўлига ташлаш ва ҳалқаларни ҳар қандай турдаги кўприкларда юқоридан ёки қуйидан 1000 метр масофадан яқинга ўрнатиш;

чекланган кўриниш 1 кмдан кам бўлганда кема йўлига чиқиш;

балиқчилик анжомларини яқинлашиб келаётган кемалар олдидан ташлашни бошлаш;

кемачилик жиҳозлари билан уйғун бўлган пўкакли балиқчилик анжомларини ўрнатиш.

94. Кўлларда ва сув омборларида тўр ва ёйма тўрда (тралда) балиқ овлаш вақтида қуйидаги чироқлар ва сигналлар бўлиши шарт:

тунда - мачтада 225 градусга ёйма нур билан ёритадиган уч хил рангли трал фонари:

горизонт бўйлаб ёй бўйича 45 градусга (олди бўйича 22.5 градусдан ўнгга
ва чапга) оқ чироқ;

ўнгдан горизонт бўйлаб 90 градусга (22.5 градусдан ўнг томон олди бўйича 22.5 градусгача траверз орқасигача) нур билан ёритадиган яшил рангли чироқ;

чапдан шакли яшил чироққа ўхшаган қизил рангли чироқ;

улардан пастда 135 градус нур билан ёритадиган оқ чироқ.

Агар кема сувга нисбатан ҳаракатда бўлса мазкур бандда кўрсатилган чироқларга қўшимча  яна борт ва орқа чироқларга эга бўлиши шарт.

Кундузи мачтада диаметри 0,5 метр, баландлиги 0,75 метр бўлган қора цилиндр ўрнатилади.

95. Балиқ ови билан шуғулланмаётган, бироқ балиқ овловчи кемалар таркибига кирувчи кемалар тегишли ҳажмдаги ўзиюрар ёки ўзиюрмас кемалар каби чироқларга эга бўлишлари шарт.

  

8-§. Товуш сигналларига умумий талаблар

96. Узунлиги 7 метр ва ундан ортиқ бўлган механик двигателли кемалар ҳамда сув тубини чуқурлаштирувчи земснарядлар давомли ва қисқа товушли сигналлар бериш қобилияти бўлган товушли сигналлар қурилмасига эга бўлишлари шарт.
Бу қурилмалар билан бериладиган товушли сигналлар - узунлиги 20 метр ва ундан ортиқ бўлган кемалардан берилганда 2 кмдан кам бўлмаган масофада, узунлиги 20 метрдан кам бўлган кемалардан берилганда – 1.0 км масофада эшитилиши шарт.

97. Экипажга эга ўзиюрмас кема товушли сигнал бериши учун қўнғироққа ёки металл буюмга эга бўлиши шарт.

98. “Қисқа товуш” атамаси давомийлиги 1 секундгача бўлган товушни, “Давомли товуш” - давомийлиги 4 секунддан 6 секундгача бўлган товушни билдиради.

99. Мазкур Қоидалар билан кўзда тутилмаган товушли сигналларни бериш тақиқланади.

100. Товушли сигналларни вилоят марказлари ва катта шаҳарларда (ҳалокат сигнали ва авария ҳолатларини олдини олиш сигналларидан ташқари) бериш маҳаллий сузиш қоидалари билан белгиланади.

102. Кема бошқа кемани хавф тўғрисида огоҳлантирмоқчи бўлса, қайсиким ундан бундай ҳолатдан келиб чиқиб (ҳаракатни тўхтатишга қадар) чора кўриш талаб этилса камида бешта қисқа товушли сигнал бериши шарт.

Ўзиюрмас кемада тегишли товушли сигналлар бериш қурилмаси мавжуд бўлмаса, бу сигналларни қўнғироққа ёки металл буюмга тез-тез уриб бериши шарт.

103. Манёвр кўрсатиш ва огоҳлантириш сигналлари кемалар бир-бирига кўриниб турганда қуйидагича берилади:

“Мен ўз курсимни ўнгга ўзгартираман” - битта қисқа товуш;

“Мен ўз курсимни чапга ўзгартираман” - иккита қисқа товуш;

“Мен орқага ҳаракатланаман” - учта қисқа товуш;

“Мен айланиб олмаман” ёки “Мен тўхтайман” - тўртта қисқа товуш;

“Тезликни оширишни сўрайман” - битта қисқа ва битта давомли товуш;

“Тезликни пасайтиришни сўрайман” - битта давомли ва битта қисқа товуш.

Ўзиюрмас кема бу сигналларни қўнғироққа тез-тез уриб беради.

“Тўхтатишни сўрайман” - байроқни горизонт бўйлаб силташ - кундузи, оқ чироқ тунда;

“Эътибор бераман” - битта давомли, учта қисқа ва битта давомли сигнал ўзига эътиборни қаратиш учун берилади. Бу сигнал арқонли кечувга яқинлашганда, агар шатакка олувчи кемалардан лангар, боғланган занжир ва судралма занжир ташланган бўлса берилади.

Бу сигнални бергандан сўнг паромли кечувнинг ишчилари зудлик билан кечув арқонининг бир учини (маҳкамланган жойидан ечиши) ечиб ташлаши шарт;

“Мен Сизни тушундим” - битта давомли, битта қисқа, битта давомли, битта қисқа;

 “Радио алоқага чиқишингизни сўрайман” - битта қисқа, битта давомли, битта қисқа;

 “Қайиқни туширишингизни ва менинг кемам бортига келишингизни сўрайман” - битта давомли, битта қисқа, битта давомли.

Бундай сигнал қирғоқдан, бошқа кемадан, жиҳозлантирувчи постдан қайиқни чақириш, ҳамда бошқа кемадан борти ёнига келишини сўраш учун берилади;

“Бортдан ташқарида одам” - учта давомли сигнал.

Бортдан одам йиқилиб тушганда ёки чўкаётган одамни қутқариш учун берилади;

Битта давомли – кема пристанга, шлюзга, кечувларга, сузувчан понтонларга яқинлашганда берилади;

Битта давомли, учта қисқа – кема пристандан жўнаб кетаётганда берилади.

9-§. Кўриниш чекланган давридаги сигналлар

104. 1 кмдан узоқ кўришни чеклайдиган туман, чанг-тўзон, қор ёғиши, кучли ёмғир, қумли бўрон ва бошқа ноқулай шароитларда кема қуйидаги сигналларни бериши шарт:

юраётган ўзиюрар кема - ҳар 2 минутдан кўп бўлмаган оралиқда битта давомли товушли сигнал;

бошқа кемаларни ёки солларни итараётган ёки шатакка олган кема - ҳар
2 минутдан кўп бўлмаган оралиқда битта давомли ва иккита қисқа товушли сигнал;

кема юрадиган йўлда лангарда ёки саёзликда тўхтаб қолган ўзиюрар якка кема кўриниш чекланган даврда яқинлашаётган кемаларни огоҳлантириш учун битта қисқа, битта давомли, битта қисқа товушли сигнал бериши шарт. Ўзиюрмас кема бундай ҳолатда қўнғироққа ёки металл буюмга тез-тез уриш билан товушли сигнал бериши шарт;

паромли кечувлар ва сузувчан понтонларда 2-3 минутлик таннафус билан қўнғироққа уриб товушли сигнал берилиши шарт.

10-§. Шатакка олинган кемалар билан алоқа сигналлари

105. Шатакка олувчининг сигналлари асосий товушли сигнал қурилмалари билан қуйидаги тартибда берилиши шарт:

“Шатакни бўшат” – битта давомли ва битта қисқа товуш;

“Шатакни йиғиштир” – битта давомли ва иккита қисқа товуш;

“Шатакни ташла” – битта давомли ва учта қисқа товуш;

“Шатакни боғла” – битта давомли ва иккита қисқа ва битта давомли товуш;

“Лангарни тушир” – битта давомли, иккита қисқа ва битта давомли товуш;

“Лангарни кўтар” – иккита давомли ва битта қисқа товуш;

“Рулда тур ва изимга туш” – тўртта қисқа.

Бу сигналларнинг рўйхати юриш кўприкчасига осиб қўйилган бўлиши шарт.

106. Ўзиюрмас кемалардан сигналлар кундузи - байроқни силташ, тунда - оқ чироқ билан қуйидаги тартибда берилиши шарт:

 “Сигнал тушунарли, бажарилмоқда” - кундузи - байроқчани горизонт бўйлаб кеманинг бакидан ҳаракатлантириш: тунда руль рубкасига оқ чироқни ёқиш;

 “Тўхта” - кундузи - байроқни тик силтаб ҳаракатлантириб: тунда - кема орқа қисмидан оқ чироқни тик ҳаракатлантириш.

Бу сигналларнинг рўйхати руль рубкасига осиб қўйилган бўлиши шарт.

11-§. Ҳалокат сигнали

107. Кема ҳалокатга учраган тақдирда ва бошқа кемадан ёки қирғоқдан ёрдам берилиши талаб этилса, қуйидаги сигналлардан фойдаланиши шарт:

ўзиюрар кема - бирваракай ёки алоҳида-алоҳида қатор давомли товуш сигнали ёхуд тифон билан узлуксиз сирена чалиш ва бу сигнал қўнғироққа ёки металл буюмга тез-тез уриш билан такрорлаш;

ўзиюрмас кема - қўнғироққа ёки металл буюмга тез-тез уриш.

тунда барча кемалар айланма чироқ ёки прожекторни тез-тез ёқиб-ўчириш,  кундузи мачтада байроқни тик ҳаракатлантириш;

туман даврида сигнал беришга мўлжалланган ҳар қандай аппарат орқали узлуксиз сигнал бериш;

қисқа вақт оралиғида (1 минутга яқин) қизил юлдузлар ёғдуси пайдо қилувчи ракеталар ва гранаталар отиш;

парашютли қизил рангли ракета ёки қизил рангли фальшфейер;

кемада олов ёқиш (ёнадиган смола ёки мазут бочкасидан);

тўртбурчак байроқ ва унинг усти ёки остида турган шар ёки шарга ўхшаган шаклдан иборат сигнал;

тўқ сариқ ранг чиқарувчи тутунли сигнал;

қўлларни икки томон ёйиб аста ва такрорий кўтариш ва тушириш;

ҳалокатнинг радио-телефон сигналлари.

108. Мазкур Қоидаларнинг 107 бандида кўрсатилган ҳалокат ёки ёрдам зарурлиги тўғрисидаги сигналларни бошқа мақсадларга қўллаш ёки ўрнатиш тақиқланади.

Ҳалокат ва ёрдам зарурлиги тўғрисидаги бирор-бир сигнал каби қабул қилиниши мумкин бўлган чалғитувчи сигналлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.

V. Кемалар, таркиблар габаритлар ва йўлларнинг ҳолатига
умумий талаблар

109. Каналлар бўйича ўтувчи кемалар ва таркиблар эни бўйича қуйидагича захирага эга бўлишлари шарт (кемаларнинг ёки таркибларнинг бортлари орасидаги масофа, ҳамда кемалар ва каналларнинг қияси орасидаги масофа):

икки йўлак бўйлаб ҳаракатланиш даврида - барча айрилаётган кемалар
ва таркибларнинг 0.3 эни;

бир йўлак бўйлаб ҳаракатланиш даврида - кема ёки таркибнинг 0.5 эни (туб бўйича);

ккки томон йўналиши бўйлаб ҳаракатланаётган якка кемаларнинг узунлиги уларнинг белгиланган қайрилиш радиусидан 3 баробар кичик бўлиши шарт. Қуйи томон ҳаракатланаётган, қаттиқ боғланган таркибнинг узунлиги белгиланган қайрилиш радиусидан 3.5 баробар, юқори томон ҳаракатланаётганда - 2 баробар кичик бўлиши шарт.

110. Ички кема йўлларида кемачилик жиҳозларини ўрнатиш, уларни сақлаб туриш, кемаларнинг хавфсиз ва узлуксиз ҳаракати учун шароитлар яратиш сув йўллари техника участкалари томонидан амалга оширилади, ҳамда улар кема эгаларини сув йўлларининг ҳақиқий ва кутилаётган ҳолати тўғрисидаги ахборотлар билан таъминлаши шарт.

111. Сув йўллари техника участкалари ички кема йўлларида қуйидаги ишларни амалга оширишлари шарт:

кемачилик жиҳозлари, сузувчан белгилар чироқларининг узоқдан кўринишини таъминлаш: оқ чироқлар - камида 2.5.км, рангли чироқлар - камида 1.5 км;

сув омборларида қирғоқ жиҳозлари, сузувчан белгилар чироқларининг кўриниш узунлиги уларнинг фаолияти чегарасида таъминлаш;

ички кема йўлларида ҳаво ўтиш жойлари, кўприкларнинг кема юрадиган устунлари ораси, қийин участкалардан ўтиш шароитларини, уларни талабларга
ва кемачилик хавфсизлиги қоидаларига мувофиқлигини таъминлаган ҳолда даврий назорат қилиш ва кема эгаларини белгиланган тартибда хабардор қилиш;

ички кема йўлларида жойлашган иншоотлар (кўприклар, кечувлар, ҳаво ва сув ости ўтиш йўллари, гаванлар, причаллар, рейдлар, сув қабул қилувчи ва ҳ.к.) эгаларидан мазкур Қоидаларнинг талабларига мувофиқ уларнинг соз ҳолатда сақлаб турилиши ва кемачилик жиҳозлари белгилари билан таъминланишини талаб қилиш.

112. Ички кема йўлларида иншоотлар (кўприклар, дамбалар, ҳаво ва сув ости ўтиш жойлари, рейдлар, причаллар) барпо этишга сув йўллари техника участкаси билан келишган ҳолда йўл қўйилади.

113. Ички кема йўлларида жойлашган иншоотларнинг эгалари қуйидагиларни амалга ошириши шарт:

иншоотларда доимий назорат олиб бориш, флот ишининг ва иншоотларнинг хавфсизлигини таъминлаган ҳолда уларни соз ҳолатда сақлаб туриш;

кемачилик жиҳозларининг барча белгиларини ўрнатиш ва яроқли ҳолда сақлаб туриш;

вақти-вақти билан ва навигация даврида, ҳамда иш тугагандан сўнг акваторияни, рейдларни, затонларни, причалларни чиқиндилардан, такелаж ва бегона буюмлардан тозалаш;

сув йўллари техника участкаси томонидан белгиланган баландлик ва ўтиш жойининг чуқурлиги, ҳамда кўтарма ва сузувчан кўприкларнинг кема юрадиган устунлари орасидаги габаритларини таъминлаш;

юклаш-тушириш ишларини амалга ошириш учун вақтинча причалларни ташкил этишга, иш тугагандан сўнг уни ташкил этган эгаси акваторияни кемачиликка халақит берадиган буюмлардан тозалаш ишларини амалга оширган ҳолда тегишли сув йўллари техника участкасига далолатнома асосида топширганда йўл қўйилади.

114. Причалда, рейдда ва пана жойда сақланаётган кемаларда сув сатҳининг ҳолати бўйича доимий назорат олиб борилиши шарт. Кемалар саёзликка ўтириб қолишининг олдини олиш учун тиргак қозиқоёққа ва лангарда туришга шай бўлишлари шарт. Кемаларни кран таги йўллари, ёритиш устунлари ва бу мақсад учун мўлжалланмаган бошқа буюмларга швартовка қилиш тақиқланади.

115. Кемаларнинг ва бошқа сузиш воситаларининг рейдларда ва портларнинг (пристанлар) причал олдиларида хавфсиз ҳаракатланишини назорат қилиш порт (пристань) бошлиқлари ва бунга масъул этиб тайинланган шахсларга юклатилади.

116. Портга (пристанга) келган кемалар порт диспетчери ёки рейд капитани кўрсатган жойга жойлаштирилади. Кема капитанлари порт диспетчери ёки рейд капитанидан хавфсиз ҳаракатланиш шароитлари, тўхтаб туриш, сув чуқурлиги
ва бошқа зарур маълумотларни олиши шарт.

117. Кемаларнинг ҳаракатланиш ва тўхтаб туриш даврида қуйидагилар тақиқланади:

кран қулочи, шлюп-балка, трап ва ҳ.к. бортдан ташқарига ағдарилган бўлиши;

шлак, чиқинди, нефть маҳсулотларининг қолдиғи, мойланган латталарни
ва ҳ.к. бортдан ташқарига ташлаш.

VI. Кемаларнинг ҳаракати, манёвр қилиши ва тўхтаб туриши

118. УКВ-радиостанциялари билан жиҳозланган барча кемалар ўзаро ҳаракатларни олдиндан келишиб олиш учун уларни ишлатиб кўришлари шарт: бунинг учун УКВ-радиостанциялари ҳаракатланиш, манёвр қилиш ёки лангарда тўхтаб туриш даврида тегишли каналга доимо ишлаб турган бўлиши шарт.

119. Хавфли юклар юкланган кемалар бошқа кемалар билан
УКВ-радиостанцияси орқали ўзаро ҳаракатларни келишиш даврида кемалари бортида бундай юклар мавжудлиги тўғрисида уларни хабардор қилишлари шарт.

120. Кемалар билан мазкур Қоидаларга мувофиқ товуш ёки чироқ сигналлари билан алмашиш талаб этилса бу сигналларни беришдан олдин ҳаракатларни
УКВ-радиостанцияси орқали ўзаро келишгандан сўнг амалга оширилиши шарт.

            121. Кема тартибга келтирилмайдиган яхши кўринмайдиган ва қийин участкаларга яқин келганда ва улар бўйича ҳаракатланаётган даврда, кўриниш чекланган шароитларда кўришнинг ва сузишнинг оғирлашиши УКВ-радио алоқа бўйича бошқа кемаларни ўзининг жойлашган жойи ва ўзининг ҳаракати тўғрисида вақти-вақти билан хабардор қилиб туриши шарт: бунда у ҳам бундай ҳолатлар учун белгиланган товуш ва чироқ сигналларини бериши шарт.

122. УКВ-радио алоқа бўйича амалга оширилган чақириққа жавоб олмаган кема, бошқа кемага УКВ-радио алоқа йўқ деб ҳисоблаши ва шу вазиятдан келиб чиқиб ҳаракат қилиши шарт.

VII. Назорат ва хавфсиз тезлик

123. Кема эгаси доимий равишда кўриш ва эшитиш орқали етарли даражада назоратни олиб бориши, ҳамда вазият ва шароитларга қараб ўзи бўлиб турган вазиятни тўлиқ баҳолаши учун ўзида мавжуд бўлган воситалар ёрдамида назоратни олиб бориши шарт (тўқнашиш хавфи, урилиб кетиш, устига чиқиб кетиш, саёзликка ўтириб қолиш ва ҳ к .).

124. Ҳар бир кема мавжуд ҳолат ва шароитларда хавфсиз сузишни таъминлаш учун керакли ва самарали ҳаракатни қабул қилиш имконини берадиган хавфсиз тезлик билан ҳаракатланиши шарт.

125. Кема эгаси хавфсиз тезликни танлаш даврида бошқа омиллар ичида қуйидагиларга эътибор бериши шарт:

а) сув йўли ва кема габаритларининг нисбийлиги;

б) ушбу ҳудудда кемалар ҳаракатининг мавжудлиги ва интенсивлиги;

в) ўз кемасининг манёвр қилиш қобилияти, асосан кеманинг тўлиқ тўхташи учун етарли бўлган масофа ва бу шароитларда бурилиш қобилияти;

г) оқим, шамол йўналиши, тезлиги ва сувнинг тўлқинланиши;

д) қирғоқдаги ҳамда ўзида мавжуд чироқларининг кўриниш ҳолати ва ёритиш ёрқинлиги, навигация белгиларининг мавжудлиги.

VIII. Кемаларнинг айрилиши

126. Кемалар кема юрадиган йўл чегарасида ва фарватернинг ўнг томонидан ҳаракатланиши ҳамда кемани бошқаришда унинг хавфсиз сузиши таъминланиши шарт. Барча кемалар хавфсиз айрилиш учун барча чораларни кўришга мажбурдир. Белгиланган кема юрадиган йўл чегарасида махсус кемалардан ташқари бошқа кемаларнинг сузишига йўл қўйилмайди.

127. Кемалар ва таркиблар қарама-қарши ҳаракатланиш даврида чап бортлари билан айрилишлари шарт.

128. Қуйидан ҳаракатланаётган кема барча ҳолатларда кўриш масофасида юқоридан келаётган кемадан (кечаси - унинг фарқловчи чироқлари билан) чап бортлари билан хавфсиз айрилиш чораларини кўриши шарт. Агар йўлнинг шароити бўйича кемаларнинг айрилиши қийинчилик туғдирса, кемаларнинг учрашиши
ва айрилиши энг қулай ва хавфсиз жойда амалга оширилиши шарт.

129. Қуйидан ҳаракатланаётган кема биринчи бўлиб, қарама-қарши келаётган кемага 1.5 км қолганда давомли товушли сигнал беради ва чап бортдан байроқчани силтайди.

Юқоридан келаётган кема айрилиш учун зудлик билан кўрсатилган томонга ўтиши, битта давомли товушли сигнал бериши ва чап томондан байроқчани силташи шарт. Бу ҳолатда ҳар бир кема зарур ҳолларда тезликни камайтириши ва қарама-қарши кема орқага қолгунга қадар эҳтиёткорлик билан ҳаракатланиши шарт.

130. Сув йўлларининг маҳаллий шароити туфайли қарама-қарши келаётган кемани чап бортлар билан ўтказиб юборишнинг имкони бўлмаса, қуйидан ҳаракатланаётган кема истисно тариқасида олдиндан ҳаракат бўйлаб чап томондан юриши ва юришни энг паст тезликка камайтириши, ҳаракатни тўхтатиши ва юқоридан ҳаракатланаётган кемани тўсиқларсиз ўзининг ўнг бортидан ўтказиш учун камида
1.5 км масофада иккита қисқа товушли сигнал бериши ва ўнг томондан байроқчани силташи шарт.

131. Юқоридан ҳаракатланаётган кема зудлик билан иккита қисқа товушли сигнал бериши ва ўнг томондан байроқчани силташи билан сигнални қабул қилганлигини тасдиқлаши, ўтказиб юбораётган кемага яқинлашганда олдиндан тезликни пасайтириши (энг кичик тезликкача), тегишли томонга бурилиши ва қанча бу зарур ва хавфсиз ҳисобланса ўтказиб юбораётган кема ортга қолгунга қадар шундай ҳаракатланиши шарт.

132. Орқага юраётган кема борт томонидан унинг ўқига йўналтирилган, кема юрадиган йўлдан ҳаракатланаётган кемани ўтказиб юбориши, бунинг учун у биринчи бўлиб уч маротаба қисқа товушли сигнал ва тегишли борт томонидан байроқчани силташи шарт.

133. Агар сув омборининг бошқа-бошқа трассаларидан ҳаракатланаётган иккита кема ёки таркиб тўқнашиш хавфисиз бир-биридан етарли масофада эркин ўтиши мумкин бўлса, улар қирғоқ бўйича ўзларини тутиши ва курс бўйича йўналишларини сигналлар алмаштирмасдан давом эттиришлари мумкин.

134. Агар қуйи томондан ҳаракатланаётган кемага бирининг орқасидан бошқа кемалар ёки таркиблар қарама-қарши ҳаркатланаётган бўлса, айрилиш учун сигналлар уларнинг ҳар бирига берилади.

135. Айрилиш даврида, кемалар ва таркибларнинг қарама-қарши ҳаракатланиши ёки ўзиб кетиши даврида бортлари ораларидаги интервал имкон қадар катта бўлиши шарт.

IX. Ўзиб кетиш

136. Кемалардан ўзиб кетиш ўзиб кетилаётган кеманинг(таркибнинг) чап борти томонидан амалга оширилиши шарт. Ўнг борт томондан ўзиб кетиш истисно тариқасида, қачонки йўл, метеорологик ва бошқа шароитлар туфайли чап борт томондан ўзиб кетиш мураккаб бўлган ҳолларда йўл қўйилади.

137. Бошқа кемадан (таркибдан) ўзиб кетишни кўзлаган кема, ўзилиб кетиладиган кеманинг ёки охирги боғланган таркибнинг орт қисмига камида 500 метр қолганда иккита қисқа товушли ва битта давомли товушли сигнал бериш йўли билан ўзиб кетилаётган кемадан (таркибдан) рухсат сўраши шарт.

138. Ўзиб кетилаётган кема, сўровни олгандан сўнг зудлик билан иккита қисқа товушли ва битта давомли товушли сигнал бериши ва қайси борт томондан ўтишга рухсат бераётганлигини байроқчани силташи, тезликни пасайтириши, қарама-қарши томонга ўтиши ва бу қанча зарур ва хавфсиз бўлса, ўзиб кетиш тугагунга қадар шундай ҳаракатланиши шарт. Ўзиб кетишнинг имкони бўлмаганда, ўзиб кетилаётган кема “Огоҳлантириш” (камида беш марта қисқа товушли) сигнали бериши шарт. Бундай ҳолатда ўзиб кетиш, сўров такрорланмасдан берилиши шарт бўлган рухсатни олгунга қадар тақиқланади.

139. Ўзиб кетишга рухсат олган ўзиб кетаётган кема байроқчани тегишли борт томонидан силташи ва тўлиқ ўтиб кетгунга ва кема орқага қолгунга қадар ўзиб кетилаётган кемадан ўзини хавфсиз масофада тутиши шарт.

140. Тезюрар кемалар қарама-қарши ҳаракатланаётганда фақат чап бортлари томонидан айрилишлари шарт, бу ҳолда байроқчани биринчи бўлиб юқоридан келаётган кема силтайди.

141. Битта тезюрар кемани бошқа тезюрар кема томонидан ўзиб кетиши фақат чап борт томонидан амалга оширилиши шарт. Бу ҳолда ўзиб кетилаётган кема сўровни олгандан ва ўзиб кетишга рухсат бергандан сўнг зудлик билан тезликни пасайтириши ва ўзиб кетиш тугагунга қадар сувга ботган ҳолда ҳаракатланиши шарт.

142. Бошқа кемалар билан қайси томондан ўзиб кетиш ва айрилишни тезюрар кема кўрсатади. Қарама-қарши ҳаракатланаётган ва ўзиб кетилаётган кемалар кўрсатилган томондан айрилиш ёки ўзиб кетишни тасдиқлаши ва айрилиш ёки ўзиб кетиш тугагунга қадар ўз йўлидан бурилмаслиги шарт.

143. Кемаларга қуйидагилар тақиқланади:

бир вақтнинг ўзида уч ёки ундан ортиқ кема ён томондан перпендикуляр жойлашганда ўзиб кетиш ва айрилиш. Кемаларнинг айрилиши даврида бир вақтнинг ўзида ўзиб кетиш учун рухсат берганлик учун, ўзиб кетилаётган кеманинг вахта бошлиғи жавобгар ҳисобланади;

авария-таъмирлаш тўсиқлари, кечув паромлари, кўприк оралиқ устунларида ва бир томонлама ҳаракат участкаларида айрилиш ва кемаларни ўзиб кетиш.

X. Кўприкларни, яхши кўринмайдиган ва мураккаб участкалар, арқонли кечувлар, сув тубини чуқурлаштирувчи земснарядлар ва сув ости ишлари билан банд бўлган кемалардан ўтиб кетиш

144. Кемаларнинг кўприк остидан ўтишларига фақат бу мақсад учун мўлжалланган, тегишли навигация белгилари ва чироқлари (2-илова) билан жиҳозланган устунлар орасидан ўтишига рухсат берилади.

145. Битта кема юрадиган устунли кўприкка бир вақтнинг ўзида юқоридан
ва қуйидан кемалар яқинлашганда, ундан биринчи бўлиб оқим бўйича ҳаракатланаётган кема ёки ҳаракат йўналишидан қатъий назар тезюрар кема ўтади.

Кемалар тўпланиб қолганда аварияларни бартараф этиш учун бораётган
ва ёнғинга қарши кемалар навбатсиз ўтиши шарт.

146. Сузувчан кўприклар уларнинг эгалари ва кема эгалари билан келишилган ҳолда жадвал бўйича белгиланган кунлар ва соатларда куннинг ёруғ вақтларида ажратилиши шарт.

147. Темир йўл кўприкларининг устунлари, устунларнинг ўртасида жойлашган битта яшил чироқ билан ёритилади, бироқ оқим эгри бўлганда устунда биринчи чироқдан бир метр пастда эгри оқим йўналиши бўйича иккинчи яшил чироқ ўрнатилиши шарт.

148. Кема юрадиган йўлнинг ҳолатига, кўприклардаги, кўприк олди участкаларидаги турғун ва сузувчан белгиларга қараб туриш, ҳамда чуқурликлар, баландликлар ва оқим характери тўғрисидаги ахборотларни бериб туриш, ҳар куни эрталаб ва кечқурун кўприк таги фарватерини текшириб туриш, зарур ҳолларда кейинги ўзгаришларга қараб белгиларни ўзгартириб туриш ва барчаси ҳақида сув йўллари техника участкаси диспетчерини хабардор қилиб туриш сув йўллари техника участкасининг бригадирига юклатилади.

Кўприк олди участкаларидаги сув йўлининг чуқурлиги етарли бўлмаса, устун оралари тор ва эгри бўлса, оқим ёки шамол йўналиши устунларга уриладиган бўлса, кўриниш чекланган бўлса (туман, чанг ҳаво) бригадир кемаларнинг кўприк тагидан ҳаракатланишини тўхтатади ва бу тўғрисида порт (пристань) ва сув йўллари техника участкаси диспетчерларини хабардор қилиши шарт.

149. Кема ёки шатакка олинган таркибнинг габаритлари кўприкнинг кема юрадиган устунлари оралиғи габаритларига ва шатакка олувчининг қувватига мос бўлиши шарт. Кўприк фермасининг энг паст қисми ва кеманинг энг баланд нуқтаси орасидаги захира 0.5 метрдан кам бўлмаслиги шарт. Оқим бўйича кўприк тагидан юк кўтариш қобилияти 500 тоннагача бўлган иккита баржадан иборат таркибни шатакка олиб ўтказишда улар изма-из боғланган ҳолда олд қисми қуйи томон йўналтирилиб, орқа томондан сувга туширилган занжирлар ёрдамида амалга оширилиши шарт.

150. Қипчоқ ва Тўрткўл понтон кўприкларининг ажратилган секциялари орқали таркибларни ўтказиш фақат тегишли сув йўллари техника участкалари ва кўприк эгалари билан келишилган жадвал бўйича белгиланган вақтларда, кундузи амалга оширилиши шарт.

151. Қипчоқ понтон кўпригининг ажратилган қисмидан кемаларни
ва таркибларни ўтказиш, унга яқин жойларда ва кема юрадиган устунлар оралиғида кема тубидаги сув захираси 10 см.дан кам бўлса тақиқланади. Кўприк олдининг саёз бўлиб қолган кема юрадиган йўлларини кемани ҳаракатланувчилари билан ювишга йўл қўйилмайди.

152. Понтон кўпригининг ажратиладиган қисмининг эни таркиб энининг уч бараваридан кам бўлмаслиги шарт. Понтон кўприкнинг ажратилган секциялари шундай ўрнатилиши керакки, кема юрадиган оралиқ қисқармаслиги шарт. Лангарли понтонлар кема йўлининг четига олиб қўйилиши шарт.

152. Барча турдаги кўприкларни, кечувларни ўтиш даврида кемани капитаннинг ўзи бошқариши шарт. Лоцманнинг хизматидан фойдаланган даврда капитандан жавобгарлик олиб қўйилмайди. Понтон кўприкнинг кема юрадиган қисмидан кемалар ва таркибларнинг ўтказилиши, сув йўллари техника участкаларининг диспетчерлари ёки кема эгалари билан келишилган бўлиши шарт. Кўприкнинг кемалар тўхташ пунктлари ва кўприк устунлари орқали ўтказиш учун таркибларни шакллантириш кўприк эгаси билан келишилади.

153. Қуйидаги ҳолларда кемалар ва таркибларни кўпригининг ажратилган қисмидан ўтказишга рухсат этилади:

ўзиюрар кемаларнинг двигатели, ҳаракатлантирувчилари, чамбарак ва лангар қурилмалари, ҳамда масофадан автоматик бошқариш тизими соз ҳолда бўлганда;

кема техник соз ва бошқарувчан бўлганда;

ўзиюрмас кемаларнинг лангар ва шатакка олиш қурилмалари соз бўлганда;

изма-из ёки ёнма-ён боғланган ва 15 метрдан кам бўлмаган шатакка  олинган
500 ва 300 тонна бўлган иккита баржа ёки 500 тоннадан бўлган иккита баржадан иборат бўлган таркибни оқим бўйлаб шатакка олганда халқасининг диаметри
17 мм.дан кам бўлмаган ҳар бир охирги баржадан 75 метр занжир ташланиб ҳаракат қилганда;

орқа томони билан сув оқими бўйлаб битта баржадан занжир ташламасдан туширилганда;

оқимга қарши ҳаракат қилганда кеманинг қувватига ёки таркибнинг вазнига қараб 15-20 метргача шатак арқони билан учтагача баржа шатакка олинганда охирги баржадан узунлиги 50-75 метр занжир ташланганда.

154. Боғлаш, шатакка олиш, лангар ва чамбарак қурилмалари носоз кемаларни понтон кўприкларнинг ажратилган қисмидан ўтказиш, агар бу кемалар таъмирлаш учун бораётган, ёки йўл-йўлакай юкланган бўлса, фақат капитан мураббий ёки рейд капитани раҳбарлиги остида рухсат берилади. Капитан мураббий ёки рейд капитани муайян вазият ва шароитларга қараб авария ҳолатларининг олдини олиш чораларини кўради ва кемаларни хавфсиз ўтказиб юбориш учун тўлиқ жавобгар ҳисобланади. Унинг ихтиёрига двигателининг қуввати бундай ишларни бажаришга мўлжалланган ўзиюрар кема ажратилиши шарт.

155. Оқим бўйича ҳаракатланаётган таркибларнинг оралиқ масофаси 1 км.дан, оқимга қарши ҳаракатланаётганларнинг оралиқ масофаси 600 метрдан кам бўлмаслиги шарт.

156. Кўприкка яқин жойларда кема юрадиган йўл эгри ва понтон кўпригига сув оқими ён томондан бўлса капитан баржани шатакка олувчининг изига йўналтириш учун ёрдамчи ўзиюрар кема талаб қилиши шарт.

157. Кўприкка яқин жойларда ва кўприкнинг кема юрадиган устунлари орасидаги кема тубидаги сув захираси 10 см.дан кам бўлса кемалар ва таркибларни ўтказиш тақиқланади.

158. Мазкур Қоидалар билан кўзда тутилмаган барча ҳолатларда, хавфсизлик чораларини кўрмаганлиги сабабли рўй берган оқибатлар бўйича кема капитанлари жавобгар ҳисобланадилар.  Кема капитанлари кўприк устунлари орасидан кемаларни хавфсиз ўтишини таъминлайдиган, кема бошқариш амалиётида ёки алоҳида вазиятларда қўлланиладиган барча чораларни кўришлари шарт.

159. Арқонли кечув паромлари келаётган кемаларга ўз вақтида кема юрадиган йўлни бўшатиши ва улар яқинлашганда қирғоқдан ҳаракатни бошламаслиги шарт.

160. Семафорлар юқори томондан кўприк устунларигача камида 2.5 км. масофада, қуйидан - кўприкдан камида 500 м. олдин ўрнатилади. Навигация белгилари айрилиш ва ўзиш мураккаб бўлган йўл участкаларига яқин жойларга ўрнатилади. Понтон кўприкларга кириш жойида кема юрадиган йўлнинг габаритларини кўрсатиш учун сигнал мачталари бўлиши шарт.

Кўприкдаги сигналларга қараб туриш, семафор ва навигация белгиларига хизмат кўрсатиш сув йўллари техника участкаси томонидан амалга оширилади.

161. Кемалар қарама-қарши келаётган кемаларни олдиндан кўриб бўлмайдиган, тартибга келтирилмайдиган яққол кўринмайдиган, ёйилиб оқадиган, эгри ва тор жойга кириш даврида тезликни пасайтириши ва битта давомли товушли сигнал бериши шарт. Кечки вақт бу сигнал юқорига йўналтирилган прожектор чироқлари нури билан такрорланиши шарт. Кемалар бундай участкаларга киргандан сўнг - иккита давомли товушли сигнал бериши, ва агар бу участка катта масофада бўлса иккита давомли товушли сигнални ҳар 2-3 минутда такрорлаши шарт.

162. Қарама-қарши келаётган кема участканинг бандлигига ишонч ҳосил қилгандан сўнг хавфсиз айрилиш (ўтказиб юбориш) чораларини таъминлаш учун чоралар кўриши, агар участка бир томонлама бўлса қарама-қарши кемани ўтказиб юбориш учун тўхташи шарт.

163. Бир вақтнинг ўзида бир томонлама ҳаракат участкасига киришга оқимга қарши ҳаракатланаётган кема хавфсиз жойга тўхташи ва оқим бўйича ҳаракатланаётган кемани ўтказиб юбориши шарт.

164. Кема юрадиган йўлда ишлаётган земснарядга яқинлашган кема камида
1 км. масофадан битта давомли товушли сигнал бериши шарт.

165. Земснаряд кемани ўтказиб юбориш учун унга етарли бўлган кема йўли қисмини бўшатиши, битта давомли товушли сигнал бериши ва ўтиш томонини байроқча ёки импульсли чироқни силтаб кўрсатиши, қоронғу вақтлари эса тент чироқларини ёқиб-ўчириб - агар земснаряд чап қирғоққа ўтган бўлса - оқ, ўнг қирғоққа ўтган бўлса - қизил чироқларни ёқиб-ўчириб сигнал бериши шарт.

166. Сув тубини чуқурлаштирувчи земснаряд кечаси кема юрадиган йўлнинг чап томони чеккасида ишлаганда битта айланма оқ, ўнг томон чеккасида - битта айланма қизил чироқни ёқиб-ўчириб сигнал бериши шарт.

167. Земснаряд ёнидан ўтиб кетишга рухсат берувчи сигнални олган кема товушли сигнал бермасдан байроқчани силтаб жавоб қайтариши ва барча эҳтиёт чораларини кўриб ўтиши шарт.

168. Бир вақтнинг ўзида земснарядга оқим бўйича ва оқимга қарши кемалар яқинлашганда, оқим бўйича ҳаракатланаётган ёки йўналишидан қатъий назар тезюрар кема биринчи навбатда ўтиб кетиши шарт.

169. Ўтказиб юборишнинг имкони бўлмаганда земснаряд яқинлашиб келаётган кемага камида 1 км. қолганда камида 5 маротаба қисқа товушли сигнал ёки тез-тез қўнғироқ уриб огоҳлантириш сигналини бериши шарт.

Бундай сигнални олган кема зудлик билан такроран сўров бермасдан рухсат олгунга қадар ҳаракатни тўхтатиши шарт.

170. Кема юрадиган йўлларда сув ости ва ғаввослик ишлари билан банд бўлган кемалар ёнидан ўтиш земснарядларнинг ёнидан ўтиш каби сигнал алмашиш орқали амалга оширилади.

XI. Амударё дарёсида сузиш

171. Амударё дарёсида кема йўлларининг қисқа вақт оралиғида шаклланиши такрорланиши муносабати билан кема йўллари габаритларининг бирданига ўзгариб қолишини инобатга олиб, кема йўлининг чуқурлиги, эни, бурилиш радиуси, кемаларнинг тубига ўрнатилган энг кам сув захирасига ва кема йўли габаритлари
ва шатакка олинган таркиблар орасидаги нисбийликка риоя этмасдан қуйидаги шароитларда кемалар ва таркибларнинг сузишга рухсат берилади:

барча кемалар сувга ботиши бўйича кема ёки таркибни кўп сувли участкага ўтиш имконини бермайдиган чуқурликни кўрсатувчи сигнал мачтасига ёки қирғоқ белгисига яқинлашганда тўхташлари ва вахта бошлиқлари сув йўллари техника участкаси ходимларидан сув йўлининг ҳолати тўғрисида ахборот олишлари шарт. Агар сув йўллари хизматининг ходимлари бўлмаса, йўлнинг саёз участкасини текширишни кема бошқарувчиси амалга оширади;

кема бошқарувчиси агар сувнинг ёйилиб оқиш участкаси бошқа кема билан банд бўлмаса ва агар ер юмшоқ, ювилиши осон бўлса, кема қобиғининг техник ҳолатига чеклашлар бўлмаса, ҳамда сув йўллари техника участкаси ходимлари томонидан ўтишга қаршилик бўлмаса кема ва таркибни Қоидаларда белгиланган туб таги захира сув бўлмаса ҳам саёз участкага кириши мумкин. Бундай эътирозлар бўлмаганда капитан саёз участка орқали ҳаракат қилиш тўғрисидаги қарорни ўзи мустақил қабул қилиши мумкин;

кема тубида захира сув бўлмаган саёз участкага киришдан олдин шатакка олинган кемаларнинг командасини олдиндан саёзлик орқали ҳаракатланиш тўғрисида огоҳлантирилиши шарт. Бундай ҳолатда кема бошқарувчининг рухсати билан таркиб ечилади, боғланган занжирлар йиғиб олинади, лангарлар олинади ҳамда хавфсиз сузишни таъминловчи бошқа чоралар кўрилади;

сув ёйилиб оққан участкада бир неча таркиб йиғилиб қолганда, уларни ёйиқ жойдан ўтказишни сув йўллари техника участкаси ходими бошқаради.

172. Кема тубида захира сув бўлмаган ва сув тубида тош борлигини билдирувчи белги билан белгиланган ва сув йўллари техника участкасининг радио бюллетенларида эълон қилинган қаттиқ ерли участкада (тош, шағал, гил) ҳаракатланиш тақиқланади.

Бу ҳолатларда кемаларнинг тубидаги сув захираси жадвалда кўрсатилганидан кам бўлмаслиги шарт:

 

Чуқурлиги

метрда

Ўзиюрар кемалар ва итариладиган таркиблар

Эркин йўлларда сантиметрда

Каналларда барчаси

Нефть маҳсулотлари ва портловчи воситаларни ташувчи кемалар

Шатакка олинган ўзиюрмас кемалар

қумли ва шағалли ерда

тошли ерда

қумли ва шағалли ерда

тошли ерда

1.5 гача

10

10

15

5

10

15

1.5 – 3.0

15

15

20

10

15

20

3 дан ортиқ

20

20

25

15

20

30

 

173. Амударёда таркиблар ва сув йўлларининг габаритлари орасидаги энг кам етарли номувофиқликка тегишли сув йўллари техника участкалари томонидан дарёнинг тўлқинланиши, навигациянинг даври, шатакка олувчиларнинг тортиш характеристикаси ва ҳаракат йўналишига қараб белгиланиш шарт.

Сув йўлларининг шароитлари ва дарёнинг ҳаракат йўналишига қараб навигациянинг турли даврларида таркибларнинг катталиги ва баржанинг сувга ботиши қисқариши мумкин.

Таркибларнинг чекланган катталикларига риоя этмаганда, уларнинг оқибатлари  учун қуйидаги шахслар жавобгар ҳисобланадилар:

диспетчерлар - габарити мос бўлмаган кема, таркибни қатновга жўнатишга буйруқ бергани учун;

рейд капитанлари - таркибларга кемаларни нотўғри жойлаштиргани
ва габаритлари мос бўлмаган таркибни шакллантиргани учун;

кема капитани габарити мос бўлмаган таркибни шатакка олгани ва қатновга чиққани учун.

174. Сув йўллари техника участкалари ходимлари Амударёнинг гидропостида сув сатҳини 1 метрдан ортиқ пасайганлигини аниқласалар бу участкани мураккаб жойининг юқори ёки қуйи қисмида ҳақиқий чуқурлик кўрсатилган сигнал мачтаси ёки қирғоқ белгиси ўрнатиб эркин ҳаракатланиш учун ёпиб қўйишлари шарт. Эркин ҳаракатланиш учун огоҳлантирувчи чораларни кўрмасдан кемаларнинг хавфсиз ҳаракатланишига таҳдид солувчи, етарли чуқурликка эга бўлган, бироқ тор ёки  айланма йўлга, сув усти ёки сув ости тўсиқларига эга бўлган бўлган участкалар ҳам ёпилиши шарт.

175. Агар кемаларнинг эркин харакатланишига чекланишлар ўрнатилган бўлса,
у ҳолда сув йуллари техника участкасининг масъул ходими чекланишлар ўрнатилган участкада ўзан шаклининг ўзгариши ва флот ҳаракати устидан доимий назорат ўрнатиши ва сув сатини тез-тез ўлчаб туриши, энг чуқур жойларни ишора қозиғи
ва бакенлар билан ўраб қўйиши, ўтиб кетаётган кемаларни кузатиб қўйиши ва кема бошқарувчиларини сув йўллари ҳолати тўғрисида хабардор қилиши шарт.

176. У ёки бу участкада кемаларнинг ҳаракатланиши учун чекланиш жорий этилганлиги тўғрисида сув йўллари техника участкасининг бошлиғи
ва шу участкаларда ҳаракатланаётган кема эгалари хабардор қилиниши шарт.

177. Амударё дарёсида сузишни амалга ошираётган кема капитанлари ички кема йўллари бўйича кемачилик жиҳозларининг мавжудлиги ва бу жиҳозларнинг тўғри ўрнатилганлигини кузатиб бориши ва махсус лоция бўйича кема ҳаракатини вазият бўйича тўғирлаб бориши шарт.

178. Ички кема йўлларини белгилашда номутаносиблик ёки кемачилик жиҳозлари белгиларини стандарт ва туридан четга оғишганлиги аниқланганда кема капитани радио алоқа орқали сув йўллари техника участкасига мавжуд ҳолат бўйича хабар бериши ва бу участкада сузадиган барча кемалар учун эфирга (навбатдаги сеансда) огоҳлантириш юбориш йўли билан авария ҳолатларини бартараф этишни таъминлайдиган чоралар кўриши шарт. Сув йўллари техника участкаси бу ҳақда кемачилик инспекцияси ва кема эгаларини хабардор қилиши шарт. 

179. Ички кема йўлларида кузатилган носозликлар ва кўрилган чоралар тўғрисида капитан вахта журналига қайд этиши шарт. Ички кема йўлининг саёз, ёйиқ ва айниқса тўлқинли ёйиқ участкасига киришда кема бошқарувчилари кема тубини ерга уриб олишнинг олдини олиш учун тезликни пасайтириши шарт.

180. Вахтани олиб бориш вақтидан қатъий назар Амударёнинг қуйидаги участкаларида кемани капитаннинг ўзи бошқариши шарт:

Айваджнинг қуйи буралари, Качигузар, Олтин ороли, Хатиробод ирмоғи, Хайратон темир йўл кўприги, Айритом, Оқ тоғ, Ғиштепа, Эски Термиз, Туямўйин, Тахиатош, Тўрткўл кўприги, Беруний кўприги, Қипчоқ кўприги, Қипчоқ буруни, 152-постнинг сув ости тошлари йўлаги, Тахиатош шлюзининг юқори бьеф йўли, Хўжайли - Нукус автомобиль йўли, Бегаб, Қизил жар.

  

XII. Таркибларни шакллантириш

181. Таркибларни шакллантириш ички кема йўлларининг габаритлари, кемаларнинг техник ҳолати, уларнинг юк кўтариш қобилияти ва сувга ботиши, ҳар бир кеманинг алоҳида ишлатиш сифатлари ва ташилаётган юкларнинг турларини инобатга олиб амалга оширилади. 

Таркибнинг бошида биринчи бўлиб боғланадиган энг узун, энли ва сувга ботишга эга бўлган кема қўйилади. Юкланган кемалар билан бирга бўш кемалар ҳам таркибга киритилса, улар таркибнинг охирига қўйилади.

182. Кемаларни таркибга сиртмоқ ёки бошқа узун боғламлар билан боғлаш, ҳамда саҳнадан очилган тешик, комингс, карлингс, шпил, клюз ва кемаларнинг
бу мақсадга мўлжалланмаган бошқа қисмларига боғлаш қатъиян тақиқланади. Ҳар бир боғлайдиган арқон хоҳлаган вақтда алоҳида эркин ечилиш ёки бўшатиш имконини бериши шарт. Таркибни боғлаш учун баржа шкипери жавобгар ҳисобланади.

183. Шатакка олувчи теплоходнинг капитани теплоходнинг қувватидан юқори даражада фойдаланиши, шатакка олишнинг энг самарали услубларини қўллаши, таркибга кемаларни қулай жойлаштириши, шатак, боғлаш занжирларининг узунлиги ва қалинлигини тўғри танлаши, ҳамда ҳаракат тезлигига риоя этиши, оқимга қарши ҳаракатланганда тинч оқимли участкадан фойдаланиши шарт.

184. Таркибларни оқим бўйича ҳаракатланиши даврида фарватернинг тўсатдан ўзгариши натижасида шатакка олувчи саёзликка ўтириб қолган вақтда шатакка олинган кемалар ўз инерцияларини камайтириш ва шатакка олувчига урилишни олдини олиш мақсадида таркибнинг барча кемалари орқа томонидан боғлаш занжирлари ёки махсус тайёрланган лот ташлаши шарт. Бу мақсадда қуввати
300-400 от кучига эга бўлган ҳар бир шатакка олувчи кемада 200 метрдан кам бўлмаган, қуввати 100-180 от кучига эга бўлган кемада 75 метрдан кам бўлмаган боғлаш занжирлари бўлиши шарт.

185. Кемаларни лотсиз бошқаришда қисқа участкаларга, қачонки шатакка олувчи шатакка олинувчи кемаларга нисбатан камроқ сувга ботишга эга бўлса сузишга рухсат этилади.

XIII. Чегара ҳудудларида сузиш

186. Чегара ҳудудларида сузиш Халқаро битимлар ва Ўзбекистон Республикасининг Чегара тўғрисидаги қонуни ва чегара ҳудудларида фаолият юритишни тартибга келтирувчи бошқа қонун-ҳужжатлари, ҳамда мазкур Қоидалар билан тартибга келтирилади.

187. Ёритувчи кемачилик жиҳозлари мавжуд бўлмаган участкаларда кемаларнинг сузишига кеча-кундуз рухсат этилади. Бу участкаларда қоронғу
ва кундуз куни ҳавонинг ўзгариши туфайли ҳаракатланиш мураккаблашса кема лангарда ёки бу учун белгиланган қирғоққа тўхтаб туриши шарт.

Тўхтаб туриш жойи чегара қўшинлари томонидан сув йўллари техника участкаси билан келишилган ҳолда белгиланади.

Фарватерда тўхтаб турган вақтда ов, чўмилиш, ҳамда одамларни бортга олиш ва тушириш, юкларни юклаш ва тушириш тақиқланади.

Кемаларни чегарадош давлат қирғоғига яқин лангарга тўхтаб туришига йўл қўйилмайди.

188. Чет элга сузиш кемаларига, чегарани кесиб ўтиш ҳуқуқини берувчи ҳужжатлар мавжуд бўлганда хориж давлат портлари ёки пристанларига тўхтаб туришга рухсат берилади.

Кемада авария ҳолати ёки табиий офат сабабли махсус тўхтаб туриш жойида тўхташнинг имкони бўлмаса ўнг қирғоқнинг бирор-бир жойида лангарда туриш
ва боғлашга йўл қўйилади. Бу ҳолда кема капитанлари чегара қўшинларига чақирув сигнали беришлари шарт.

189. Ўнг қирғоққа боғлаш даврида кема командасига боғлаш арқони узунлигидан ортиқ узоқликка бориш тақиқланади. Қирғоқда олов ёқиш, ўтин тайёрлаш, ҳар хил буюмларни қолдириш, ҳамда зарурат бўлмасдан қирғоққа, саёзликка чиқиш тақиқланади.

Тўхтаб туриш жойидан жўнаб кетганда вахта бошлиғи ва баржа шкиперлари кемада команданинг тўлиқлиги ва қирғоқнинг ҳолатини текшириши шарт.

190. Кемадан қайиқларни сувга туширишга “Борт ортида одам” тревогаси бўйича, саёз жойларни ўлчаш ишларини амалга оширишда, белгиларга хизмат кўрсатиш, уларни бошқа жойга кўчириш ва авария ҳолатларида рухсат берилади. Қайиқда камида икки киши бўлиши шарт. Кема қайиқларида баландлиги 10 см.дан кам бўлмаган ҳарфлар кема номи ва кема эгасининг номи ёзилган бўлиши шарт. Тунда қайиқлар оқ чироққа эга бўлишлари шарт.

191. Кемаларнинг чегара қўшинлари билан алоқалари қуйидаги сигналлар ёрдамида ўрнатилади:

а) “тўхташни талаб этаман” - тунда битта қизил ракета отиш, кундузи - оқ байроқни силташ;

б) “чегара қўшинлари вакилларини чақириш” - иккита давомли товушли сигнал, битта қисқа ва битта давомли товушли сигнал бериш;

кўриш сигнали - кундузи - мачтада қизил байроқни тушириш ва кўтариш, тунда - мачта чироқларини ёндириб ўчириш.

192. Амударё дарёсининг чегара ҳудудида кемачилик жиҳозлари
ва белгиларини ўрнатиш сув йўллари техника участкаси томонидан чегара қўшинлари билан келишилган ҳолда амалга оширилади.

193. Кемаларни ва уларнинг экипаж аъзоларини чегара ҳудудларида сузишга кема ва унинг экипаж аъзолари порт раҳбари ёки ваколат берилган бошқа шахс ҳамда ходимлар бўлими мутахассиси томонидан имзоланган кема хизматига асосан рухсат берилади. Кема капитанлари чегара нарядларининг биринчи талаблари бўйича уларга кема хизмати, ҳамда тегишли ҳужжатларни тақдим этишлари шарт.

194. Ўзбекистон Республикаси давлат чегараси ҳудудидаги порт/пристань диспетчерлари, кемачилик фаолиятини юритаётган кема капитанлари кема эгасига
ва чегара қўшинларига қуйидаги маълумотларни етказишлари шарт:

чегарадош давлат ҳудуди томонидан кемаларни ёки объектларни эгаллаб олишга уринишлар;

қирғоққа чегарани бузувчиларни тушириш ёки тушириш аломатлари аниқланса ёки чегара бузувчиларнинг қирғоқдан жўнаб кетиши;

одамларнинг сузиш воситалари ёки уларсиз дарёдан сузиб ўтиши;

кема бортидан одамларни ёки сузиш воситалари йўқолиши;

қирғоқдан кемани олиб қочиш ёки ўғирлаш, шунингдек белгиланган вақтда причалга қайтмаганлиги ёки ҳужжатларни расмийлаштирмасдан жўнаб кетиши;

дарёда сузиш воситасида ёки уларсиз сузаётган одамларни бортга олишнинг барча ҳолатлари.

Кўрсатилган маълумотлар алоқа каналлари бўйича “Чегара” пароли бўйича узатилади.

195. Кема мавжуд корхоналарнинг маъмурияти ва диспетчерлик хизматлари “Чегара” бўйича хабарномани олишлари билан зудлик билан Чегара қўшинларининг тезкор хизматларини, ҳамда “Термиз” ўтказиш пункти назорат бўлимини хабардор қиладилар.

196. Кема капитанлари дарёда қўлбола воситаларида ёки уларсиз, сузувчи воситаларда сузувчиларни аниқласа - сузувчиларни бортга олиши, сузувчи воситаларини эса ушлаб қолиши ва зудлик билан ўз корхоналари (чегара қўшинлари) маъмуриятига “Чегара” пароли билан хабар бериши ва кейин уларнинг кўрсатмалари бўйича ҳаракат қилиши шарт.

197. Кема эгаларининг диспетчерлик хизматлари кема чиққандан бир соат ичида Чегара қўшинлари ва “Термиз” ўтказиш пункти назорат бўлими тезкор хизматини хабардор қилиши, ҳамда ҳар куни соат 08:00 ва 20:00 да хориж давлати портларида турган кемаларни қўшган ҳолда ўтиш жойларида турган кемаларнинг жойлашганлиги тўғрисида маълумот берадилар. Барча маълумотлар лоцман картаси (километр билан) ёки манзил (аҳоли пункти, тоғлар ва ҳ.к.) бўйича берилади.

198. Кема капитанлари “Генерал Мўмин” ва Айвадж портлари кўприкларидан ўтиш даврида Чегара қўшинлари талабларига қатъий амал қилишлари шарт.

XIV. Кемаларда хавфли юклар ва зарарли газ ажратиб
чиқарадиган юкларни ташиш

168. Хавфли юкларга нефть маҳсулотлари, портловчи ва тез аланга оладиган воситалар (пахта, қамиш, хашак ва ҳ.к.), ҳамда сув билан қўшилганда реакцияга киришиб юқори температура ажратиб чиқарадиган ёки аланга оладиган химиявий юклар киради. Зарарли газ ажратиб чиқарадиган химиявий юкларга сув ёки ҳаво билан қўшилганда зарарли газ ёки химиявий юкнинг ўзи чангланиб кетадиган юклар киради.

Бу юкларнинг рўйхати Хавфли юкларни ташиш қоидаларида келтирилган.

169. 168-бандда кўрсатилган юклар билан юкланган ёки туширгандан сўнг уларнинг қолдиғи  бўлган кемалар портда ёки рейдларда бошқа кемалардан алоҳида қўйилиши шарт. Бундай кемаларни рейдда икки ёки ундан ортиғини ёнма-ён боғлаш ёки қўйиш қатъиян тақиқланади.

170. Бу кемалар тўхтаб турганда мачтасида: кундузи – қизил тўртбурчак байроқ, тунда – аккумулятор батареяси манбасидан ёритиладиган, бутун горизонт бўйича кўринадиган битта қизил чироқ. Шатакка олинган, 168-бандда кўрсатилган юклар билан юкланган кемалар юриш даврида бутун горизонт бўйича кўринадиган битта оқ чироқ билан юрадилар.

XV. Кўриш чекланган шароитларида кемаларнинг сузиши

171. Горизонт бўйича кўриш масофаси 1.0 кмдан кам бўлганда кемаларнинг ҳаракатланиши тақиқланади.

172.  Кўриш чекланган бўлганда кема ёки таркиб фақат лангарда тўхтаб туриш учун жойни танлаш учун ўзининг ҳаракатини давом эттириши мумкин. Бу ҳолатда кема мунтазам кўриш ва эшитиш орқали вазиятни назоратни қилиб бориши, тегишли товушли сигналларни бериши, ҳамда УКВ-радио алоқа бўйича эфирга ўзи бўлиб турган вазият ва аниқ турган жойи тўғрисида хабар қилиши шарт.

173. Кейинги ҳаракат тўғрисида қарор қабул қилишда, ҳақиқий кўриш масофаси, ҳаракат интенсивлигига, кемалар (таркиблар) габаритларининг сув йўллари габаритларига нисбийлигига алоҳида эътибор  қаратилиши шарт.

174. УКВ-радио алоқаси бўйича мулоқот олиб бориш даврида, ўзаро ҳаракатларни айнан шу кема билан келишиб олаётганлигини аниқ белгилаб олиши зарур.

175. Ҳаракатдаги ва тўхтаб турган кемалар кўриш чекланган даврда қуйидаги сигналларни бериш орқали атрофдагиларни огоҳлантиришлари шарт:

ҳаракатдаги кемалар ҳар 2 минутдан кўп бўлмаган оралиқда – битта давомли товушли сигнал;

кемаларни ёки солларни итараётган ва шатакка олган кема ҳар 2 минутдан кўп бўлмаган оралиқда – битта давомли ва иккита қисқа товушли сигнал;

кўриш масофаси чекланган даврда кема юрадиган йўл чегарасида лангарда
ёки саёзликда турган ўзиюрар кема яқинлашаётган кемаларни огоҳлантириш учун битта қисқа, битта давомли ва битта қисқа товушли сигнал бериши шарт. Экипажга эга бўлган ўзиюрмас кема бундай ҳолда қўнғироққа ёки металл предметга тез-тез уриш билан сигнал бериши шарт.

  

XVI. Кемалардан айрилиш (ўтказиб юбориш) ва ўзиб кетиш

176. Кўриш масофаси 1.0 кмдан кам бўлган даврда қарама-қарши ҳаракатланаётган кемалар бир-бирларидан айрилиш вақтида улар олдиндан УКВ-радио алоқаси бўйича қулайроқ жойни келишиб олишлари ва фақат чап бортлари билан айрилишлари шарт.

177. Оқимга қарши ҳаракат қилаётган кема келишилган жойга етиб келганда қанча зарур ва хавфсиз бўлса ўнг томонга ўтиши, тўхташи ёки тезликни энг кам тезликкача пасайтириши ва қарама-қарши келаётган кемани (таркибни) чап борти томонидан ўтказиб юбориши шарт.

178. Оқим бўйича ҳаракат қилаётган кема келишилган жойга етиб келганда олдиндан тезликни энг кам тезликкача пасайтириши, қанча зарур ва хавфсиз бўлса ўнг томонга ўтиши ва қарама-қарши кема орқага қолгунга қадар шундай тезликда юриши шарт.

179. Кўриш масофаси чекланган даврда кемаларнинг бир-биридан ўзиб кетиши тақиқланади.

XVII. Кемаларнинг тўхтаб туриши

Лангарда тўхтаб турган кемаларга қўйиладиган талаблар

180. Кемалар, таркиблар ва соллар махсус ажратилган рейдларда, жойлашиш
ва тўхтаб туриш тартибига риоя этган ҳолда лангарда туришлари шарт.

181. Рейдларда кемаларни, таркибларни ва солларни жойлаштирилиши ва тўхтаб туриши маҳаллий сузиш шароитлари асосида ишлаб чиқилган маҳаллий қоидалар ва мазкур Қоидалар билан ўрнатилган тартибда белгиланади. Рейдлар навигация карталарида кўрсатилиши шарт.

182. Кемалар, таркиблар ва солларнинг ҳаракатланиш йўлида ёки рейдлар бўлмаган жойларда лангарда туриши учун зарурат пайдо бўлганда, улар кема юрадиган йўлга яқинроқ бўлган, бошқа кемаларнинг ҳаракатланишига ва манёвр қилишига халақит бермайдиган хавфсиз жойда лангарда тўхтаб туриш жойини танлаши шарт.

183. Кемалар, соллар, дебаркадер, земснаряд, сузувчан кўприк ва бошқа сузувчи воситалардан ташланган лангарлар ҳаракатланаётган кемаларга хавф туғдирмасликлари шарт. Кемалардан ташланган тўрт шохли ва адмиралтеец лангарлари оқ ва қизил ҳошия билан бўялган буйлар билан белгилаб қўйилган бўлиши шарт. Буйнинг (қалқович) узунлиги шундай бўлиши лозимки, лангарни ташлагандан сўнг буй ортиқча захирасиз сувнинг юзида бўлиши шарт. Лангар ва боғланиш занжирларни буйсиз ташлаш тақиқланади. Ҳар бир лангарда, унинг вазни ва мансублиги кўрсатилган чекма бўлиши шарт.

184. Барча кемалар тўхташ зарур бўлганда фарватердан ташқарида, створ ва кема йўли ўзгаришини кўрсатиб турадиган белгилардан 100 мдан кам бўлмаган масофада
ва бошқа кемаларнинг ҳаракатланишига халақит бермайдиган жойда тўхташлари шарт.

Кўприк, сув иншоотлари олдидаги саёз, бурилиш ва тор жойлари, дебаркадер ҳудуди, йўловчи ва юк причалларига кириш жойлари, кечув жойлари, навигация белгилари, сув ости кабеллари ётқизилган жойлар, сув ости ўтиш жойлари, сув олинадиган жойлар, сув қисилиб оқадиган қирғоқлар ва сув йўллари техника участкаси томонидан алоҳида эълон қилинган бошқа жойларга тўхтаб туриш тақиқланади. Кемачиликни сиқиб қўяётган кемалар ва бошқа сузувчи иншоотлар ушбу кемалар ва сузувчи иншоотлар эгасининг ҳисобидан бошқа жойга ўтказиб қўйилиши шарт. Худди шундай причал ёнида турган, юклаш операциялари билан банд бўлмаган ёки юклаш операцияларини бажаришга ёки бошқа кемаларнинг ҳаракатланишига халақит бераётган кемалар ҳам бошқа жойга ўтказилиши шарт.

Кемалар йўловчи дебаркадерлари ва доклардан 200 метрдан кам бўлмаган масофада лангарда тўхтаб туриши ёки қирғоққа боғланиши шарт.

185. Нефть маҳсулотлари (ёки уларнинг қолдиғи бўлган), портловчи, заҳарловчи воситалар ва тез аланга оладиган юклар билан юкланган кемалар портлар ва рейдларда, кемаларга ишлов бериш бўйича маҳаллий қоидалар билан белгиланган махсус жойларда алоҳида туради. Бошқа кемалар бу кемалардан 300 метрдан кам бўлмаган масофада туришлари шарт.

186. Кемалар фарватерда ёки унга яқин жойда тўхтаб турганда, қирғоққа боғланган ёки лангарда тўхтаб турганда  доимо назорат остида бўлиши шарт. Вахтадагилар мазкур Қоидалар билан белгиланган сигналларни бериб боришлари шарт.

187. Шатакка олувчи кема шатакка олинган кемани боғлаш ёки уни лангарга қўйиш даврида, у кема юрадиган йўлни озод этмагунга қадар қолдириши мумкин эмас ва шатакка олувчининг вахта бошлиғи шатакка олинган кеманинг ишончли ва хавфсиз тўхтаб туришига ишонч ҳосил қилиши шарт.

XVIII. Амударё дарёсида командаси бўлмаган баржалар

ва бошқа кемаларнинг тўхтаб туриши

188. Командаси бўлмаган баржалар ва бошқа кемаларнинг, уларда сигнал чироқлари бўлмаганда тўхтаб туришига, кема юрадиган сув йўлларидан ташқарида, рўйхат бўйича ишончли боғлаш қурилмалари билан жиҳозланган тўхтаб туриш учун махсус ажратилган жойларда рухсат этилади.

189. Командаси бўлмаган баржалар ва бошқа кемаларнинг, уларда сигнал чироқлари бўлмаганда, кема юрадиган сув йўллари чегарасида тўхтаб туришига фақат шатакка олувчи билан қуйидагилар мавжуд бўлганда рухсат этилади:

узунлиги 50 метрдан кам бўлган кемалар билан тўхтаб турганда – сигнал чироқлари мазкур Қоидаларига мувофиқ;

узунлиги 50 метрдан ортиқ бўлган кемалар билан тўхтаб турганда – сигнал чироқлари мазкур Қоидаларига мувофиқ ва унга қўшимча шатакка олган кема яқинлашаётган ва ўтиб кетаётган кемаларга тўхтаб турган кемалар ёки таркибнинг жойлашганлигини кўрсатувчи кема прожектори ёки бошқа нур таратувчи қурилмалар.

Командаси бўлмаган баржалар ва бошқа кемаларни назоратсиз қолдириш қатъиян тақиқланади.

XIX. Хавфсизлик ва ёрдам кўрсатиш чоралари

1-§. Ёрдам кўрсатиш бўйича чоралар

190. Кема бошқарувчилари ва шкиперлари кемачилик жиҳозлари
ва белгиларининг шикастланганлиги ҳамда ички кема йўлларида лангар, боғлайдиган занжир, судралма занжир ва бошқа буюмларнинг йўқотилганлиги сабабли бошқа кемаларнинг хавфсиз сузишига таҳдид пайдо бўлганлиги тўғрисида барча ҳолатларни пост ва қарама-қарши келаётган кемаларга йўқолган жойни аниқ кўрсатиб хабар бериши, зудлик билан чўккан буюмни кўтариши ёки огоҳлантирувчи белгилар билан тўсиб қўйиши ва бу ҳақда сув йўллари техника участкаси ҳамда кема эгаларини хабардор қилиши шарт.

191. Агар кемада чўкиш хавфи туғилса кема капитани ёки шкипери, ҳамда уни шатакка олган кема фарватерни бўшатиш ва аварияга учраган кемани бирор қирғоққа ёки саёз жойга олиб бориш учун барча чораларни кўриши шарт.

Ёрдам талаб қилаётган кемага яқин жойлашган барча кемалар зудлик билан ўзларида мавжуд воситалар билан ёрдам бериши шарт.

192. Агар кеманинг ҳалокати муқаррар бўлса капитан йўловчиларни қутқариш бўйича барча чораларни кўргандан сўнг, экипажга кемани тарк этишга рухсат беради. Капитаннинг ўзи кемани охирида тарк этиши шарт.

193. Сувда бахтсиз ҳодиса юз бериб, одамлар ҳаёти хавф остида бўлганда, унинг яқин атрофида жойлашган барча кемалар зудлик билан ёрдам беришга қатнашишлари шарт.

194. Авария ҳолати бўйича кема капитани ёки бошқа сузиш воситасидаги бошқа масъул шахс схематик чизмалар, айбдорлар ва жабрланганларнинг, ҳамда гувоҳларнинг (агар шундайлар бўлса) тушунтириш хатлари билан уч нусхада мазкур Қоидаларнинг 7-иловасига мувофиқ Кема билан содир этилган авария тўғрисида далолатнома тузади ва вахта журналидан ҳодиса тўғрисидаги ёзувдан кўчирма олади. Далолатноманинг бир нусхаси ҳужжатларни қайд этиб яқин жойлашган кемачилик инспекциясига, иккинчи нусхаси қайд этилган ҳужжатларни илова этиб кема ёки сузиш воситаси эгасига, учинчи нусхаси эса ўзида қолдирилади. Ҳужжат тузиш даврида капитан бу ишга кема бошқариш хизмати раҳбари ёки капитан-мураббийнинг иштирок этишини таъминлаши шарт.

195. Регистр Қоидалари талабларини бузилишига олиб келган авария ҳодисалари тўғрисида, капитан яқин жойлашган Кемачилик Регистрини хабардор қилиши ва зудлик билан унинг талабларини бажариш бўйича чораларни кўриши шарт.

196. Мазкур Қоидаларда кўзда тутилмаган барча ҳолатларда кема бошқарувчиси кемани бошқариш амалиётидан келиб чиққан ёки бу ҳолатнинг алоҳида вазиятларини ҳисобга олган ҳолда чора кўриши, сузиш хавфсизлигини таъминлаши шарт.

197. Экипаж аъзолари қуйидаги тревогалар бўйича ўзларининг вазифаларини билишлари ва аниқ бажаришлари шарт:

ёнғин тревогаси;

сув тревогаси;

“Бортдан ташқарида одам” тревогаси.

Кемада тревогалар бўйича умумий жадваллар қуйидаги жойларда осилган бўлиши шарт:

кўприкчада;

ошхона ёки коридорда, барча экипаж кўриши мумкин бўлган жойда.

Алоҳида жадваллар варақаси каюталар бўйича осиб қўйилган бўлиши шарт.

Вахтага турадиган трапнинг ёнида телефонлар ёки порт маъмурияти ва ёнғин командасини бошқа усул билан хабардор қилиш учун кўрсатиб қўйилган тревогалар бўйича жадвал осиб қўйилган бўлиши шарт. Бундай кўрсатмалар жадвалга бўр билан ёзилади.

2-§. Командаси бўлмаган баржани шатакка қабул қилиш

198. Кема бошқарувчиси, баржани шатакка қабул қилишдан олдин, ўзиюрмас флот бўйича қирғоқ инспектори вазифасини бажарувчи шахс билан биргаликда ҳар бир баржанинг техник ҳолатини аниқлаш учун кўрикдан ўтказади, хусусан қуйидагиларни текширади:

қобиқнинг сув ўтказмаслигини;

боғлаш, шатакка олиш ва лангар қурилмаларининг созлигини;

тўхтаб туриш учун ва ўрта қисм брусларининг, кринолин ва ҳ.к. бутунлигини;

бириктирилган инвентарнинг мавжудлигини;

кемани сақлаб қолиш учун кураш учун қўл остида доим бўлиши керак бўладиган материаллар ва авария инвентарининг мавжудлигини;

сувга ботиши, крен, дифферент ва юкнинг тўғри жойлаштирилганлигини.

199. Баржалардан иборат таркибни шакллантиришдан ва шатакка олишдан олдин капитан (вахта бошлиғи) уларнинг техник ҳолатини текшириши ва “Кема журнали”га қайд этиши шарт.

200. Қатнов даврида командаси бўлмаган кемаларнинг техник ҳолати, сақланиши ва уларга хизмат кўрсатилиши учун масъул, кемаларни қабул қилиб олганлиги тўғрисидаги далолатнома расмийлаштирилган вақтдан бошлаб шатакка олувчининг экипажи ҳисобланади.

Командасиз кемаларни назоратсиз қолдириш тақиқланади.

201. Шатакка олувчининг капитани (вахта бошлиғи) командасиз кемаларни доим назорат остида олиб туриши шарт ва доим билиши шартки бу кемалар қандай ҳолатда бўлмасин, улардан ҳалокат сигнали келмайди. Шунинг учун шатакка олувчининг экипажи доимо юқори сафарбарликка тайёр туриши ва кемада сақлаб қолиш учун курашиш инвентари, аслаҳа ва бошқа воситалар ўз штат жойларида табельда кўрсатилгандек тўлиқ бўлиши шарт.

202. Йўлнинг мураккаб участкасини ўтиш даврида кемалар сув ости тўсиқларига дуч келганда, унга чиқиб кетганда, ёки саёзликка ўтириб қолган ҳолатларда вахта бошлиғи зудлик билан ҳаракатни тўхтатиши ва кемаларнинг ҳолатини текшириши шарт. Бундай ҳолатларда кемаларнинг ҳолатини текшириш бир суткада камида бир маротаба амалга оширилиши шарт.

203. Белгиланган пунктга келгандан сўнг капитан (вахта бошлиғи) кемалар билан содир этилган ҳолатлар тўғрисида тузилган далолатномаларни илова этган ҳолда (агар қатнов давомида содир этилган бўлса), кема эгасига бажарилган қатнов бўйича билдирги тақдим этади.

3-§. Қайиқларни теплоход борти ёнига қабул қилишда
хавфсизлик чоралари

204. Қайиқни ҳаракатланаётган теплоход борти ёнига келишига йўл ҳолати
ва бошқа сабаблар бўйича хабардор қилиш зарур бўлганда йўл қўйилади. Қайиқнинг ҳаракатланаётган ғилдиракли теплоходнинг ёнига келиш хавфли, шунинг учун, агар имкон бўлса қирғоққа туриши, яхшиси тўхтаб туриш жойида қайиқни олиши керак. Агар бундай имконият бўлмаса қайиқ барча эҳтиёт чоралари кўрилиб қабул қилинади.

205. Қайиқ бошқарувчиси теплоход борти ёнига келишдан олдин кема олдидан камида 1 км масофада “Қайиқни қабул қилишингизни сўрайман” сигналини қуйидаги тартибда беради:

кундузи - оқ чироқ ёки оқ байроқни боши тепасига кўтариб;

тунда - оқ чироқни доира қилиб айлантириб.

206. Вахта бошлиғи қайиқни қабул қилишга розилигини ёки рад этишни қуйидаги товушли сигналлар билан беради:

қайиқни ўнг борт томондан қабул қилишда - битта қисқа товуш;

қайиқни чап борт томондан қабул қилишда - иккита қисқа товуш;

қайиқни қабул қилишга рад этиш - камида бешта тез-тез қисқа товуш.

207. Бортига қабул қилиш учун теплоходнинг розилигини олган қайиқ теплоходнинг бортига узатиш учун махсус лангар ёки арқонни тайёрлаб теплоходнинг юриши бўйлаб бурилиши шарт. Қайиқни қабул қилиб олишда қуйидаги жойлар қулай ҳисобланади:

ғилдиракли теплоходда - олд борт кнехтлари  жойлашган олд қисми;

ғилдиракли паст бортли теплоходларда - вахта бошлиғининг қарори бўйича олд қисми ёки ғилдиракнинг орқаси. Бунда қайиқ қабул қилинаётган шу бортнинг ғилдираги тўхтатиб қўйилган бўлиши шарт;

винтли теплоходларда - бортнинг ўртаси.

208. Борт ёнига қайиқни қабул қилиш даврида вахта бошлиғи хавфсиз қабул қилишни таъминлаш бўйича унга боғлиқ бўлган барча чораларни кўриши шарт:

махсус лангарни ёки арқонни қабул қилиб олиш учун чангак билан одам юбориши, оқимга қарши бурилиши ёки тинч оқар сувга ўтиши;

машина бўлимининг вахта бўйича раҳбарини машиналар иш режимини ўзгартиришга тайёр туриши ҳақида огоҳлантириши.

4-§. Кечувларга қўйилган талаблар

209. Кечувлардан фойдаланиш ва уларга қараб туриш Регистр Қоидалари талабларига мувофиқ бўлиши шарт.

210. Дарё ва канал орқали кечувларни (кичик ҳажмли кемалардан ташқари) ташкил этишга рухсатни маҳаллий ҳокимият органлари томонидан амалга оширилади. Кечувни ташкил этган юридик ёки жисмоний шахс Кемачилик регистрига сузувчи воситаларининг одамларни ва юкларни ташишга яроқли эканлигини тасдиқловчи Регистр ҳужжатларини, зарур бўлганда сузиш воситасини белгиланган хавфли юкларни ташиш учун яроқли эканлиги тўғрисидаги ҳужжатни тақдим этиши шарт. Кечув учун фойдаланиладиган кемаларнинг техник ҳолати бўйича хулосани Кемачилик регистри бериши шарт.

211. Кечувларга қуйидагиларни бажарилиши шарт:

кечув ишларига жалб этилган кемалар қутқарув воситалари, автомашина
ва ҳайвонларни маҳкамлаш воситалари билан жиҳозланиши;

борт леер тўсиқлари Регистр қоидаларига мувофиқ бўлиши ва одамларни бортдан ташқарига тушиб кетишини мустасно этиши;

эшкакли ва моторли қайиқлар - кечувлари юк ватерлиниясидан 10 см баланд бўлган қутқарув леери билан жиҳозланган бўлиши;

кечувларнинг кўприкчалари ва траплари ишончли констукцияга эга бўлиши, Регистр қоидаларига мувофиқ синовдан ўтган бўлиши, машина ва ҳайвонларни юклаганда бардош бериши, йўловчиларни хавфсиз чиқариш ва тушириш таъминланган бўлиши, тутқич ва леер тўсиқлари билан жиҳозланган бўлиши;

юклаш ва тушириш жойлари боғлаш қурилмалари билан жиҳозланган ва кириш йўлларига эга бўлиши;

қирғоқ ва кечувнинг кўринадиган жойида кеманинг йўловчи сиғими
ва юк кўтариш қобилияти тўғрисидаги ёзув осиб қўйилган, ҳамда қуйидаги ёзувлар бўлиши:

 “Ҳайдовчилар! Машиналарни тормозга ва биринчи узатмага қўйинглар, боғичларни текширинг”;

 “Бортга яқинлашманг, леерларга суянманг!”;

 “Силкинишдан эҳтиёт бўлинг!”.

212. Хавфсизлик талабларига жавоб бермаган кечувларнинг ишлатилишига йўл қўйилмайди. Кечувлар ишини тиклаш фақат камчиликларни бартараф этгандан сўнг амалга оширилади.

213. Йўловчи ва юкларни хавфсиз ва ишончли ташилиши учун кечув ишларини амалга ошираётган кема капитани жавобгар ҳисобланади.

XХ. Қоидаларни бузганлик учун жавобгарлик

215. Мазкур қоидаларни бузган шахслар Ўзбекистон Республикаси қонун-ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгарликка тортилади.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ўзбекистон Республикаси ички

кема йўлларида сузиш қоидаларига

                                                                                                                             1-ИЛОВА

 

Кемаларни рўйхатга олувчи давлат органининг номи

_____________________________________________

 

АРИЗА- АНКЕТА

Кема тўғрисида маълумотлар

1. Кема номи _________________________________________________________________________

2. Кеманинг олдинги номи, олдинги рўйхатга олган жой ва у бекор қилинган сана (агар улар мавжуд бўлса) _______________________________________________________________________________

3. Кема жойлашган манзил _____________________________________________________________

4. Чақирув сигнал (аралаш сузувчи (дарё – денгиз) кемалар учун ______________________________

5. Сузишга яроқлилиги тўғрисида гувоҳнома ______________________________________________

                                                                                       (қачон ким томонидан берилган, рақами)

_____________________________________________________________________________________

6. Тури ва вазифаси ____________________________________________________________________

7. Кема класси ________________________________________________________________________

8. Лойиҳа рақами _________________ қурилган йили ва жойи ________________________________

9. Қобиқ материали ____________________________________________________________________

10. Бош двигатель (тури, сони, умумий қуввати) ____________________________________________

11. Кеманинг габарит ўлчамлари: узунлиги ____ м, эни ____ м,  тўла юк билан сувга ботиши____ м,

бўш ҳолда сувга ботиши ____м, белгиланган юк кўтариш қобилияти ______ тн, йўловчи сиғими ____ киши.

Кема эгаси тўғрисида маълумотлар:

1. Ташкилот номи/жисмоний шахс ф.и.о. _________________________________________________

2. Жойлашган/яшаш манзили ___________________________________________________________

3. Почта манзили ______________________________________________________________________

4. Телефон, факс (телкес, телетайп, e-mail) ________________________________________________

5. Кемани рўйхатга олиш учун асос ______________________________________________________

                                                                                      (шартнома тури, рақами, санаси)

 

Корхона номи/жисмоний шахс ф.и.о. _________________                      _________________

                                                                             (имзо)                                        (Ф.И.О.)

20____ й. “_____________

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

Ўзбекистон Республикаси ички

кема йўлларида сузиш қоидаларига

2-ИЛОВА

 

OZBEKISTON RESPUBLIKASI

 

РЕСПУБЛИКА

УЗБЕКИСТАН

 

http://agrofin.uz/uploads/Fd/iNF3jSlSixLt27hDNcBpbIf1fAGJYWDecqUAa7Yrt9GGvPfT_low.png

 

 

THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN

KEMA GUVOHNOMASI
СУДОВОЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО
SHIP‘S CERTIFICATE

0‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligining Kemachilik Registri va Kemachilik Inspeksiyasi kemalar ro‘yxatiga asosan quyida ko'rsatilgan kemaning egasi:

На основании судового реестра Cудоходного регистра и Судоходной инспекции Министерства транспорта Республики Узбекистан указанное ниже судно принадлежит:

According to the ships list of the Shipping Register and Shipping Inspection of the Ministry of Transport Republic of Uzbekistan indicated below ship belongs to:

________________________________________________________________________________________

1. Kema nomi yoki raqami

    Название судна или номер  ______________________________________________________________

    Name of the ship or its number

2. Turi va xizmati

    Тип и назначение_______________________________________________________________________

    Type and purpose

3. Ro‘yxat №

    Реестровый№__________________________________________________________________________

    Indicated №

4. Yili va qurilgan joyi

    Год и место постройки__________________________________________________________________

    Year and Place of construction

5. Korpus materiali

    Материал корпуса ______________________________________________________________________

    Material of hull

6. Kemaning gabariti

    Габаритные размеры судна

    Ship dimensions:

uzunligi                 kengligi                    tola yuk bilan suvga botishi                  bo:sh holda botishi

длина _____ m,    ширина _____ m,    осадка в полном грузу _____ m,        осадка порожнем_______ m.

ength                     width                         full draught                                           draught without load

ustki qavati bilan eng balandligi (bo‘sh holda botishidan)

наибольшая высота с надстройками (от осадки порожнем)________m

max height with superstructure (from the draught without load)

7. Belgilangan yuk ko‘tarishi____________   tonna, yo‘lovchi sig'imi __________     kishi

    Установленная грузоподъемность ______ тонн, пассажировместимость ____ человек.

    Gross tonnage _______ton, passengers capacity___________men.

8. Suzish hududi

    Район плавания ________________________________________________________________________

    Region of sailing

Boshliq

Начальник ________________

Head                                                                                                                        20___ «____» ______________

Ushbu Guvohnoma kema uchun O‘zbekiston Respublikasi bayrog‘i ostida suzish va ushbu kemaga mulk huquqini tasdiqlaydi.

Настоящее свидетельство удостоверяет право плавания судна под флагом Республики Узбекистан
и права собственности на данное судно.

This certificate authorizes to sail under the flag of the Republic of Uzbekistan and is evidence of the right to proper this ship.

Kema Guvohnomasi asl nusxada kemada yoki uning egasida saqlanishi lozim, shu bilan birga so‘nggi hollarda kemada ushbu Guvohnomaning tasdiqlangan nusxasi bo’lishi lozim.

Судовое свидетельство должно храниться в подлиннике на судне или у владельца, причем в последнем случае на судне должна находиться заверенная копия этого Свидетельства.

Ship’s Certificate is to keep in original on board or by the ship’s owner,and in last case the attested copy should be kept on board.

Ushbu Guvohnoma O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi Kemachilik Registri va Kemachilik Inspeksiyasi tomonidan berildi.

Настоящее Свидетельство выдано Судоходным регистром и Судоходной инспекцией Министерства транспорта Республики Узбекистан.

Nhis Certificate is issued by the Shipping Register and Shipping Inspection of the Ministry of Transport Republic of Uzbekistan.

Vazirlik kema egasi tomonidan Registr qoidalari buzilganida guvohnomani bekor qilish huquqiga ega.

Министерство имеет право аннулировать Свидетельства при нарушении судовладельцем правил Регистра.

The Ministry has the right to Certificate in the case of Register Regulation by ship’s owner.

 

 

 

 

 

 

  

  

Ўзбекистон Республикаси ички

кема йўлларида сузиш қоидаларига

3-ИЛОВА

 

http://agrofin.uz/uploads/Fd/iNF3jSlSixLt27hDNcBpbIf1fAGJYWDecqUAa7Yrt9GGvPfT_low.png

 

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ

 

СУЗИШГА ЯРОҚЛИ ЭКАНЛИГИ ТЎҒРИСИДА

ГУВОҲНОМА

Кема номи  ________________________________________________________________

Чақирув сигнали ___________________________________________________________

Регистр рақами ____________________________________________________________

Тури _____________________________________________________________________

Кема эгаси ________________________________________________________________

Қайд этилган порт __________________________________________________________

 

  Мазкур гувоҳнома кемани бошқариш учун масъул шахсда сақланади.

  Гувоҳнома қуйидаги ҳолларда ўз кучини йўқотади:

амал қилиш муддати тугаганда;

  агар кема белгиланган муддатларда навбатдаги, йиллик, док ёки навбатдан ташқари кўрикларга тақдим эьтилмаса;

  авария ҳолатидан сўнг, агар у содир этилган портда (пристан)да ёки авария содир этилгандан сўнг кема биринчи кирган портда (пристан) у кўрикка тақдим этилмаса;

Ўзбекистон Республикаси транспорт вазирлиги Дарё транспорти бўлими билан келишмасдан кема конструкциясига ўзгартириш киритганда;

агар конструкция, ускуна, қурилма, жиҳоз ва таъминотининг ҳолати кема хавфсизлигини таъминлайдиган ҳолатда бўлмаса;

кемага берилган ҳужжатларда кўрсатилган сузиш шартлари бузилганда;

Ўзбекистон Республикаси транспорт вазирлиги Дарё транспорти бўлими томонидан тақдим этилган шартлари ва кўрсатмалари бажарилмаганда.

 

ҚОБИҚ

Материал _________________________________________________________________

Йил ва қурилган жойи ______________________________________________________

Регистр бўйича узунлиги _____ м. эни ____ м. Борт баландлиги ____ м.

Умумий сиғими _____________ фойдали сиғими _______________

 

АСОСИЙ МЕХАНИЗМЛАР

Сони, тури, қуввати _________________________________________________________

Айланиш частотаси _________________________________________________________

Йил ва қурилган жойи ______________________________________________________

 

ҚОЗОНЛАР

Сони ва тури _______________________________________________________________

ҲАРАКАТЛАНТИРУВЧИЛАР

Сони, тури, қуввати _________________________________________________________

Айланиш частотаси _________________________________________________________

ЭЛЕКТР ЖИҲОЗЛАРИ

__________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________

________________________________________________________________________

 

Кемага Ўзбекистон Кемачилиги регистрининг класси берилди (тикланди)

            _________________________________________________________________________

 

КЕМА ЖИҲОЗЛАРИ, ТАЪМИНОТИ ВА ҚУРИЛМАСИ

Лангар қурилмаси

Лангарлар  ________________________________________________________________

                                                                        (тури, вазни, сони)

Лангар занжирлари, арқонлари _______________________________________________

                                                                         (калибр, узунлиги)

 

Авария таъминоти

__________________________________________________________________________

                                                                  (номи, сони)

________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________

 

Ёнғинга қарши таъминоти

__________________________________________________________________________

                                                                    (номи, сони)

__________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________

 

Қутқарув воситалари

__________________________________________________________________________

 

Қутқарув қайиқлари ________________________________________________________

                                                                 (сони, сиғими, тури)

__________________________________________________________________________

 

Қутқарув соллари __________________________________________________________

                                                                  (сони, сиғими, тури)

__________________________________________________________________________

Сузувчан приболар _________________________________________________________

                                                                       (сони, сиғими)

Қутқарув доираси __________________________________________________________

Қутқарув нимчалари _______________________________________________________

Отадиган қурилма __________________________________________________________

Сигнал воситалари

Сигнал-фарқлаш чироқлари __________________________________________________

                                                                                   (сони ва тури)

Сигнал-ёниб ўчадиган чироқлари ____________________________________________

                                                                                   (сони ва тури)

Товушли сигнал воситалари _________________________________________________

                                                                                   (номи ва тури)

Шаклли сигналлар _________________________________________________________

                                                                                   (номи ва тури)

Пиротехника воситалари ____________________________________________________

                                                                                    (номи ва тури)

Радио жиҳозлари __________________________________________________________

                                                                                           (тури)

Навигация жиҳозлари ______________________________________________________

                                                                                           (тури)

Ташиш рухсат этилган йўловчилар сони ____________________ киши.

Экипаж _________ киши.

Сув усти борти баландлиги (қурилиш бўйича) ______ м.

Кемалардан ифлослантиришнинг олдини олиш бўйича жиҳоз ва қурилма:

нефть билан* ______________________________________________________________

оқова сувлар билан* _______________________________________________________

чиқинди билан* ____________________________________________________________

Сузиш ҳудуди _____________________________________________________________

 

АЛОҲИДА БЕЛГИЛАРИ

__________________________________________________________________________

Мазкур Гувоҳнома қуйида қайд этилган ҳужжатлар асосида берилди:

Классификация гувоҳномаси N _________,

Юк маркаси тўғрисидаги гувоҳнома N _________,

Йўловчи гувоҳномаси N ________,

Нефть билан ифлослантиришнинг олдини олиш тўғрисидаги Халқаро гувоҳнома
         N ______*,

Оқова сув билан ифлослантиришнинг олдини олиш тўғрисидаги Халқаро гувоҳнома
         N ______*,

Чиқинди билан ифлослантиришнинг олдини олиш тўғрисидаги гувоҳнома N ______*,

Кема ва жиҳозларни ифлослантиришнинг олдини олиш бўйича кўрикдан ўтказилганлиги далолатномаси N ______*, мазкур Гувоҳномада кўрсатилган кема ва жиҳозлари ўзининг ҳолати бўйича сузишга яроқли эканлигини тасдиқлайди

Гувоҳнома, уни ҳар йили Қоидаларга мувофиқ тасдиқлаш шарти билан 20____й. "_____"__________ гача кучга эга бўлади.

_______________________________________________________________________________

Кема кўрикдан _______________________________ га ўтказилди

                                                                                             20____й."_____"___________

                                       

                                               Регистр

бош инспектори      _______________

N _____________________

* кераксизи чизилсин

** Агар МАРПОЛ - 73/78 Конвенцияси билан кемага ифлослантиришнинг олдини олиш тўғрисидаги халқаро гувоҳномаси берилиши кўзда тутилмаган бўлса далолатномага ҳавола этилади.

ГУВОҲНОМА БЕРИЛГАНДАН СЎНГ КИРИТИЛГАН ЎЗГАРТИРИШЛАР*

 ___________________________

___________________________

___________________________

           Регистр Бош

инспектори __________________

                    (имзо)

20____й."_____"___________.

___________________________

___________________________

___________________________

            Регистр Бош

инспектори __________________

                    (имзо)

20____й."_____"___________

 

 

___________________________

___________________________

___________________________

___________________________

          Регистр Бош

инспектори __________________

                    (имзо)

20____й."_____"___________

___________________________

___________________________

___________________________

___________________________

            Регистр Бош

инспектори __________________

                    (имзо)

20____й."_____"___________

 

 

___________________________

___________________________

___________________________

          Регистр Бош

инспектори __________________

                    (имзо)

20____й."_____"___________

___________________________

___________________________

___________________________

            Регистр Бош

инспектори __________________

                    (имзо)

20____й."_____"___________

 

 

___________________________

___________________________

___________________________

          Регистр Бош

инспектори __________________

                    (имзо)

20____й."_____"___________

___________________________

___________________________

___________________________

            Регистр Бош

инспектори __________________

                    (имзо)

20____й."_____"___________

 

 

 

 

 * Ўзгартириш киритилганда жиҳознинг паспорт кўрсаткичлари, завод рақами, тайёрланган йили кўрсатилсин.

 

 

ГУВОҲНОМАНИ ТАСДИҚЛАШ ТЎҒРИСИДА ҚАЙДЛАР

__________ "___"_____________, ______________________да ўтказилган кўрикка мувофиқ ва гувоҳнома юқорисида кўрсатилганларни кучга қолдириш учун Гувоҳноманинг амал қилиш муддати тасдиқланади.

__________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________

М. Ў.                  Регистр Бош инспектори  ______________________

                                                                                    (имзо)

__________ "___"_____________, ______________________да ўтказилган кўрикка мувофиқ ва гувоҳнома юқорисида кўрсатилганларни кучга қолдириш учун Гувоҳноманинг амал қилиш муддати тасдиқланади.

__________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________

М. Ў.                  Регистр Бош инспектори  ______________________

                                                                                      (имзо)

__________ "___"_____________, ______________________да ўтказилган кўрикка мувофиқ ва гувоҳнома юқорисида кўрсатилганларни кучга қолдириш учун Гувоҳноманинг амал қилиш муддати тасдиқланади.

__________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________

М. Ў.                  Регистр Бош инспектори  ______________________

                                                                                                 (имзо)

__________ "___"_____________, ______________________да ўтказилган кўрикка мувофиқ ва гувоҳнома юқорисида кўрсатилганларни кучга қолдириш учун Гувоҳноманинг амал қилиш муддати тасдиқланади.

__________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________

М. Ў.                  Регистр Бош инспектори  ______________________

                                                                                           (имзо)

Мазкур Гувоҳнома қуйида қайд этилган ҳужжатларга мувофиқ тасдиқланди

Классификация гувоҳномаси N _________,

Юк маркаси тўғрисидаги гувоҳнома N _________,

Йўловчи гувоҳномаси N ________,

Нефть билан ифлослантиришнинг олдини олиш тўғрисидаги Халқаро гувоҳнома
         N ______*,

Оқова сув билан ифлослантиришнинг олдини олиш тўғрисидаги Халқаро гувоҳнома
         N ______*,

Чиқинди билан ифлослантиришнинг олдини олиш тўғрисидаги гувоҳнома N ______*,

Кема ва жиҳозларни ифлослантиришнинг олдини олиш бўйича кўрикдан ўтказилганлиги далолатномаси N ______*, мазкур Гувоҳномада кўрсатилган кема ва жиҳозлари ўзининг ҳолати бўйича сузишга яроқли эканлигини тасдиқлайди

Гувоҳнома Қоидаларга мувофиқ уни ҳар йили тасдиқлаш шарти билан ўз кучини "_____"___________19____й. гача сақлайди.

__________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________

Кема кўрикдан ________________________ га ўтказилди

                           М.Ў.                                              "_____"___________19____й.

Регистр бош инспектори    _______________

                                                        (имзо)

 

Мен, Ўзбекистон Кемачилиги регистри бош инспектори___________________________ ____________________________________________, томонидан_________________________

                         (Ф.И.Ш.)

"______"_________________й. сузиш ҳолатида/қирғоқда қуйида қайд этилган объектларда ўтказилган кўрик ва юриш синовларига асосан техник ҳолати

Кўрик объекти

Олдинги кўрик бўйича

Ҳозирги кўрик бўйича

Қобиқ

 

 

Механизмлар

 

 

Қурилмалар

 

 

Электр жиҳозлари

 

 

Радио жиҳозлари

 

 

ПЗМ бўйича жиҳозлар ва қурилмалари

 

 

 

 

КАМЧИЛИКЛАР ВА ТАЛАБЛАР

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

Даврий кўрик муддатлари:

навбатдаги "______"________________ г.

ҳар йиллик "______"________________ г. "_______"________________ г.

док "______"__________________ г. "_______"________________ г.

_______________________________________________________________

 

Гувоҳноманинг амал қилиш муддати "______"__________________й. гача тасдиқланади, маъқулланади, узайтирилади, белгиланади* 

 

"______"__________________г.

М. Ў.                 

 

                              Регистр Бош инспектори ______________________

                                                                                                           (имзо)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

__________________

*кераксизи чизилсин

  

  

Ўзбекистон Республикаси ички

кема йўлларида сузиш қоидаларига

5-ИЛОВА

 

http://agrofin.uz/uploads/Fd/iNF3jSlSixLt27hDNcBpbIf1fAGJYWDecqUAa7Yrt9GGvPfT_low.png

 

Ўзбекистон Республикаси транспорт вазирлиги

 

Ўзбекистон кемачилиги регистри

 

КЛАССИФИКАЦИЯ ГУВОҲНОМАСИ

 

Ўзбекистон кемачилиги регистри томонидан Кемаларни классификация қилиш ва қуриш қоидаларига мувофиқ берилди.

 

Кема номи

Байроғи

 

 

Чақирув сигнали

Қайд этилган порт

Қурилган йили ва жойи

Кема эгаси

тури

Узунлиги                         м

Эни                       м

Борт баландлиги                 м

Сув усти борти баландлиги                               мм

Умумий

сиғими

Дедвейт                               т

Қобиқ материали

АСОСИЙ МЕХАНИЗМЛАР

тури

сони

Жамланган қуввати             кВт

Қурилган йили ва жойи

АСОСИЙ ҚОЗОНЛАР

Тури

сони

Қурилган йили ва жойи

           

 Мазкур билан кемани кўрикдан ўтказиш натижалари бўйича, унинг қурилмалари ва жиҳозлари Қоидалар талабларига жавоб беради, шунга асосан кемага класс рамзи берилганлиги/тикланганлиги тасдиқланади:

______________________

 

ИЗОҲ. Гувоҳнома қуйидаги ҳолларда ўз кучини йўқотади: унинг амал қилиш муддати тугаганда; агар кема белгиланган муддатларда кўрикка тақдим этилмаганда; авария ҳолатидан сўнг, агар у содир этилган портда (пристан)да ёки авария содир этилгандан сўнг кема биринчи кирган портда (пристан) у кўрикка тақдим этилмаса; Ўзбекистон дарё кемачилиги регистри билан келишмасдан конструкцияга ўзгартириш киритганд, белгиланган сузиш ҳудуди бузилганда ёки кемани юк маркасида ўрнатилганидан ортиқ юклас; Ўзбекистон дарё кемачилиги регистри томонидан тақдим этилган шартлари ва кўрсатмалари бажарилмаганда.

Бошқа характеристикалари ___________________________________________________

__________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________

Гувоҳнома Қоидаларга мувофиқ уни ҳар йиллик тасдиқлаш шарти билан ________________ гача амал қилади.

Кема ___________________ портда кўрикдан ўтказилди

Сана ______________________

Кемачилик регистри Бош инспектори __________________________________

                                                                               (ваколатли шахс имзоси)

N _________

 

КЛАССНИ УЗАЙТИРИШ

Ўтказилган кўрикка асосан класс _________________________________________ гача узатирилди

Жойи ________________________________ Санаси _________________

Кемачилик регистри Бош инспектори __________________________________

                                                                               (ваколатли шахс имзоси)

 

ҲАР ЙИЛЛИК ВА ОРАЛИҚ КЎРИКЛАРНИ ТАСДИҚЛАШ

Биринчи ҳар йиллик кўрик

Ўтказилган кўрикка асосан класс тасдиқланади.

Жойи ________________________________ Санаси _________________

Кемачилик регистри Бош инспектори __________________________________

                                                                               (ваколатли шахс имзоси)

_______________________________________________________________

Иккинчи ҳар йиллик кўрик / оралиқ* кўрик

Ўтказилган кўрикка асосан класс тасдиқланади.

Жойи ________________________________ Санаси _________________

Кемачилик регистри Бош инспектори __________________________________

                                                                               (ваколатли шахс имзоси)

_______________________________________________________________

Учинчи ҳар йиллик кўрик / оралиқ* кўрик

Ўтказилган кўрикка асосан класс тасдиқланади.

Жойи ________________________________ Санаси _________________

Кемачилик регистри Бош инспектори __________________________________

                                                                               (ваколатли шахс имзоси)

_______________________________________________________________

Тўртинчи ҳар йиллик кўрик

Ўтказилган кўрикка асосан класс тасдиқланади.

Жойи ________________________________ Санаси _________________

Кемачилик регистри Бош инспектори __________________________________

                                                                               (ваколатли шахс имзоси)

_______________________________________________________________

 

* кераксизи чизилсин

 

Вақтинча чеклашлар ва изоҳлар: ___________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

  

Ўзбекистон Республикаси ички

кема йўлларида сузиш қоидаларига

5-ИЛОВА

 

Темир йўл ва шоссе йўлларидаги

СИГНАЛЛАР

 

ЖИҲОЗЛАШ БЕЛГИЛАРИ

 

Семафор

 

Йўл ёпиқ          Йўл юқоридан очиқ        Йўл пастдан очиқ

 

1-расм.                        2-расм                      3-расм.

 

Светофор             “Сигнал” белгиси          Сигнал почтаси

 

                                4-расм.                       5-расм.                           6-расм.

 

 

 

 

 

Темир йўл ва шоссе кўприкларидаги сигналлар

 

Кема юрадиган оралиқ (пастдан)

Габарит баландлиги 15 мдан ортиқ

7-расм.

 

 

Кема юрадиган оралиқ (баланддан)

Габарит баландлиги 10 мдан 15 мгача

8-расм.

 

 

Сол таркиблари учун оралиқ

Габарит баландлиги 10 мгача

9-расм.

Сув ости ва ҳаво ўтиш жойлари белгилари

 

                  а) сув ости                        б) ҳаво                                Рейд створ белгиси

                10-расм.                           11-расм.                             12-расм.

 

 

 

 

 

 

 

 

Ўзбекистон Республикаси ички

кема йўлларида сузиш қоидаларига

6-ИЛОВА

 

Кема билан содир этилган авария тўғрисида

ДАЛОЛАТНОМА

20___ йил __________ ойи _____ куни _________________________________

                                                                                                        (тузилган жойи)

Бизлар, қуйида имзо қўювчилар ________________________________________

                                                                               (мансаби, фамилияси, исми, отсининг исми)

____________________________________________________________________

                                   (бошқа гувоҳлар учун – ҳар бирининг яшаш жойи)

Қуйидагилар тўғрисида далолатномани туздик:

Теплоход ___________________________________________________________

қуввати _______________ от кучи, сувга ботиши ______________________ см,

тегишлилиги________________________________________________________

ҳаракатланиши______________ бўш ёки ______ кемадан иборат таркиб билан.

                        (дарё бўйича юқори, қуйи)

таркиб узунлиги ____________________ метр, эни _______________ метр,

(ҳар бир кеманинг сувга ботиши кўрсатилсин).

таркиб кемаларининг сувга ботиши _____ метр

Таркибни боғлаш усули қуйидагича ____________________________________

                                                                                                       (баён этилсин)

Агар соллар таркиби шатакка олинган бўлса, унинг рақами ва эгаси, ҳамда габарит ўлчамлари (узунлиги, эни, сувга ботиши, бириктириш тизими кўрсатилсин _________________________________________________________________________

Олиб бораётган кеманинг вахтадагилари палуба бўйича командаси _________________________________________________________________________

                        (мансаби, фамилияси, исми, отсининг исми диплом бўйича унвони)

машина бўйича командаси ____________________________________________

                                            (мансаби, фамилияси, исми, отасининг исми диплом бўйича унвони)

           

Об-ҳаво ҳолати: шамол йўналиши ва кучи, кўриниши, фарватердаги кемачилик жиҳозларининг чўкиш ҳолати: лозим бўлган қирғоқ ва сузувчан белгиларнинг мавжудлиги, уларнинг жойлашиши ва ёритилиши, вивескада кўрсатилган чуқурликнинг ҳақиқий чуқурлик билан мослиги.

Авария қуйидаги шароитларда содир этилди (авария содир этилган жойнинг аниқ манзили, сутка вақти, барча бажарилган манёврлар, авариягача ва авария вақтида юриш тезлиги, олиб бораётган кеманинг вахта бошлиғи томонидан авария содир этилишидан олдин ва авария вақтида кема шкипери ёки сол бригадирига берилган барча фармойишларни батафсил кўрсатиб баён берилсин).

Аварияни тезлик билан йўқотиш бўйича кўрилган чоралар кўрсатилсин. Агар кемаларнинг ва солларнинг тўқнашуви  содир этилган бўлса, унда қарама-қарши ёки ўзиб кетаётган кемалар (соллар) тегишли товуш ва кўриш сигналлари билан жиҳозланганлиги, уларнинг тўғри қўлланилганлиги, шунинг учун сигналлар билан ўзаро алмашиш вақтлари баён этилсин.

Агар авария кема ёки сол тўхтаб турган жойда содир этилган бўлса (сувнинг қуриб қолиши, сув кирганлигидан чўкиб қолиши, ёнғин ва ҳ.к.) у содир этилган барча шароит ва вазиятлар баён этилсин.

Механизм ёки уларнинг деталлари, ҳаракатлантирувчи ва кеманинг бошқа қурилмалари синганда ёки шикастланганда, шикастланиш нимадан иборат, авариягача механизмлар ва уларнинг деталлари тўғри ишлаганлиги, охирги қиш даврида ва қайси кема таъмирлаш устахонаси ёки заводда шикастланган детал таъмирга жалб этилганлиги баён этилсин.

Сол шикастланганда унинг бириктирилиши Бириктириш, шакллантириш
ва жиҳозлаш қоидалари талабларига мувофиқлиги кўрсатилсин (шатакка олинган сол билан аварияда авария тўғрисидаги далолатнома сол бригадири иштирокида тузилади).

Далолатноманинг хулоса қисмида қуйидагилар кўрсатилсин:

а) одамлар билан бахтсиз ҳолталар бўлганми. Агар бўлган бўлса, бахтсиз ҳодисаларни олдини олиш ва одамларни қутқариш учун қандай чоралар кўрилганлиги қайд этилсин;

Ҳалок бўлганларнинг ёки жароҳатланганларнинг фамилияси, исми, отасининг исми ва яшаш жойи;

б) юкларни йўқотиш ёки ишдан чиқиши, хусусан қайсилари ва қанча миқдорда;

в) аварияда иштирок этган кемаларнинг тўхтаб қолганлиги вақти (соатларда);

г) аварияни йўқотиш бўйича ёрдам кўрсатиш учун бошқа кемаларнинг сарфлаган вақти (соатларда).

Далолатномани тузган шахслар ва уни тузишда иштирок этган шахсларнинг (авария ҳолати шоҳидларининг) имзолари.

Далолатномага авария жойининг қуйидагилар кўрсатилган схематик чизма илова этилади:

Оқим йўналиши, кемаларнинг авариягача, авария вақтида ва авариядан кейинги  жойлашуви, фарватер жиҳозлари белгиларининг жойлашуви.

Изоҳ. Плот таркиблари билан авария содир этилганда авария тўғрисидаги далолатномага ёғочларни йиғиш натижалари ва уни йиғишга қаршилик қилган сабаблар тўғрисида, агар шундай жойлари мавжуд бўлса, қўшимча далолатнома тузилади (чўкканлик, штор билан тарқалиб кетиши ва ҳ.к.). Бу далолатнома авария тўғрисидаги асосий далолатномага қўшиб қўйилади.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Вазирлар Маҳкамасининг

2019 йил “___ ______даги

____-сон қарорига

2-ИЛОВА

 

 

Дарё транспортини техник ишлатиш қоидалари

i. Умумий қоидалар

1. Мазкур Дарё  транспортини  техник  ишлатиш  қоидалари  (кейинги ўринларда - Қоидалар) Ўзбекистон Республикасининг кема қатнайдиган ички сув йўлларида, табиий ва сунъий барпо этилган сув ҳавзаларида фойдаланишда бўлган дарё транспорти воситаларини техник ишлатиш тартибини белгилайди.

2.  Қоидалар  дарё транспорти  воситаларини қурувчи завод томонидан уларни техник ишлатиш бўйича ўрнатган қоидалари ва улардан фойдаланиш бўйича йўриқномаларининг барча талабларига қатъий риоя этилишини кўзда тутади.

Вазирлик ва идораларда дарё транспорти  воситаларини техник ишлатиш билан боғлиқ ишлаб чиқиладиган махсус қоидалар, йўриқномалар ва кўрсатмалар мазкур Қоидаларга мувофиқ бўлиши шарт.

3. Қоидаларнинг талаблари янги лойиҳалаштирилаётган, қурилаётган ва қайта жиҳозланаётган дарё транспорти воситаларига ҳам татбиқ этилади.

4. Дарё транспорти воситалари техник ишлатиш бўйича қоидалар
ва йўриқномалар билан таъминланмаган бўлса, уларни ишлатишга йўл қўйилмайди.

Қоидаларда белгиланган таъмирлаш ҳужжатлари билан таъминланмаган техник воситаларни таъмирга қўйиш ҳам тақиқланади.

5. Дарё транспорти воситаларини фойдаланишга топшириш улар қуриб ёки таъмирлаб бўлгандан сўнг белгиланган тартибда тузилган комиссия томонидан далолатнома асосида амалга оширилиши шарт.

6. Дарё транспорти воситаларидан фойдаланиш даврида тегишли идоравий ҳужжатларда қайд этилган техника хавфсизлиги ва ишлаб чиқариш санитарияси бўйича қоидалар, меъёрлар, йўриқнома ва кўрсатмаларга қатъий риоя этилиши шарт.

7. Қоидалар ҳар бир дарё транспорти воситасида, дарё транспорти воситасини техник ишлатиш билан банд бўлган корхона ва унинг бўлинмаларда мавжуд бўлиши шарт.

II. Дарё транспорти ходимларининг умумий мажбуриятлари

8. Дарё транспорти воситасини техник ишлатиш билан банд бўлган юридик
ва жтсмоний шахслар:

дарё транспорти  ва  унда  бўлган  одамларнинг  хавфсизлиги,  ташилаётган юклар, улар юрадиган йўллар ва иншоотларнинг сақланишини таъминлаш;

юк  ва  йўловчиларни  ташиш  муддатларига  риоя  қилиш,  ишлаб  чиқариш самарадорлигини ошириш, ташишлар, юклаш-тушириш ва бошқа ишларни бажариш даврида хавфсизликни таъминлаш;

дарё транспорти воситалари ишининг самарадорлигини ошириш йўли билан энг кам меҳнат ва материал сарфланишига эришиш.

9. Дарё транспортини бошқарув таркибига – капитан, унинг ёрдамчилари, штурман, механик, электромеханик ва уларнинг ёрдамчилари, радиооператор, радист, шкипер лавозимларини эгаллашга, бу лавозимларда ишлаш ҳуқуқини берувчи дипломга эга бўлган шахсларга рухсат берилади.

10. Кема экипажи аъзолари ҳар йили бир марта техника хавфсизлиги
ва малакавий билимларини текширишдан ўтказишлари шарт.

11. Дарё транспорти билан боғлиқ ишга қабул қилинувчи шахслар, ушбу ишни бажаришга яроқли эканлигини тасдиқловчи тиббий кўрикдан ўтишга жалб этилиши ва кейинчалик бу ходимларнинг тиббий кўрикдан ўтказиш даврийлиги кема эгалари томонидан белгиланган тартибда амалга оширилиши шарт.

Кема экипажи аъзоларининг ҳар йиллик тиббий кўрик натижалари уларнинг тиббий карточкаларига киритилиши шарт. Навигация даврида экипаж аъзоларининг санитар паспортлари кема капитанида сақланади.

III. Ички кема йўллари ва йўл иншоотлари

1-§. Умумий қоидалар

12. Барча ички кема йўллари ва уларда жойлашган иншоотлар (шлюзлар, дамбалар, кўприклар, кечувлар, кема кўтаргичлар, қирғоқлар, сув олиш ва чиқариб ташлаш иншоотлари, ҳаво ва сув ости ўтиш жойлари) кемаларнинг хавфсиз ҳаракатланишини таъминлаши шарт.

13. Ички кема йўллари ва йўл иншоотларини кемачилик ҳолатида сақлаш сув йўллари техник участкалари ва сув иншоотлари эгалари томонидан таъминланиши шарт.

Кемачилик учун очиқ бўлган ички кема йўлларининг рўйхати ва улардан фойдаланиш тартиби сув йўллари техник участкалари томонидан белгиланади.

14. Ички кема йўлларининг (дарё, канал, сув омбори, кўл) ҳар бир участкаси бўйича сув йўллари техник участкаси томонидан қуйидагилар:

лоцман картаси ёки лоция тавсифи кўрсатилган сув йўли чизмаси, ушбу участкада сузиш хусусиятлари ва унинг гидрологик характерлари тавсифланган лоция ёки қўлланма;

ўрнашган жойлари кўрсатилган ҳолда қирғоқбўйи аҳоли пунктлари, портлар-пристанлар, саёз жойлар, ороллар, сақланиш жойлари рўйхатини ўз ичига олган йўналиш чизмаси (шартли бошланиш йўлидан километрда);

ички кема йўллари ва сув ҳудудлари, сув омборлари ва кўлларда шамолнинг йўналишига қараб сувнинг тўлқинланиши атласи.

15. Ҳар бир ўзиюрар кемада ушбу кема сузадиган участка учун лоцман картаси, қўлланма, йўналиш чизмалари ва сув йўлларининг тўлқинланиш участкаларининг атласлари бўлиши шарт. Кўрсатилган навигация қўлланмалари билан кемалар кема эгалари томонидан таъминланиши шарт.

16. Сув йўллари ва кемачилик жиҳозлари ҳолатларининг навигация давомида ўзгариб туриши сув йўллари техника участкалари томонидан ишлаб чиқиладиган хабарномалар, йўл варақалари ёрдамида кема бошқарувчиларига етказилиши шарт. Кема бошқарувчилари бу материаллар бўйича лоцман карталари, кема юрадиган йўлларнинг чизмалари, йўналиш чизмалари ва қўлланмаларга тузатишлар киритиши мумкин.

17. Кўллар ва сув омборларида сузувчи кемалар ва таркиблар ҳаракат нозимлари ёки махсус хизматлар орқали узоқ муддатли ва қатнов давридаги об-ҳаво ва тўлқинланиш, ҳамда шторм тўғрисидаги маълумотларни олишлари шарт.

18. Асосий сув йўлларида сув ости ва сув устидан ўтказиладиган электр ўтказгич ва алоқа линиялари, қувурлар, шлюзлар, каналлар ва кўприкларни қуриш лойиҳалари ва уларнинг габарит ўлчамлари, дарё ўзани ёки сув йўлларидаги дарё бўйларида причал, паром, спорт базалари ва бошқа иншоотлар барпо этиш лойиҳа корхоналари томонидан Кемачилик регистри ва сув йўллари техника участкалари билан келишилиши шарт.

19. Ички кема йўлларида кемачилик шароитлари таъминланганлиги, уларда кемачилик жиҳозлари ва белгиларининг сақланиш сифатини текшириш ҳар йили камида 2 марта (навигация бошланишида ва кузда) сув йўллари техник участкалари
ва кемачилик инспекциялари вакиллари томонидан ўтказилади. Текшириш натижалари бўйича қабул қилинган қарорлар дарё транспорти воситасига эга бўлган вазирлик ва идораларга етказилади.

2-§. Ички кема йўлларининг габаритлари

20. Кемачилик фаолияти амалга оширилаётган ички кема йўлларининг габаритлари сув йўллари техника участкалари томонидан жиҳозланган
ва кафолатланган бўлиши шарт (чуқурлиги, эни ва бурилиш
радиуси).

Ички кема йўлларининг кафолатланган габаритларининг энг кам чуқурлиги ва эни бўйича нисбийлиги сув сатҳига қараб белгиланади.

21. Ички кема йўлларида сузувчи кемалар ва таркибларнинг габаритлари ички кема йўллари габаритларига мос бўлган ботиш ва ўлчамларга, кема туби ва эни бўйича сув захираси, ҳамда чекланган узунликка ва энга эга бўлиши шарт.

22. Йўл ишлари (ер ковлаш, ўзан тўғирлаш ва тозалаш, зарарсизлантириш
ва қидирув) ҳамда кемачилик жиҳозларини сақлаш бўйича ишлар сув йўллари техника участкаси томонидан йўриқномаларга мувофиқ бажарилиши шарт.

 

3 §. Кемачилик гидротехник иншоотлари

23. Кемачилик гидротехник иншоотлари доим яроқли ҳолда бўлиши
ва қонун - ҳужжатларига мувофиқ кемачилик хавфсизлигини таъминлаши шарт.

24. Сунъий сув йўллари (каналлар) бўйлаб кемаларнинг ҳаракатланиш тезлиги маҳаллий органлар ўрнатган тезликдан ошмаслиги шарт.

25. Каналлардаги шлюзлар, тўғонлар, насос станциялари, тўсувчи дарвозалар, паромли кечувлар, гидроузеллар ва сув иншоотларининг сув йўллари техник участкалари, ҳаракат нозимлари ва кема капитанлари билан алоқалари ўрнатилган бўлиши шарт.

26. Баҳорда гидротехник иншоотларини фойдаланишга топшириш ва кузда, навигация даври тугаши муносабати билан фойдаланишдан чиқариш тартиби
ва муддати сув йўллари техника участкалари томонидан кема эгалари билан, комплекс мўлжалланган сув иншоотлари эса зарурат бўлганда - бошқа манфаатдор идоралар ва ташкилотлар билан келишилган ҳолда  олдиндан белгиланиши шарт.

27. Бир нечта сув йўллари техника участкаларининг участкалари режимига таъсир кўрсатадиган иншоотлар орқали сувни қўйиб юбориш тартиби иншоот тегишли бўлган идора томонидан ишлаб чиқилиши, манфаатдор вазирлик
ва идоралар билан келишилиши ва сув йўллари техника участкалари томонидан тасдиқланиши шарт.

28. Шлюзлар орқали кемаларни ўтказиш, шлюз эгаси томонидан ишлаб чиқилган кемаларни, таркиб ва солларни кема юрадиган шлюзлардан ўтказиш йўриқномаларига мувофиқ амалга оширилиши шарт.

29. Турли классдаги кемаларни шлюзлардан ўтказиш тартиби кемаларни, таркиб ва солларни кема юрадиган шлюзлардан ўтказиш бўйича йўриқномалар билан белгиланади.

30. Кемаларни шлюздан ўтказиш, уларни шлюз камераларига жойлаштириш ва ҳ.к. ишларини шлюзнинг вахта бошлиғи (нозими) бошқаради. Вахта бошлиғининг фармойишлари шлюздан ўтказилаётган барча кемаларнинг вахта бошлиқлари томонидан қатъий бажарилиши шарт.

31. Кемаларнинг эни ва туби бўйича захира бўлмаса, ҳамда юки тўкилаётган, бортига сув кираётган ва авария ҳолатида бўлган кемаларни шлюздан ўтказишга йўл қўйилмайди. Техник яроқсиз бўлган сузувчи воситаларни шлюздан ўтказиш учун қарор сув иншоотлари раҳбарлари томонидан ҳар бир ушбу сузувчи восита учун алоҳида қабул қилинади.

32. Кичик ҳажмли кемаларни шлюздан ўтказиш истисно тариқасида сув иншоотлари раҳбариятини хабардор қилиб амалга оширилиши мумкин.

Кичик ҳажмли кемаларни шлюздан ўтказиш бўйича йўриқнома шлюзга кириш жойида осиб қўйилган бўлиши шарт.

 

4 §. Навигация жиҳозлари

33. Навигация жиҳозлари ички кема йўлларида кемаларнинг хавфсиз ва эркин сузишини таъминлаши шарт.

Кемаларнинг қатнови ва характерига қараб қуйидаги навигация жиҳозлари қўлланилиши шарт:

а) кеча-кундуз ҳаракатни таъминловчи - ёритувчи;

б) куннинг фақат ёруғ вақтларида кемаларнинг ҳаракатини таъминловчи - ёритмайдиган;

в) куннинг қоронғу вақтида кема прожектори ишлатилганда сузиш имконини берувчи - нурқайтарувчи.

34. Навигация жиҳозларининг қирғоқ белгилари ички кема йўлларида ҳаракат бошлагандан (навигация бошланиши) кемаларни қишки тўхтатиб туриш учун жойлаштириш тугагунга қадар ишлаши шарт.

Сузувчан белгилар (бакенлар, буйлар) ички кема йўллари муздан тоза бўлгандан сўнг 3 кундан кечикмасдан ўрнатилиши ва ички кема йўлларида муз қопламаси (кичик муз парчалари) пайдо бўлгунга қадар ишлаши шарт.

35. Навигация жиҳозлари ва белгиларини ўрнатиш, жиҳозлар бўйича ишларни ташкил этиш, уларни сақлаб туриш сув йўллари техника участкалари томонидан амалга оширилади. Сув йўллари техника участкалари кемачилик жиҳозларига хизмат кўрсатиш бўйича техника хавфсизлиги бўйича йўриқномаларни ишлаб чиқиши шарт.

Дарё транспортидан фойдаланаётган корхоналарнинг талаблари асосида навигация жиҳозларини ўрнатиш сув йўллари техника участкаси томонидан шартнома асосида амалга оширилади.

36. Ички кема йўлларидаги навигация жиҳозлари ва белгиларининг шакли, ўлчамлари ва характеристикаси стандарт ва нормаларга мувофиқ бўлиши шарт.

5-§. Ички кема йўллари корхоналари ходимларининг

вазифалари ва жавобгарликлари

37. Навигация жиҳозлари ва йўлларнинг кафолатланган габаритларини сақлаб туриш, ҳамда кемачилик иншоотларини яроқли ҳолда сақлаб туриш ва улардан кемаларни хавфсиз ўтказиш учун сув йўллари техника участкаси жавобгар ҳисобланади.

Ички кема йўлларининг айрим участкаларида кема юрадиган йўлларнинг ҳолати учун йўл ишларини бажарувчи корхона, жиҳозланадиган участкада белгиларнинг тўғри ўрнатилиши ва уларнинг тўғри ишлаши учун - сув йўллари техника участкаси жавобгар бўлади.

Кема бошқарувчиларига кемаларни шлюз орқали ўтказиш тўғрисидаги тўлиқ ахборотларни ўз вақтида берилиши ва шлюздан тўғри ўтказилиши учун шлюздаги вахта бошлиғи жавобгар ҳисобланади.

38. Сув йўллари техника участкаси ички кема йўллари ва навигация жиҳозларининг ҳолати тўғрисидаги ахборотларни, ҳамда кема капитанларига гидрометеорология маълумотлари ва шторм ҳақида огоҳлантиришлар тўғрисидаги маълумотларни ўз вақтида етказилишини таъминлаши шарт.

IV. Флот

1-§. Умумий қоидалар

39. Кемаларнинг характеристикаси, техник ҳолати ва унинг барча элементлари Кемачилик регистри (кейинги ўринларда – Регистр деб юритилади) томонидан келишилган лойиҳа ҳужжатларига мувофиқ бўлиши ва Регистр қоидалари талабларига жавоб бериши шарт.

40. Кема эгалари кемадан Регистр қоидаларига мувофиқ белгиланган вазифалари бўйича фойдаланиши, уларни сузиш ва ёнғин хавфсизлигини таъминлайдиган ҳолатда сақлаши, уларга хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш бўйича жадваллар ишлаб чиқиши шарт.